Luận án: Hợp tác công tư cấp nước sạch đô thị Việt Nam: Thực trạng & Giải pháp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------ ------ NGUYỄN ĐỨC CẢNH HỢP TÁC CÔNG TƯ TRONG LĨNH VỰC CẤP NƯỚC SẠCH ĐÔ THỊ TẠI VIỆT NAM HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------ ------ NGUYỄN ĐỨC CẢNH HỢP TÁC CÔNG TƯ TRONG LĨNH VỰC CẤP NƯỚC SẠCH ĐÔ THỊ TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành : KINH TẾ QUỐC TẾ Mã số : 62310106 Người hướng dẫn khoa học: GS. HOÀNG ĐỨC THÂN i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. NGƯỜI HƯỚNG DẪN TÁC GIẢ LUẬN ÁN GS.

Hoàng Đức Thân NCS. Nguyễn Đức Cảnh ii LỜI CÁM ƠN Trong quá trình thực hiện Luận án, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của tập thể lãnh đạo, các nhà khoa học, cán bộ, chuyên viên Bộ Xây dựng; tập thể Ban Lãnh đạo Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế; tập thể Ban Giám hiệu, Khoa Sau Đại học, Bộ môn Kinh tế Quốc tế, giảng viên, cán bộ các phòng, ban chức năng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.

Hoàng Đức Thân đã trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo cho tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp của tôi đang công tác tại Bộ Xây dựng và gia đình đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án này. TÁC GIẢ LUẬN ÁN iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC HÌNH. ix DANH MỤC PHỤ LỤC.

1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ HỢP TÁC CÔNG TƯ TRONG LĨNH VỰC CẤP NƯỚC SẠCH.1 Những vấn đề chung về hợp tác công tư .1 Khái niệm và các hình thức hợp tác công tư.2 Đặc điểm hợp tác công tư .3 Vai trò của hợp tác công tư .4 Đặc điểm của lĩnh vực cấp nước sạch có liên quan đến hợp tác công tư. Yếu tố ảnh hưởng và điều kiện bảo đảm hợp tác công tư. Yếu tố ảnh hưởng đến hợp tác công tư. Điều kiện đảm bảo hợp tác công tư .3 Kinh nghiệm quốc tế về hợp tác công tư trong cấp nước sạch đô thị .1 Kinh nghiệm thực tế hợp tác công tư trong lĩnh vực nước sạch của một số nước.

Bài học rút ra cho Việt Nam. 67 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỢP TÁC CÔNG TƯ TRONG LĨNH VỰC CẤP NƯỚC SẠCH ĐÔ THỊ TẠI VIỆT NAM .1 Thực trạng và định hướng phát triển cấp nước sạch đô thị tại Việt Nam .1 Thực trạng phát triển cấp nước sạch tại các đô thị của Việt Nam .2 Định hướng phát triển và nhu cầu đầu tư cấp nước đô thị tại Việt Nam .2 Phân tích thực trạng một số yếu tố và điều kiện đảm bảo hợp tác công tư trong cấp nước sạch đô thị tại Việt Nam.1 Thực trạng hệ thống luật pháp và cơ chế chính sách của nhà nước .2 Năng lực và mức độ sẵn sàng tham gia của tư nhân trong hợp tác công tư tại Việt Nam.3 Kết quả hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị tại Việt Nam .4 Phân tích điều kiện bảo đảm hợp tác công tư ở một số dự án cấp nước sạch đô thị tại Việt Nam .3 Đánh giá thực trạng hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị .1 Những kết quả tích cực về hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị tại Việt Nam.2 Những hạn chế về hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị tại Việt Nam.3 Nguyên nhân của những vấn đề tồn tại. 117 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HỢP TÁC CÔNG TƯ TRONG LĨNH VỰC CẤP NƯỚC SẠCH ĐÔ THỊ Ở VIỆT NAM.1 Phương hướng phát triển cấp nước sạch đô thị tại Việt Nam đến năm 2025 .1 Dự báo nhu cầu nước sạch đô thị tại Việt Nam đến 2025 .2 Mục tiêu phát triển cấp nước sạch đô thị đến năm 2025 .2 Quan điểm và định hướng về hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị đến 2025 và tầm nhìn đến năm 2030.1 Quan điểm về hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị tại Việt Nam .2 Định hướng về hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị tại Việt Nam .3 Giải pháp thúc đẩy hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị tại Việt Nam .1 Nâng cao nhận thức về hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị. Bổ sung, hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hợp tác công tư .3 Bảo đảm các điều kiện thuận lợi để triển khai các dự án hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị .4 Đẩy mạnh thu hút tư nhân tham gia lĩnh vực cấp nước sạch đô thị .5 Xây dựng và thực thi chiến lược thu hút tư nhân trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị .6 Nâng cao năng lực của cơ quan nhà nước trong hợp tác công tư .7 Nâng cao năng lực và mức độ sẵn sàng của khu vực tư nhân tham gia các dự án cấp nước sạch đô thị.

