Luận án dạy học theo tình huống môn Giáo dục quốc phòng và an ninh tại các trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh khu vực phía Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH CAO NGỌC BÁU DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH TẠI CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH KHU VỰC PHÍA NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC Tp. Hồ Chí Minh, tháng 06 năm 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH CAO NGỌC BÁU DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH TẠI CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH KHU VỰC PHÍA NAM NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC – 9140101 Người hướng dẫn khoa học 1: PGS TS Nguyễn Văn Tuấn Người hướng dẫn khoa học 2: TS Đặng Văn Thành Phản biện 1: Phản biện 2: Phản biện 3: Tp.

Hồ Chí Minh, tháng 06 năm 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác Tp. Hồ Chí Minh, ngày … tháng 06 năm 2021 Tác giả luận án Cao Ngọc Báu i luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới Ban lãnh đạo và quý Thầy Cô giáo của Viện Sư phạm kỹ thuật Trường Sư phạm kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn và Tiến sĩ Đặng Văn Thành, những người Thầy tâm huyết đã tận tình hướng dẫn, động viên khích lệ, dành nhiều thời gian trao đổi và định hướng cho tôi trong quá trình thực hiện luận án.

Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Ban giám hiệu Trường Đại học Cần Thơ, Ban giám đốc, cán bộ sĩ quan, giảng viên, công viên chức Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh Trường Đại học Cần Thơ đã tạo điều kiện về mọi mặt giúp tôi an tâm học tập nghiên cứu thực hiện luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám đốc và cán bộ sĩ quan, giảng viên công nhân viên Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Quốc gia Tp. Hồ Chí Minh và Trường Đại học Tây Nguyên đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi tiến hành nghiên cứu khảo sát tại đơn vị làm cơ sở thực tiễn hoàn thành luận án. Cuối cùng, tôi xin gửi tấm lòng ân tình tới gia đình của tôi là nguồn động viên và truyền nhiệt huyết để tôi hoàn thành luận án.

Hồ Chí Minh, ngày … tháng 06 năm 2021 Tác giả luận án Cao Ngọc Báu ii luan an TÓM TẮT Phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh hiện nay ở các Trung tâm giáo dục quốc phòng an ninh khu vực phía Nam, chưa phát huy được tính tích cực, tự giác, sáng tạo của sinh viên và kết quả học tập của sinh viên chưa cao. Trong khi đó, dạy học theo tình huống đã được nhiều môn học vận dụng và đem lại hiệu quả. Nhưng trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh mà cụ thể là trong lĩnh vực giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên chưa được chú trọng nghiên cứu. Nghiên cứu dạy học theo tình huống môn Giáo dục quốc phòng và an ninh tại các Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh khu vực phía Nam, với mục tiêu xây dựng tình huống có vấn đề và tổ chức dạy học theo tình huống có vấn đề nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, sáng tạo và nâng cao kết quả học tập của sinh viên.

Luận án thực hiện tổng quan về nghiên cứu dạy học theo tình huống có vấn đề; xác định rõ cơ sở lý luận về dạy học theo tình huống có vấn đề, phân tích đặc điểm môn học xây dựng khung lý luận về dạy học theo tình huống có vấn đề môn Giáo dục quốc phòng và an ninh như: nguyên tắc, quy trình xây dựng tình huống có vấn đề và nguyên tắc, quy trình tổ chức dạy học theo tình huống có vấn đề môn Giáo dục quốc phòng và an ninh. Trên cơ sở tìm hiểu các Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh khu vực phía Nam, thực hiện khảo sát thực trạng hoạt động dạy học với 78 giảng viên và 417 sinh viên bằng phiếu hỏi, kết hợp với phỏng vấn sâu, quan sát hoạt động dạy học tại các trung tâm làm cơ sở thực tiễn cho đề tài. Từ khung lý luận và cơ sở thực tiễn về dạy học theo tình huống có vấn đề môn Giáo dục quốc phòng và an ninh, đề xuất xây dựng 51 tình huống và dạy học theo tình huống có vấn đề trong môn Giáo dục quốc phòng và an ninh. Đề tài kiểm nghiệm đánh giá kết quả nghiên cứu bằng hai phương pháp: Thứ nhất, sử dụng phương pháp xin ý kiến 24 chuyên gia để đánh giá quy trình xây dựng tình huống và 51 tình huống có vấn đề đã được xây dựng.

