Mô hình quản lý chợ trên địa bàn tỉnh hải dương

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH VŨ THỊ MAI HƢƠNG MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƢƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ HÀ NỘI - 2024 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH VŨ THỊ MAI HƢƠNG MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƢƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số : 9340410 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. LÊ VĂN CHIẾN HÀ NỘI - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, tƣ liệu đƣợc sử dụng trong luận án là trung thực, có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng. Những kết quả nghiên cứu của luận án chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào.

Tác giả Vũ Thị Mai Hƣơng MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Tình hình nghiên cứu của các học giả nƣớc ngoài về chợ và mô hình quản lý chợ. Tình hình nghiên cứu về chợ và mô hình quản lý chợ trong nƣớc 18 1.

Đánh giá chung về các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHỢ. Các khái niệm và phân loại chợ.

Mô hình quản lý chợ. Các tiêu chí đánh giá mô hình quản lý chợ. Các nhân tố ảnh hƣởng đến mô hình quản lý chợ. Kinh nghiệm của một số quốc gia và một số địa phƣơng ở Việt Nam về mô hình quản lý chợ, bài học rút ra áp dụng đối với tỉnh Hải Dƣơng.

THỰC TRẠNG MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƢƠNG. Điều kiện tự nhiên, xã hội, kinh tế và kỹ thuật ảnh hƣởng đến mô hình quản lý chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng. Các mô hình quản lý chợ tại Hải Dƣơng từ 2003 đến nay. Đánh giá chung về thực trạng mô hình quản lý chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng.

QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP, HOÀN THIỆN MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƢƠNG. Bối cảnh mới có ảnh hƣởng đến mô hình quản lý chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng. Quan điểm, hoàn thiện mô hình quản lý chợ ở tỉnh Hải Dƣơng. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả các mô hình quản lý chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng.

Kiến nghị nhằm hoàn thiện mô hình quản lý chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng. 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. 153 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 170 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BCH Ban chấp hành GDP Tổng sản phẩm quốc nội GRDP Tổng sản phẩm của địa phƣơng HTX Hợp tác xã NXB Nhà xuất bản OCOP Mỗi xã một sản phẩm PCCC Phòng cháy chữa cháy TW Trung ƣơng UBND Ủy ban nhân dân XHCN Xã hội chủ nghĩa AI Artificial Intelligence (Trí tuệ nhân tạo) (Unmanned Surface Vehicle) Phƣơng tiện bề mặt UAV không ngƣời lái DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 3.1: Danh sách các chợ đƣợc hỗ trợ đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng giai đoạn 2013-2020.2: Tổng hợp mô hình quản lý chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng .3: Bảng tổng hợp danh sách trình độ cán bộ quản lý chợ chuyên trách trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng.

110 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3.1: Đánh giá về công tác quản lý hành chính chợ.2: Phân loại cán bộ quản lý chợ theo trình độ học vấn .3: Đánh giá năng lực cán bộ quản lý chợ .4: Đánh giá về mức độ hài lòng của ngƣời sử dụng dịch vụ tại chợ 102 Biểu đồ 3.5: Đánh giá vai trò của mô hình quản lý chợ do doanh nghiệp, hợp tác xã quản lý, khai thác chợ .6: Đánh giá về sự hài lòng đối với mô hình quản lý chợ do doanh nghiệp, hợp tác xã quản lý, khai thác.7: Hộ kinh doanh bán hàng trực tuyến và sử dụng điện thoại thông minh .8: Đánh giá về cung ứng nguồn hàng tại chợ .9: Kết quả khảo sát lƣợng khách du lịch đến các chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng .10: Phân loại hộ kinh doanh theo thu nhập bình quân hàng tháng .121 DANH MỤC SƠ ĐỒ Trang Sơ đồ 2.1: Mối quan hệ giữa ba bộ phận .2: Tổ chức, quản lý chợ theo Mô hình Ban quản lý chợ [49].3: Cơ cấu tổ chức của Hợp tác xã quản lý chợ .4: Tổ chức quản lý chợ theo Mô hình Doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay .5: Vai trò quản lý nhà nƣớc đối với các mô hình quản lý chợ .6: Đầu tƣ và xúc tiến thƣơng mại .1: Mô hình thực tế Tổ quản lý chợ ở tỉnh Hải Dƣơng .2: Mô hình Ban quản lý chợ .3: Mô hình Hợp tác xã quản lý chợ. 89 DANH MỤC PHỤ LỤC Trang Phụ lục 1. Bảng tổng hợp danh sách các chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng. Bảng tổng hợp về số lƣợng và trình độ thành viên ban quản lý, tổ quản lý tại một số chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng.

Mẫu phiếu khảo sát hộ kinh doanh. Mẫu phiếu khảo sát ngƣời tiêu dùng. Phần bảng biểu, bảng tổng hợp phiếu khảo sát. Một số hình ảnh về chợ.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Dù ở thời kỳ nào hay quốc gia nào, chợ truyền thống vẫn luôn có vai trò quan trọng là nơi tiêu thụ sản phẩm của ngƣời sản xuất và phân phối hàng hóa thiết yếu cho dân cƣ. Ở nƣớc ta từ thời kỳ đổi mới đến nay các siêu thị, trung tâm thƣơng mại đã ra đời và phát triển nhanh. Tuy nhiên số lƣợng chợ cũng tăng lên đến con số 9000 chợ và chiếm thị phần tới 75%, đạt doanh thu 10 tỷ USD/năm. Ngoài những lợi ích về kinh tế, mạng lƣới chợ cũng đang đã đóng góp những giá trị tinh thần, lịch sử, văn hóa cho nhân dân ở khắp các vùng miền trong cả nƣớc.