154 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ KẾT QUẢ KIỂM TRA TỪ PHẦN MỀM TURNITIN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC v vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 1. Tiếng Việt Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ CQNN Cơ quan nhà nước CQQL Cơ quan quản lý CSRR Chia sẻ rủi ro ĐMKTKT Định mức kinh tế kỹ thuật ĐTTN Đầu tư tư nhân DVC Dịch vụ công GPMB Giải phóng mặt bằng KVTN Khu vực tư nhân MTKT Môi trường kinh tế MTQG Mục tiêu Quốc gia NĐT Nhà đầu tư NĐTTN Nhà đầu tư tư nhân NQĐT Nhượng quyền đầu tư NQVH Nhượng quyền vận hành NSNN Ngân sách nhà nước VHBT Vận hành và bảo trì 2. Tiếng Anh TT Chữ viết tắt Đầy đủ tiếng Anh Nghĩa đầy đủ 1. ADB Asia Development Bank Ngân hàng Phát triển châu Á Xây dựng- Sở hữu-Kinh 2.

BOO Build – Own – Operation doanh Xây dựng-Hoạt động-Chuyển 3. BOT Build – Own – Tranfer giao Xây dựng-Chuyển giao-Cho 4. BTL Build – Transfer - Lease thuê Build – Transfer – Xây dựng-Chuyển giao-Hoạt 5. BTO Operation động 6.

IRR Internal Rate of Return Tỉ suất hoàn vốn nội bộ vii 7. NPV Net Present Value Giá trị hiện tại ròng Operation and 8. O&M Kinh doanh-Quản lý Management Official Development 9. ODA Hỗ trợ Phát triển Chính thức Assistance Organization for Tổ chức Hợp tác Phát triển 10.

OECD Economic Co-operation Kinh tế and Development Public Private 11. PPP Hợp tác công tư Partnership 12. RR Rate of Return Tỉ suất hoàn vốn kế toán 13. SPV Special Purpose Vehicle Doanh nghiệp dự án United Kingdom Trade Cơ quan Thương mại và Đầu 14.

UKTI and Investment tư Vương quốc Anh 15. WB World Bank Ngân hàng Thế giới viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Mô tả đối tượng tham gia trả lời câu hỏi khảo sát.1: Nguyên tắc chia sẻ rủi ro trong các dự án hợp tác công tư.2: Chia sẻ trong dự án hợp tác công tư nước sạch của Xu và cộng sự (2011) .3: Chia sẻ rủi ro tài trợ và rủi ro chính trị giữa các dạng hợp đồng PPP. 49 trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị .4: Thông tin chung về một số dự án cấp nước sạch đô thị PPP lựa chọn tại Trung Quốc .5: Cơ cấu bảo đảm rủi ro trong dự án nước PPP ở Trung Quốc .1: Công suất cấp nước theo khu vực năm 2015 .2: Công suất và tỷ lệ dân đô thị sử dụng nước sạch tập trung theo miền năm 2015 .3: Chính sách ưu đãi, hỗ trợ trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị sinh hoạt đô thị .4: Hỗ trợ của nhà nước cho các doanh nghiệp nước ở các tỉnh khảo sát .5: Vai trò của các doanh nghiệp cấp nước .6: Cơ cấu vốn PPP của các nhà đầu tư PPP chính ở Việt Nam từ 2004 đến 2015 .7: Tỷ trọng vốn PPP (%) trong các lĩnh vực ở một số nước Châu Á từ 1990-2015.8: Sự tham gia của khu vực tư nhân trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị ở một số đô thị Việt Nam .9: Tiêu chí đánh giá sự phù hợp của hợp tác công tư đối với một dự án cấp nước sạch đô thị sử dụng ma trận sàng lọc.10: Kết quả kiểm định tính phù hợp của dự án hợp tác công tư cấp nước sạch đô thị ở Việt Nam .11: Kết quả kiểm định dựa trên ma trận sàng lọc tính phù hợp của hợp tác công tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đô thị ở Việt Nam .12: Rủi ro có thể xảy ra và chia sẻ rủi ro trong dự án hợp tác công tư nước sạch ở Việt Nam .1: Dự báo nhu cầu vốn đầu tư cấp nước sạch đô thị .128 ix DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Mức độ sở hữu và tham gia của nhà nước, tư nhân và PPP .2: Chia sẻ rủi ro tài chính trong dự án hợp tác công tư cấp nước sạch đô thị .1: Các yếu tố chính tác động tới sự tham gia của khu vực tư nhân trong dự án hợp tác công tư trong lĩnh vực nước sạch ở Việt Nam.2: Phân tích các yếu tố cấu thành tác động tới sự tham gia của khu vực tư nhân vào dự án hợp tác công tư nước sạch ở Việt Nam .3: Quy mô vốn trong các dự án hợp tác công tư ở Việt Nam, 1994-2014.4: Số dự án đầu tư theo PPP trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật và xã hội Việt Nam, 1994- 2014 .5: Cơ cấu vốn dự án hợp tác công tư trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật và xã hội Việt Nam, 1994- 2014 .6: Tầm quan trọng của một số yếu tố quyết định tới sự thành công.

103 của dự án hợp tác công tư trong lĩnh vực nước ở Việt Nam .7: Tỷ lệ cho rằng các yếu tố chính dẫn tới sự thất bại của dự án hợp tác công tư trong lĩnh vực nước ở Việt Nam .