Luận án: Giá trị dinh dưỡng và khẩu phần ăn thích hợp cho trâu giai đoạn sinh trưởng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN CHĂN NUÔI TẠ VĂN CẦN XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ DINH DƢỠNG CỦA MỘT SỐ LOẠI THỨC ĂN VÀ MỨC ĂN THÍCH HỢP CHO TRÂU GIAI ĐOẠN SINH TRƢỞNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÀ NỘI, NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN CHĂN NUÔI TẠ VĂN CẦN XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ DINH DƢỠNG CỦA MỘT SỐ LOẠI THỨC ĂN VÀ MỨC ĂN THÍCH HỢP CHO TRÂU GIAI ĐOẠN SINH TRƢỞNG NGÀNH: DINH DƢỠNG VÀ THỨC ĂN CHĂN NUÔI MÃ SỐ: 9.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. CHU MẠNH THẮNG HÀ NỘI, NĂM 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của các thầy và sự giúp đỡ của các đồng nghiệp trong suốt thời gian từ năm 2016 đến nay. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Tác giả của luận án Tạ Văn Cần ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ quý báu, chỉ bảo tận tình của hai thầy hướng dẫn TS. Nguyễn Văn Đại và TS. Chu Mạnh Thắng trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Đặc biệt cố GS-TS Vũ Chí Cương - Nhà khoa học, chuyên gia về dinh dưỡng gia súc, nguyên là thầy hướng dẫn giai đoạn đầu, đã định hướng và giúp đỡ tôi xây dựng đề cương và phương pháp nghiên cứu.

Nhân dịp hoàn thành luận án, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn và tri ân sâu sắc đối với các thầy hướng dẫn. Tôi xin trân trọng cám ơn các tập thể và cá nhân: Ban Giámđốc Viện Chăn nuôi; Phòng Khoa học, Đào tạo và Hợp tác Quốc tế; các cán bộ trong Bộ môn Dinh dưỡng và Thức ăn chăn nuôi; PhòngPhân tích thức ăn và Sản phẩm chăn nuôi; các Phòng, Bộ môn có liên quan thuộcViện Chăn nuôi; Tập thể lãnh đạo, các thầy, cô giáo thuộc Viện Khoa học sự sống và Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên đã giúp đỡ về mọi mặt và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận án. Nhân dịp này, tôi xin chân thành cảm ơntập thể Ban Giám đốc và các Phòng, Trạm nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Chăn nuôi Miền núi đã quan tâm, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi được học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu trên đàn gia súc tại Trung tâm. Xin cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp, người thân, gia đình đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận án.

Nghiên cứu sinh Tạ Văn Cần iii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt trong luận án. vii Danh mục các bảng biểu.

ix Danh mục hình ảnh, đồ thị. xii MỞ ĐẦU. Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án.

Những đóng góp mới của luận án. 4 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu. Thức ăn cho gia súc nhai lại.

Một số loại thức ăn nuôi trâu. Đặc điểm tiêu hóa dạ cỏ của gia súc nhai lại. Một số phương pháp nghiên cứu xác định tỷ lệ tiêu hoá, giá trị dinh dưỡng thức ăn cho đại gia súc. Chăn nuôi trâu ở Việt Nam và vai trò của con trâu trong sản xuất nông nghiệp và đời sống xã hội.

Ảnh hưởng của dinh dưỡng đến sinh trưởng của trâu. Vai trò của năng lượng trao đổi và protein đối với sinh trưởng gia súc nhai lại. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu ngoài nước.

Tình hình nghiên cứu trong nước.38 iv Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 45 2. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Xác định thành phần dinh dưỡng của một số loại thức ăn nuôi trâu. Xác định tỷ lệ tiêu hoá chất hữu cơ và giá trị năng lượng trao đổi của một số loại thức ăn nuôi trâu bằng phương pháp tiêu hoá in vitro gas production.

Xác định tỷ lệ tiêu hoá các chất dinh dưỡng thức ăn, giá trị năng lượng trao đổi của một số loại thức ăn nuôi trâu bằng phương pháp tiêu hoá in vivo 46 2. Xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính về tỷ lệ tiêu hoá chất hữu cơ và giá trị năng lượng trao đổi được xác định bằng phương pháp in vitro gas production với phương pháp in vivo. Xác định mức ăn thích hợp cho trâu nuôi sinh trưởng giai đoạn 7 - 18 tháng tuổi. Phương pháp nghiên cứu.

Xác định thành phần dinh dưỡng của một số loại thức ăn nuôi trâu. Xác định tỷ lệ tiêu hoá chất hữu cơ và giá trị năng lượng trao đổi của một số loại thức ăn nuôi trâu bằng phương pháp tiêu hoá in vitro gas production. Xác định tỷ lệ tiêu hoá các chất dinh dưỡng của thức ăn và giá trị năng lượng trao đổi của một số loại thức ăn nuôi trâu bằng phương pháp tiêu hoá in vivo 51 2. Xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính tỷ lệ tiêu hoá chất hữu cơ và giá trị năng lượng trao đổi được xác định bằng phương pháp in vitro gas production với phương pháp in vivo.

Xác định mức ăn thích hợp cho nuôi trâu sinh trưởng giai đoạn 7- 18 tháng tuổi. Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp xử lý số liệu phần thí nghiệm xác định thành phần các chất dinh dưỡng, tỷ lệ tiêu hoá chất hữu cơ và giá trị năng lượng của một số loại thức ăn nuôi trâu bằng phương pháp tiêu hoá in vitro và in vivo. Phương pháp xử lý số liệu phần thí nghiệm xác định mức ăn thích hợp cho trâu sinh trưởng giai đoạn từ 7-18 tháng tuổi.62 Chƣơng 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

Kết quả xác định thành phần dinh dưỡng của một số loại thức ăn nuôi trâu 63 3. Thành phần dinh dưỡng của nhóm thức ăn thô xanh. Nhóm thức ăn thô khô. Nhóm thức ăn tinh.

Kết quả xác định tỷ lệ tiêu hoá chất hữu cơ và giá trị năng lượng trao đổi của một số loại thức ăn nuôi trâu bằng phương pháp tiêu hoá in vitro gas production. Lượng khí tích lũy khi lên men in vitro gas production của một số loại thức ăn nuôi trâu tại các thời điểm khác nhau. Đặc điểm sinh khí khi lên men in vitro gas production của một số loại thức ăn nuôi trâu tại các thời điểm khác nhau. Tỷ lệ tiêu hoá chất hữu cơ, giá trị năng lượng trao đổi và tổng axit béo mạch ngắn (SCFA) của một số loại thức ăn nuôi trâu.

Kết quả xác định tỷ lệ tiêu hoá các chất dinh dưỡng, giá trị năng lượng trao đổi của một số loại thức ăn nuôi trâu bằng phương pháp tiêu hoá in vivo 82 3. Tỷ lệ tiêu hóa in vivo của một số loại thức ăn thô xanh. Tỷ lệ tiêu hóa in vivo của một số loại thức ăn thô khô. Tỷ lệ tiêu hóa in vivo của một số loại thức ăn tinh.

Kết quả xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính về tỷ lệ tiêu hoá chất hữu cơ và giá trị năng lượng trao đổi giữa hai phương pháp tiêu hoá in vivo và in vitro gas production của một số loại thức ăn nuôi trâu. Kết quả xây dựng phương trình tương quan hồi quy về tỷ lệ tiêu hoá chất hữu cơ giữa hai phương pháp tiêu hoá in vivo và in vitro của một số loại thức ăn nuôi trâu. Kết quả xây dựng phương trình tương quan hồi quy về giá trị năng lượng trao đổi giữa hai phương pháp tiêu hoá in vivo và in vitro của một số loại thức ăn nuôi trâu. Xác định mức ăn thích hợp cho trâu nuôi sinh trưởng giai đoạn 7-18 tháng tuổi 109 3.

Xác định mức ăn thích hợp cho trâu nuôi sinh trưởng giai đoạn 7 - 12 tháng tuổi. Xác định mức ăn thích hợp cho trâu nuôi sinh trưởng giai đoạn 13-18 tháng tuổi. 117 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ.129 TÀI LIỆU THAM KHẢO.149 vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN AXBBH A xít béo bay hơi ADF Xơ không tan trong môi trường Acid (Acid Detergent Fiber) ARC Hội đồng Nghiên cứu nông nghiệp Anh (Agriculture Research Council) Ash Khoáng tổng số (Ash). BW Khối lượng cơ thể (body weight) CH4 Khí mê tan CF Xơ thô (Crude Fiber ) CP Protein thô (Crude Protein) CPI Protein thô ăn vào cs.

Cộng sự DD Dung dịch DE Năng lượng tiêu hoá (Digestible Energy) DM Chất khô (Dry Matter) DMI Vật chất khô ăn vào (Dry Matter Intake) EE Mỡ thô (Ether Extract) G24 Thể tích khí sinh ra ở thời điểm 24 giờ sau ủ (ml/200 mg DM) GTNL Giá trị năng lượng HH Hỗn hợp INRA Viện nghiên cứu nông nghiệp quốc gia (Pháp) KP Khẩu phần KL Khối lượng KLCT Khối lượng cơ thể ME Năng lượng trao đổi (Metabolizable Energy) MEI Năng lượng trao đổi ăn vào Mean Giá trị trung bình NDF Xơ không tan trong môi trường trung tính (Neutral Detergent Fiber) viii NIRS Quang phổ hấp phụ cận hồng ngoại (Near Infrared Reflectance Spectroscopy) NRC Hội đồng nghiên cứu Quốc gia Mỹ (National Research Council) NTĐC Nghiệm thức đối chứng NT1 Nghiệm thức 1 NT2 Nghiệm thức 2 OM Chất hữu cơ (Organic Matter) OMD Chất hữu cơ tiêu hóa (Organic Matter Digestibility) P Xácsuất (Probability) R Hệ số tương quan R 2 Hệ số xác định (Coefficient of Determination or Determinant) SCFA Axit béo mạch ngắn (Short Chain Fatty Acids) SE Sai số chuẩn (Standard Error) TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TLTH Tỷ lệ tiêu hoá TKL Tăng khối lượng TN Thí nghiệm TĂ Thức ăn ix DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2. Sơ đồ bố trí thí nghiệm tiêu hoá in vitro gas production. Sơ đồ bố trí thí nghiệm tiêu hoá in vivo. Sơ đồ bố trí thí nghiệm.

Tỷ lệ phối trộn TMR và dinh dưỡng của khẩu phần thức ăn cho trâu thí nghiệm. Thành phần dinh dưỡng của nhóm thức ăn thô xanh. Thành phần dinh dưỡng của nhóm thức ăn thô khô. Thành phần dinh dưỡng của nhóm thức ăn tinh.

Lượng khí tích lũy khi lên men in vitro gas production của một số loại thức ăn thô xanh tại các thời điểm khác nhau. Lượng khí tích lũy khi lên men in vitro gas production của một số loại thức ăn thô khô tại các thời điểm khác nhau. Lượng khí tích lũy khi lên men in vitro gas production của một số loại thức ăn tinh tại các thời điểm khác nhau. Đặc điểm sinh khí khi lên men in vitro gas productioncủa một số loại thức ăn thô xanh.

Đặc điểm sinh khí khi lên men in vitro gas productioncủa một số loại thức ăn thô khô.