Tổ chức và hoạt động của các ban cán sự đảng ủy ban nhân dân tỉnh - Luận án tiến sĩ ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HẢI YẾN TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC BAN CÁN SỰ ĐẢNG ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC HÀ NỘI - 2021 luan an HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HẢI YẾN TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC BAN CÁN SỰ ĐẢNG ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC MÃ SỐ : 931 02 02 Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS TRẦN KHẮC VIỆT HÀ NỘI - 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả Nguyễn Hải Yến luan an MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 6 1. Các công trình khoa học trong nước 6 1.

Các công trình khoa học nước ngoài 21 1. Kết quả của các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố có liên quan và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu 28 Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỈNH, ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH, TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BAN CÁN SỰ ĐẢNG ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH 31 2. Khái quát về các tỉnh, ủy ban nhân dân tỉnh và các ban cán sự đảng ủy ban nhân dân tỉnh 31 2. Tổ chức và hoạt động của ban cán sự đảng ủy ban nhân dân tỉnh - khái niệm và nội dung 54 Chương 3: TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC BAN CÁN SỰ ĐẢNG ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN, KINH NGHIỆM VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 3.

Thực trạng tổ chức và hoạt động của các ban cán sự đảng ủy ban 69 nhân dân tỉnh 69 3. Nguyên nhân, kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra 109 Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP CHỦ YẾU KIỆN TOÀN TỔ CHỨC, ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC BAN CÁN SỰ ĐẢNG ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐẾN NĂM 2030 122 4. Dự báo những nhân tố tác động và phương hướng kiện toàn tổ chức, đẩy mạnh hoạt động của các ban cán sự đảng ủy ban nhân dân tỉnh 122 4. Các giải pháp chủ yếu kiện toàn tổ chức, đẩy mạnh hoạt động của các ban cán sự đảng ủy ban nhân dân tỉnh đến năm 2030 129 KẾT LUẬN 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 PHỤ LỤC 169 luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN BCSĐ : Ban cán sự đảng BCHĐB : Ban Chấp hành Đảng bộ BTVTU : Ban Thường vụ Tỉnh ủy CTQG : Chính trị quốc gia HĐND : Hội đồng nhân dân HTCT : Hệ thống chính trị KT-XH : Kinh tế - xã hội MTTQ : Mặt trận Tổ quốc Nxb : Nhà xuất bản TCCT-XH : Tổ chức chính trị - xã hội UBKTTW : Ủy ban Kiểm tra Trung ương UBND : Ủy ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa luan an MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Lãnh đạo thông qua các tổ chức đảng; củng cố, kiện toàn và đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng cho phù hợp với nhiệm vụ lãnh đạo của Đảng và tình hình thực tế của mỗi giai đoạn cách mạng là vấn đề quan trọng có tính quyết định đến sự tồn tại, phát triển và thực hiện vai trò lãnh đạo của Đảng. Thực tiễn quá trình xây dựng, kiện toàn, phát triển tổ chức bộ máy của Đảng cho thấy, qua nhiều lần sắp xếp, hệ thống tổ chức bộ máy của Đảng ở các cấp từng bước được kiện toàn và nâng cao chất lượng hoạt động, ngày càng đáp ứng tốt hơn các yêu cầu, nhiệm vụ lãnh đạo của Đảng và công tác xây dựng Đảng. Tuy nhiên, hiện nay tổ chức bộ máy của Đảng chưa đáp ứng được các yêu cầu của một Đảng cầm quyền trong thời kỳ mới và bộc lộ nhiều nhược điểm, như Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 khóa XII đã nêu: “Tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị vẫn còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc, nhiều đầu mối; hiệu lực, hiệu quả hoạt động chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy, mối quan hệ của một số cơ quan, tổ chức chưa thật rõ, còn chồng chéo, trùng lắp” [57, tr.

Vì vậy, việc khắc phục những hạn chế đó, tiếp tục đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy của Đảng là công việc cần thiết cấp bách; những tổ chức đã có, thực tế đánh giá là phù hợp, hoạt động hiệu quả thì tiếp tục phải được khẳng định, phát huy vai trò; những vấn đề chưa rõ, những tổ chức chưa phù hợp thì cần được tiếp tục nghiên cứu và tổng kết thực tiễn để khẳng định, đổi mới, sắp xếp lại cho phù hợp, thậm chí phải giải thể. Ban cán sự đảng (BCSĐ) là tổ chức trong hệ thống tổ chức của Đảng ra đời rất sớm, được ghi trong Điều lệ Đảng Cộng sản Đông Dương (tháng 10-1930). Xuất phát từ tình hình thực tế và yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng trong mỗi giai đoạn lịch sử, BCSĐ có sự điều chỉnh: khi thấy cần thiết thì thành lập; khi thấy không cần thiết thì kết thúc hoạt động và khi thấy cần thiết thì lại tái lập; khi thành lập ở nhiều cấp, khi chỉ thành lập ở một số cấp; có thời kỳ thành lập cả đảng đoàn và BCSĐ; có thời kỳ chỉ thành lập đảng đoàn, không thành lập BCSĐ; v. Đánh giá về những kết quả đã đạt được trong tổ chức và hoạt động của các đảng đoàn, BCSĐ nhiệm kỳ 2016 - 2021, Báo cáo Tổng kết thi hành Điều lệ Đảng nhiệm kỳ Đại hội XII đã khẳng định vai trò lãnh đạo của đảng đoàn, BCSĐ và nêu ưu điểm: “Tổ chức và hoạt động của đảng đoàn, ban cán sự đảng nhìn chung đã bám sát chức năng, nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng và các quy định, hướng dẫn của Trung ương” [61, tr.