Tại tỉnh Hải Dƣơng hiện nay có 186 chợ, so với số chợ năm 2003 có 137 chợ, số chợ tăng lên 49 chợ (tăng 26,35%). Về chất lƣợng các chợ có sự thay đổi lớn về loại hình, cấp độ, quy mô, sự phong phú về mặt hàng. Có sự tiến bộ đáng kể về ý thức kinh tế hàng hóa và văn minh thƣơng mại của ngƣời bán và ngƣời mua trong chợ. Việc quan tâm, điều hành, quản lý của chính quyền các cấp, của những ngƣời quản lý trực tiếp chợ đã và đang đi vào nề nếp.

Tuy nhiên hệ thống chợ nƣớc ta nói chung và ở tỉnh Hải Dƣơng nói riêng đang đặt ra những yêu cầu đổi mới trong công tác quản lý chợ để phù hợp với nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội ở nƣớc ta cụ thể nhƣ sau: Thứ nhất: Trong quá trình đổi mới, Chính phủ đã có nhiều chủ trƣơng, chính sách liên quan đến việc hoàn thiện và phát triển hệ thống chợ. Xóa bỏ chế độ bao cấp về hàng hóa và bao cấp về giá thì mạng lƣới chợ trở thành nơi mua bán các mặt hàng thiết yếu của toàn dân. Do đó cần thay đổi mô hình quản lý chợ của thời kỳ bao cấp bằng mô hình quản lý mới nhằm phát huy vị trí vai trò của chợ nhƣ một mạch nguồn chính cung cấp hàng tiêu dùng cho dân cƣ. Thứ hai: Chính phủ đã xây dựng và triển khai trên phạm vi toàn quốc Chƣơng trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

Trên các tiêu chí của nông thôn mới do Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn đƣa ra; Bộ Công 2 Thƣơng đã tham mƣu cho Chính phủ ban hành các Nghị định, chỉ đạo các địa phƣơng ban hành quy trình chuyển đổi mô hình quản lý chợ trên địa bàn nhằm đồng bộ các mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới ở nƣớc ta. Thể chế hóa đƣờng lối của Đảng và Chính phủ về phát triển chợ, các Bộ, ngành, các địa phƣơng coi đây là một nhiệm vụ cấp thiết. Một sự quản lý nhà nƣớc đúng, một mô hình quản lý phù hợp sẽ góp phần làm cho chợ trở thành một cấu thành tích cực của nền kinh tế, xã hội nƣớc ta. Mạng lƣới chợ hƣớng tới văn minh, hiện đại chỉ có thể có đƣợc khi đƣợc quản lý theo một mô hình mới thống nhất và phù hợp.

Thứ ba: Quan điểm, nhận thức về vị trí, vai trò của chợ và công tác quản lý chợ, của chính quyền các cấp chƣa thống nhất, chƣa làm rõ đƣợc tính kinh tế và tính văn hóa-xã hội của chợ. Cán bộ đƣợc giao quản lý chợ còn mang quán tính của tƣ duy cũ, coi chợ là nơi hoạt động của những ngƣời buôn bán, là thị trƣờng tự do với nhiều tiêu cực kinh tế xã hội…Từ thực tế đó việc quản lý để thúc đẩy chợ phát triển chƣa đƣợc chú trọng đúng mức, dẫn đến việc quản lý nhà nƣớc đối với các loại chợ ở các địa phƣơng khác nhau cũng không giống nhau. Việc thống nhất nhận thức và hành động trong công tác quản lý chợ sẽ đạt đƣợc kết quả tốt chỉ khi cán bộ quản lý chợ các cấp đƣợc trang bị đầy đủ kiến thức về chợ và mô hình quản lý chợ. Thứ tƣ: Đổi mới mô hình quản lý các chợ nhằm thúc đẩy quá trình phát triển mạng lƣới chợ phục vụ phát triển kinh tế xã hội, là một sự chỉ đạo có tính nguyên tắc, bắt buộc các địa phƣơng thực hiện.

Đảng ta đã xác định trong thời kỳ quá độ ở nƣớc ta sẽ tồn tại nhiều thành phần kinh tế trong đó kinh tế tƣ nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế do đó trách nhiệm của chính quyền các cấp hƣớng tới xây dựng mô hình quản lý chợ phù hợp là yếu tố quan trọng, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế tƣ nhân trong chợ đƣợc phát triển bình đẳng và phát huy đƣợc tiềm năng kinh tế của họ. Từ bốn lý do trên việc nghiên cứu mô hình quản lý chợ là một yêu cầu cấp thiết hiện nay. Trên cƣơng vị là ngƣời hoạt động thực tiễn, đƣợc phân công theo dõi quản lý mạng lƣới chợ của địa phƣơng, nghiên cứu sinh đã lựa 3 chọn đề tài “Mô hình quản lý chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dương” làm đề tài nghiên cứu của mình với những mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau: 2. Mục đích nghiên cứu - Làm rõ những kiến thức cơ bản về chợ và mô hình quản lý chợ, vai trò và tác động của từng bộ phận trong mô hình đó để xây dựng nội dung, bồi dƣỡng cho đội ngũ cán bộ quản lý chợ các cấp trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng.