Luận án: Quản lý Nhà nước đối với Thị trường Vàng tại Việt Nam - Trần Đoàn Khánh

Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹O Tr­êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n
TRÇN §OµN KH¸NH QU¶N Lý Nhµ n­íc ®èi víi thÞ TR¦êNG VµNG T¹I VIÖT NAM Hµ Néi ­ 2020 Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹O Tr­êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n
TRÇN §OµN KH¸NH QU¶N Lý Nhµ n­íc ®èi víi thÞ TR¦êNG VµNG T¹I VIÖT NAM Chuyªn ngµnh: tµi chÝnh - ng©n hµng M· sè: 9340201 Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: 1. ph¹m quang trung 2. ng« trÝ long Hµ Néi ­ 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này là tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng 05 năm 2020 Xác nhận của người hướng dẫn Nghiên cứu sinh khoa học GS. Phạm Quang Trung Trần Đoàn Khánh ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, Nghiên cứu sinh xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc tới các thầy hướng dẫn khoa học: GS. Phạm Quang Trung và PGS. Ngô Trí Long đã định hướng và hướng dẫn về nội dung nghiên cứu.

Hai thầy đã luôn quan tâm động viên, chia sẻ với nghiên cứu sinh để giúp nghiên cứu sinh có thêm động lực, quyết tâm vượt qua những khó khăn để hoàn thành nghiên cứu của mình. Nghiên cứu sinh cũng xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến các thầy cô giảng viên Viện Ngân hàng – Tài chính, Đại học Kinh tế Quốc dân, các thầy cô nhà khoa học trong Hội đồng bảo vệ cấp cơ sở; các thầy cô nhà khoa học phản biện độc lập. Những đóng góp, ý kiến phê bình nghiêm khắc của thầy cô đã là nền tảng quan trọng cho nghiên cứu sinh khắc phục những hạn chế của nghiên cứu, mở ra những hướng giải pháp hoàn thiện rộng hơn, sáng hơn. Nghiên cứu sinh cũng xin được bầy tỏ lòng biết ơn đến thầy cô Viện Đào tạo sau đại học, Đại học Kinh tế Quốc dân đã luôn quan tâm nhiệt tình, tạo điều kiện tối đa cho nghiên cứu sinh hoàn thành luận án theo đúng quy định của Bộ giáo dục và Đào tạo.

Và cuối cùng, nghiên cứu sinh xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình, người thân đặc biệt là mẹ nghiên cứu sinh đã luôn sát cánh động viên, chia sẻ, hỗ trợ điều kiện về vật chất tinh thần để nghiên cứu sinh hoàn thành nghiên cứu. Xin cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, hỗ trợ động viên nghiên cứu sinh trong công tác và nghiên cứu. iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC BẢNG BIỂU.

vii DANH MỤC HÌNH VẼ. viii LỜI MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG VÀNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG. Tổng quan về thị trường vàng. Lý luận về vàng.

Lý luận về thị trường vàng. Các nhân tố tác động đến giá vàng. Tác động của thị trường vàng trong nền kinh tế thị trường. Lý luận về QLNN đối với thị trường vàng.

Khái niệm chính sách QLNN với thị trường vàng. Mối quan hệ giữa CSTT và chính sách QLNN với thị trường vàng. Mối quan hệ giữa CSTG và chính sách QLNN với thị trường vàng. Mối quan hệ giữa CSLS và chính sách QLNN với thị trường vàng.

Tiêu chí đánh giá chính sách QLNN thị trường vàng. Nhân tố ảnh hưởng đến QLNN thị trường vàng. Kinh nghiệm quốc tế QLNN đối với thị trường vàng và bài học kinh cho Việt Nam. Chính sách QLNN đối với thị trường vàng tại Trung Quốc.

Chính sách QLNN đối với thị trường vàng tại Ấn Độ. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài. Các nghiên cứu nước ngoài về thị trường vàng.

Các công trình nghiên cứu trong nước. Khoảng trống nghiên cứu .55 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .57 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG VÀNG TẠI VIỆT NAM. Thực tiễn thị trường vàng Việt Nam. Khái quát chung.

Giai đoạn từ trước năm 2006 – Thị trường vàng bắt đầu có sự kiểm soát. Giai đoạn từ 2006 đến 2009 – Bùng nổ thị trường vàng. Giai đoạn từ 2010 – nay: NHNN kiểm soát thị trường vàng bằng các công cụ hành chính, gắn QLNN với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô. Phân tích thực trạng thị trường vàng.

Tình hình biến động giữa giá vàng nội địa và thế giới. Tính liên thông của thị trường vàng và thị trường ngoại tệ. Chênh lệch giá vàng nội địa và giá vàng quốc tế. Đánh giá các biện pháp QLNN thị trường vàng của NHNN.

Mục tiêu QLNN thị trường vàng của NHNN. Những mặt tích cực. Những hạn chế cần khắc phục. Nguyên nhân của những hạn chế.90 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .94 CHƯƠNG 3 MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHINH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG VÀNG VỚI CÁC BIẾN KINH TẾ VĨ MÔ.

Thiết kế nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Mẫu nghiên cứu, dữ liệu nghiên cứu và phương pháp phân tích. Quy trình nghiên cứu.

Kết quả chạy mô hình và thảo luận. Kết quả kiểm định tính dừng và độ trễ mô hình. Kết quả kiểm định tự tương quan phần dư và tính ổn định của mô hình. Kết quả của hàm phản ứng đẩy (Impulse-Response).

Kết quả chạy phân rã phương sai của giá vàng trong nước. Thảo luận kết quả và gợi ý chính sách .114 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .116 CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG VÀNG TẠI VIỆT NAM. Mục tiêu, quan điểm và định hướng phát triển thị trường vàng tại Việt Nam. Mục tiêu phát triển thị trường vàng Việt Nam.