Bên cạnh đó, báo cáo cũng chỉ rõ những vấn đề còn vướng mắc, bất cập luan an 2 trong tổ chức và hoạt động của đảng đoàn, BCSĐ như: phân định chức năng, nhiệm vụ, trong lãnh đạo; trong thực hiện thẩm quyền, trách nhiệm và phối hợp công tác của BCSĐ, đảng đoàn và cấp ủy đảng, tập thể lãnh đạo, người đứng đầu cơ quan, đơn vị [61, tr. Các BCSĐ ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh được tổ chức theo Điều lệ Đảng và các quy định của Bộ Chính trị. BCSĐ UBND tỉnh là tổ chức đảng do ban thường vụ tỉnh ủy (BTVTU) thành lập và lãnh đạo; trực tiếp lãnh đạo UBND tỉnh. Trong những năm qua, mô hình tổ chức và hoạt động của BCSĐ UBND tỉnh đã được khẳng định, các BCSĐ UBND tỉnh đã cơ bản hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ của mình.

Bên cạnh đó, tổ chức và hoạt động của BCSĐ UBND tỉnh vẫn còn một số vướng mắc, hạn chế như: việc thực hiện chức năng quyết định nhiệm vụ chính trị, công tác cán bộ của UBND và chức năng lãnh đạo công tác kiểm tra còn một số lúng túng, chồng chéo; sự trùng lặp chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn giữa BCSĐ UBND tỉnh với thường trực UBND; chưa phân biệt rõ chức trách, nhiệm vụ của ủy viên BCSĐ UBND tỉnh với chức trách, nhiệm vụ của thành viên thường trực UBND; quan hệ giữa các BCSĐ UBND tỉnh với các cấp ủy, tổ chức đảng trên một số nội dung chưa thật rõ. Thậm chí, trước tình hình trên, trong nghiên cứu và tại một số cuộc hội thảo, tọa đàm, có ý kiến đề nghị xem xét lại sự tồn tại của các BCSĐ. Ban cán sự đảng UBND tỉnh có vị trí rất quan trọng: là hạt nhân chính trị lãnh đạo toàn bộ việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của UBND tỉnh, trực tiếp lãnh đạo UBND tỉnh thực hiện thắng lợi các nghị quyết, chỉ thị và kế hoạch phát triển KT-XH, đảm bảo an ninh, quốc phòng. của địa phương.

Vì vậy, việc khẳng định sự cần thiết tồn tại, đồng thời kiện toàn tổ chức và đẩy mạnh hoạt động của các BCSĐ UBND tỉnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng, thực hiện tốt chức năng quản lý hành chính nhà nước ở địa phương, phát triển các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, giữ vững quốc phòng, an ninh. của UBND tỉnh. Điều quan trọng hiện nay là tìm ra những giải pháp phát huy ưu điểm, khắc phục hạn chế trong tổ chức và hoạt động của BCSĐ UBND tỉnh, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ Đại hội XIII của Đảng đặt ra: “Tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức của hệ thống chính trị; xác định rõ hơn chức năng, nhiệm vụ và cơ chế hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị” [61, tr. Trước yêu cầu đổi mới, sắp xếp và nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng; xuất phát từ vị trí, vai trò và thực tiễn tổ chức, hoạt động của các BCSĐ UBND tỉnh, tác giả chọn đề tài “Tổ chức và hoạt động của các ban cán sự đảng ủy ban nhân dân tỉnh giai đoạn hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về tổ chức và hoạt động của các BCSĐ UBND tỉnh, luận án đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu để kiện toàn tổ chức và đẩy mạnh hoạt động của các BCSĐ UBND tỉnh đến năm 2030. Nhiệm vụ nghiên cứu - Tổng quan các công trình khoa học trong nước và nước ngoài liên quan đến đề tài luận án, chỉ rõ những vấn đề các công trình đã đạt được, những nội dung luận án cần tiếp tục nghiên cứu. - Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về tổ chức và hoạt động của các BCSĐ UBND tỉnh giai đoạn hiện nay.

- Phân tích, đánh giá đúng thực trạng tổ chức và hoạt động của các BCSĐ UBND tỉnh, chỉ ra các nguyên nhân, rút ra những kinh nghiệm và nêu những vấn đề đặt ra. - Đề xuất phương phướng, giải pháp chủ yếu kiện toàn tổ chức và đẩy mạnh hoạt động của các BCSĐ UBND tỉnh đến năm 2030. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3. Đối tượng nghiên cứu Luận án nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của các BCSĐ UBND tỉnh trong giai đoạn hiện nay.