Luận án liên kết kinh tế du lịch cộng đồng ĐBSCL - Huỳnh Hải Đăng

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HUỲNH HẢI ĐĂNG LIÊN KẾT KINH TẾ TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ HÀ NỘI - 2024 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HUỲNH HẢI ĐĂNG LIÊN KẾT KINH TẾ TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ Mã số: 9310102 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. ĐOÀN XUÂN THỦY HÀ NỘI - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả Huỳnh Hải Đăng MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ LIÊN KẾT KINH TẾ TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TRÊN ĐỊA BÀN VÙNG. Những công trình nghiên cứu tiêu biểu của các tác giả có liên quan đến vấn đề liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn vùng. Khái quát kết quả của các công trình đã công bố liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu phát triển. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ LIÊN KẾT KINH TẾ TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TRÊN ĐỊA BÀN VÙNG.

Khái niệm, đặc điểm, vai trò, nguyên tắc liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn vùng. Nội dung, tiêu chí đánh giá, nhân tố ảnh hưởng liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn vùng. Kinh nghiệm về liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng và bài học rút ra cho vùng đồng bằng sông Cửu Long. THỰC TRẠNG LIÊN KẾT KINH TẾ TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG GIAI ĐOẠN 2019 - 2023.

Khái quát về du lịch và du lịch cộng đồng ở vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2019 - 2023. Tình hình liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng ở vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2019 - 2023. Đánh giá chung về tình hình liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng ở vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2019 - 2023. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY LIÊN KẾT KINH TẾ TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG ĐẾN NĂM 2030.

Quan điểm thúc đẩy liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng ở đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030. Giải pháp thúc đẩy liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030. 170 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN ÁN. 173 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

194 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT AMD Adaptation to climate change in the Mekong Delta Dự án Thích ứng với biến đổi khí hậu vùng đồng bằng sông Cửu Long ASEAN Association of South-East Asian Nations Hiệp hội các nước Đông Nam Á ĐBSCL đồng bằng sông Cửu Long OCOP One Commune One Product Mỗi xã một sản phẩm UBND Ủy ban nhân dân DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 3. Doanh nghiệp du lịch và hộ nông dân nhận định về khó khăn khi chưa nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ phía nhà nước khi tham gia phát triển du lịch cộng đồng ở vùng ĐBSCL. Phương án lựa chọn của hộ nông dân khi xảy ra rủi ro trong việc thực hiện hợp đồng hợp tác, liên kết giữa các hộ nông dân với nhau. Phương án lựa chọn của các chủ thể khi xảy ra tranh chấp trong việc thực hiện hợp đồng hợp tác, liên kết.

Đánh giá của các chủ thể về sự cần thiết ký kết hợp đồng. Đánh giá của các chủ thể về mức độ đảm bảo thực hiện hợp đồng hợp tác, liên kết với các chủ thể. Hình thức, phương thức tuyên truyền của chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội về hợp tác, liên kết phát triển du lịch cộng đồng ở vùng ĐBSCL. Đánh giá của hộ nông dân về mức độ hiệu quả công tác tuyên truyền của chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội về hợp tác, liên kết phát triển du lịch cộng đồng ở vùng ĐBSCL.

Đánh giá của các chủ thể về chu kỳ hợp tác, liên kết. Đánh giá của các chủ thể về quy mô hợp tác, liên kết và quy mô tổng giá trị hợp đồng hợp tác, liên kết giữa các chủ thể. 122 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3. Đánh giá của hộ nông dân về việc thực hiện đảm bảo đúng nguyên tắc khi phân chia lợi nhuận, lợi ích giữa các chủ thể trong quá trình hợp tác, liên kết.

Đánh giá của hộ nông dân về mức độ xảy ra tranh chấp khi thực hiện hợp đồng giữa các chủ thể trong quá trình hợp tác, liên kết. Đánh giá của hộ nông dân về tỷ lệ phá vỡ hợp đồng hợp tác, liên kết giữa các chủ thể với nhau trong quá trình hợp tác, liên kết. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, các loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch xanh, du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm, nghỉ dưỡng đang trở thành xu hướng phố biến và thu hút nhiều du khách. Nhiều quốc gia và các địa phương trên cả nước quan tâm đến việc phát triển các mô hình du lịch này.

Vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) của Việt Nam đang sở hữu tiềm năng to lớn như hệ sinh thái và nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng, phong phú, có rừng ngập mặn, rừng nguyên sinh, sông ngòi chằng chịt, cánh đồng ngập nước theo mùa, nguồn lợi thủy sản dồi dào, vườn cây ăn trái trù phú… Bên cạnh đó, đây còn là mảnh đất nổi tiếng với nền văn hóa sông nước đặc trưng và sự đa dạng của các cộng đồng dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm. Những nét văn hóa đặc sắc này được thể hiện qua các lễ hội dân gian truyền thống và loại hình nghệ thuật độc đáo như đờn ca tài tử, cải lương nên rất thuận lợi cho du lịch cộng đồng phát triển. Trong những năm qua, cùng với sự phát triển chung của cả nước, ĐBSCL đã nỗ lực tận dụng lợi thế để phát triển kinh tế - xã hội. Vì thế, du lịch cộng đồng ở khu vực này đã đạt được một số thành tựu quả khả quan, ngay cả trong thời kỳ hậu đại dịch Covid-19.

Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn chưa tương xứng với lợi thế, tiềm năng vốn có, xuất phát từ một trong những nguyên nhân chính là do hạn chế và bất cập trong hợp tác và liên kết. Vì vậy, để khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế của Vùng, việc nghiên cứu về liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng tại ĐBSCL là vấn đề cấp thiết. Điều này không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn mang giá trị thực tiễn quan trọng, góp phần cho phát triển bền vững vùng ĐBSCL. Việc nghiên cứu liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng sẽ giúp xây dựng và hoàn thiện cơ sở lý luận về liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn vùng.

Qua đó xây dựng các khái niệm, đặc 2 điểm, nguyên tắc liên kết kinh tế; xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể tham gia, từ đó đề xuất các cơ chế phối hợp và chia sẻ lợi ích hợp lý, đảm bảo sự tham gia tích cực và bền vững giữa các bên tham gia; góp phần nhận diện các yếu tố tác động để đề xuất quan điểm và giải pháp phù hợp thúc đẩy việc hợp tác, liên kết hiệu quả hơn. Đồng thời, việc nghiên cứu về mặt lý luận sẽ giúp xác định được nội dung, tiêu chí đánh giá liên kết kinh tế để làm cơ sở cho việc nghiên cứu thực tiễn, từ đó hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng. Thực tiễn thời gian qua cho thấy, du lịch cộng đồng ở vùng ĐBSCL vẫn chưa phát huy được những lợi thế sẵn có để phát triển, như: quy mô nhỏ, phân bố rải rác, giá trị thu được thấp, thiếu bền vững. Nguyên nhân trực tiếp của tình trạng trên là do ở vùng ĐBSCL vẫn thiếu sự liên kết giữa các chủ thể trong cùng tỉnh, thành cũng như giữa các tỉnh, thành trong vùng, dẫn tới khó huy động nguồn lực đầu tư.

Du lịch cộng đồng ở vùng ĐBSCL chưa hình thành được chuỗi hoạt động liên kết để tạo giá trị gia tăng cao; còn mang tính tự phát nên hiệu quả thấp, tính ổn định và bền vững chưa cao; các hoạt động vẫn bị chi phối bởi tính mùa vụ, chưa chủ động trong việc đầu tư, khai thác cơ hội và lợi hế của Vùng. Hay nói một cách khác, du lịch cộng đồng ở vùng ĐBSCL vẫn mang tính tự phát, rời rạc và tiềm ẩn nguy cơ cạnh tranh chưa lành mạnh do thiện chí và hợp tác giữa các bên tham gia. Bên cạnh đó, việc rà soát lập quy hoạch phát triển du lịch nói chung và du lịch cộng đồng nói riêng chưa đặt trong tổng thể phát triển Vùng và chưa phát huy lợi thế, tiềm năng của từng địa phương; nguồn nhân lực còn thiếu nghiệp vụ, kỹ năng, kiến thức; mạng lưới hạ tầng giao thông, du lịch chưa đồng bộ, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Chưa phát triển được chuỗi giá trị, việc xây dựng sản phẩm, chương trình chung cho toàn Vùng còn đơn điệu, trùng lắp, chưa đa dạng… Hoạt động liên kết kinh tế giữa các chủ thể mới chỉ ở giai đoạn đầu, tự phát, quy mô liên kết, giá trị hợp đồng chưa cao; 3 diễn ra với chu kỳ ngắn, đứt quãng, chưa bền vững.

Việc phá vỡ hợp đồng hợp tác, liên kết giữa các chủ thể vẫn thường xuyên xảy ra. Chính quyền địa phương còn lúng túng trong hoạt động quản lý, chưa thể hiện rõ vai trò tạo lập môi trường, định hướng, dẫn dắt việc liên kết và hợp tác giữa các chủ thể. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu khoa học về liên kết kinh tế, nhưng cơ sở lý luận về liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng theo vùng, đặc biệt ở khu vực ĐBSCL, vẫn chưa được làm rõ, nhất là những cơ sở kinh tế - xã hội khách quan của liên kết kinh tế trong phát triển du lịch cộng đồng vẫn còn nhiều khoảng trống cần nghiên cứu.