Quan điểm hoàn thiện QLNN đối với thị trường vàng tại Việt Nam. Định hướng phát triển thị trường vàng tại Việt Nam thời kỳ 2021-2025. Một số giải pháp chính sách nhằm hoàn thiện QLNN thị trường vàng tại Việt Nam. Hoàn thiện nhiệm vụ, mục tiêu QLNN thị trường vàng tại Việt Nam.

Hoàn thiện tổ chức bộ máy QLNN đối với thị trường vàng. Hoàn thiện chính sách và công cụ QLNN thị trường vàng. Nhóm giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô và hiệu quả CSTT. Các nhóm giải pháp dài hạn phát triển thị trường vàng.

Một số kiến nghị đối với cơ quan QLNN. Kiến nghị đối với Chính phủ. Kiến nghị đối với NHNN. Kiến nghị đối các tổ chức khác .145 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .163 vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Thuật ngữ Thuật ngữ Tiếng Việt Thuật ngữ Tiếng Anh BOP Cán cân thanh toán Balance of Payments CPI Chỉ số giá tiêu dùng Consumer Price Index CSLS Chính sách lãi suất Interest Rate Policy CSTG Chính sách tỷ giá Exchange Rate Policy CSTT Chính sách tiền tệ Monetary policy FED Cục dự trữ liên bang Mỹ The Federal Reserve Board Generalised Autoregressive GARCH Mô hình ARCH tổng quát Conditional Heteroskedasticity Mô hình VAR Mô hình vector tự hồi quy Vector Auto-regressive Model Nghị định 24/2012/NĐ-CP ngày 03 tháng 04 năm 2012 quy định về Nghị định 24 hoạt động kinh doanh vàng NHNN Ngân hàng Nhà nước State Bank NHTM Ngân hàng Thương mại Commercial Bank NHTW Ngân hàng Trung Ương Central Bank OMO Nghiệp vụ thị trường mở Open market operations OTC Thị trường phi tập trung Over the Couter Market PBoC Ngân hàng nhân dân Trung Hoa The People's Bank of China PPI Chỉ số giá sản xuất Producer Price Index QLNN Quản lý nhà nước State management REER Tỷ giá thực tế Real Effective Exchange Rate SBV Ngân hàng Nhà nước Việt Nam State Bank of Viet Nam SGE Sàn giao dịch vàng Thượng Hải Shanghai Gold Exchange TCTD Tổ chức tín dụng USD Đồng Đô la Mỹ WGC Hội đồng vàng thế giới World gold council XNK Xuất nhập khẩu vii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Thống kê trạng thái vàng của một số NHTM tại thời điểm 31/12/2012 .2: Danh sách các thương hiệu vàng miếng bị xóa bỏ sau NĐ 24 .1: Cấu trúc mô hình VAR phân tích .2: Tổng hợp biến, thang đo và nguồn số liệu cho các biến trong mô hình nghiên cứu .3: Kiểm định lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình VAR giai đoạn 1 .4: Kiểm định lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình VAR giai đoạn 2 .5: Kiểm định Portmanteau cho mô hình VAR giai đoạn 2 .6: Kiểm định LM Test cho mô hình VAR giai đoạn 1 .7: Kiểm định LM Test cho mô hình VAR giai đoạn 2 .8: Kiểm định ổn định mô hình VAR giai đoạn 1 .9: Kiểm định ổn định mô hình VAR giai đoạn 2 .10: Phân rã phương sai VNGOLD giai đoạn 1 .11: Phân rã phương sai VNGOLD giai đoạn 2 .114 viii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1.1: Nội dung QLNN đối với thị trường vàng .2: Năm trụ cột của QLNN đối với thị trường vàng .3: Mô hình Mundell Fleming: tác động của cú sốc đến nền kinh tế .4: “Mô hình kim cương” hay “lựa chọn trung dung” .6: Chuỗi tác động CSTT thông qua kênh lãi suất.7: Tác động của CSTT trong chế độ tỷ giá cố định .8: Mô tả hoạt động của SGE.9: Mô tả cách thức hoạt động của SGE và SGEI .10: Các đơn vị quản lý và lĩnh vực quản lý thị trường vàng ở Ấn Độ .1: Mối quan hệ hữu cơ giữa CSTT và chính sách QLNN thị trường vàng .2: Chỉ số lạm phát và tốc độ tăng trưởng 2001-2005 .3: Chỉ số lạm phát và tốc độ tăng trưởng 2006-2012 .4: Biến động giá vàng nội địa và thế giới, 2006-nay.5: Chỉ số giá vàng và USD từ 2006 đến 2016 .6: Tác động giữa chênh lệch giá vàng và tâm lý nhà đầu tư .7: Mối quan hệ các chỉ số kinh tế khi có sự liên thông thị trường .8: Chênh lệch giá vàng trong nước và giá vàng quốc tế quy đổi từ 2006-2009 .9: Tình hình xuất khẩu ròng đá quý, kim loại quý .10: Chênh lệch biến động giá vàng nội địa và quốc tế .11: Biến động giá vàng nội địa, quốc tế và chỉ số USD trước NĐ 24 .12: Biến động giá vàng nội địa, quốc tế và chỉ số USD sau NĐ 24.13: Giá vàng trong nước tại thời điểm ban hành TT 11/2011/TT-NHNN .14: Tình hình biến động giá vàng trong nước quanh thời điểm 25/11/2012 .15: Giá vàng trong nước trước và sau ban hành NĐ 24 .16: Cơ chế giá vàng trước Nghị định 24 .17: Cơ chế giá vàng sau NĐ 24 .18: Tình hình nhập khẩu vàng .1: Quy trình nghiên cứu của luận án .