Kết quả cho thấy: Quy trình xây dựng tình huống có vấn đề môn GDQP&AN mà tác giả luận án đề xuất là khoa học, phù hợp với môn học và mang tính ứng dụng cao; 51 THCVĐ được xây dựng trên cơ sở quy trình đề xuất phù hợp với mục tiêu môn học và môi trường thực tiễn hoạt động quân sự; rất khả thi trong sử dụng để phát huy tính tích cực, tự giác, iii luan an sáng tạo và nâng cao kết quả học tập của sinh viên; Thứ hai, sử dụng phương pháp thực nghiệm sư phạm có đối chứng trên 172 sinh viên tại Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh trường Đại học Cần Thơ. Kết quả cho thấy, dạy học theo tình huống có vấn đề không chỉ nâng cao kết quả học tập mà còn phát huy có hiệu quả tính tích cực, tự giác, sáng tạo của sinh viên trong cả hai đợt thực nghiệm đều được nâng cao rất rõ rệt. Điều đó đã chứng minh tính hiệu quả, tính khả thi của quy trình xây dựng tình huống có vấn đề và tổ chức dạy học theo tình huống có vấn đề môn Giáo dục quốc phòng và an ninh mà tác giả luận án đề xuất. iv luan an ABSTRACT The current teaching method used for the course National Defense and Security Education has many limitations and has not yet enhanced students’ autonomy, self- reliance and creativity in solving problems of students, thus resulting in low learning outcomes among students.

Meanwhile, situation-based teaching has been applied and proved to be effective and bring positive results in many courses. However, few studies have been conducted to explore the effects of situation-based teaching in the course National Defense and Security Education. The current study investigated the effects of implementing situation-based teaching in the course National Defense and Security Education in southern Vietnam. Its research aims include building problematic situations and organizing situation- based teaching activities to enhance students’ activeness, self-reliance and creativity as well as improve their learning outcomes.

This dissertation reviews literature on situation-based teaching; builds the theoretical framework and uses different research tools to identify the actual teaching practice. The research tools used include surveys with 78 lecturers and 417 students, interviews and classroom observations of situation-based teaching for the courses of National Defense and Security Education in various Centers for National Defense and Security Education in the south of Vietnam. Basing on the theoretical framework and realistic teaching practices, the researcher has designed the protocol for designing situation. Consequently, 51 problematic situations in teaching National Defense and Security have been designed.

After that, procedures for situation-based teaching have been designed and implemented in two stages with 172 students at Can Tho University’s Center of National Defense and Security Education. Research findings from the experimental group and control group reveal that situation-based teaching has helped students to develop their activeness, self-reliance and creativity as well as significantly improve their learning outcomes in the two intervention stages. Such results have confirmed the effectiveness and feasibility of the situation-designing procedures. v luan an MỤC LỤC TRANG TỰA TRANG PHẦN MỞ ĐẦU.

Lý do lựa chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Giới hạn phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp luận nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

Phương pháp thống kê toán học. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Ý nghĩa thực tiễn. Cấu trúc luận án.

7 Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG CÓ VẤN ĐỀ. Một số nghiên cứu về dạy học theo tình huống có vấn đề trên thế giới. Một số nghiên cứu về dạy học theo tình huống có vấn đề ở Việt Nam. Một số nghiên cứu về dạy học theo tình huống có vấn đề trong lĩnh vực.

Những vấn đề đặt ra để luận án tiếp tục giải quyết. 25 Kết luận chương 1. 26 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG CÓ VẤN ĐỀ. 27 vi luan an 2.

Các khái niệm cơ bản. Khái niệm tình huống. Khái niệm vấn đề. Khái niệm tình huống có vấn đề.

Khái niệm dạy học theo tình huống có vấn đề. Một số vấn đề lý luận về tình huống có vấn đề. Cấu trúc tình huống có vấn đề. Các loại tình huống có vấn đề.

Một số quy trình xây dựng tình huống có vấn đề. Một số vấn đề lý luận về dạy học theo tình huống có vấn đề. Cơ sở khoa học của dạy học theo tình huống có vấn đề. Bản chất của dạy học theo tình huống có vấn đề.

Ưu điểm và nhược điểm của dạy học theo tình huống có vấn đề. Một số quy trình tổ chức dạy học theo tình huống có vấn đề. Đánh giá kết quả học tập trong dạy học theo tình huống có vấn đề. Đặc điểm môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh.

Vị trí, mục tiêu, nội dung chương trình môn học. Khả năng vận dụng dạy học theo tình huống có vấn đề trong môn học. 55 Kết luận chương 2. 57 Chương 3 CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ DẠY HỌC THEO TÌNH HUỐNG CÓ VẤN ĐỀ MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH.

Vài nét về các Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh khu vực phía Nam 58 3. Lịch sử hình thành các Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh. Tổ chức hoạt động của Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh. Đặc điểm về đội ngũ giảng viên .