Luận án tiến sĩ quan điểm Mác-Lênin về tôn giáo và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trích dẫn trong luận án có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Các kết quả trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Hà nội, ngày tháng 09 năm 2015 Tác giả luận án DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 01 Nhà xuất bản Nxb 02 Chính trị Quốc gia CTQG 03 Chủ nghĩa xã hội CNXH 04 Chủ nghĩa xã hội khoa học CNXHKH 05 Uỷ ban Trung ương UBTW 06 Sưu tầm St 07 Biên soạn Bs MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Nhóm các công trình đề cập đến quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo.2 Nhóm các công trình đề cập đến sự vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Nhóm các công trình đề cập đến sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng chính sách tôn giáo. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN VỀ TÔN GIÁO28 2.

Về nguồn gốc của tôn giáo. Về bản chất của tôn giáo. Về chức năng xã hội của tôn giáo. Về chính sách đối với tôn giáo của các Đảng mácxít.5 Nguyên tắc giải quyết vấn đề tôn giáo trong chủ nghĩa xã hội.

SỰ VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC- LÊNIN VỀ TÔN GIÁO TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH, TRONG QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỚC ĐỔI MỚI. Sự vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Sự vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo trong quan điểm và chính sách tôn giáo của Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam trước đổi mới. SỰ VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC- LÊNIN VỀ TÔN GIÁO TRONG VIỆC XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO Ở VIỆT NAM THỜI KỲ ĐỔI MỚI.

Cơ sở thực tiễn cho việc hình thành quan điểm, chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam thời kỳ đổi mới. Quan điểm, chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam từ 1986 đến 1990. Quan điểm, chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam thời kỳ từ 1990 đến nay.150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.153 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội, đồng thời cũng là một thực thể chính trị, xã hội đã xuất hiện từ thuở xa xưa của lịch sử nhân loại và còn tồn tại lâu dài.

Từ khi xuất hiện, tôn giáo luôn là yếu tố tham gia vào các quá trình xã hội, ảnh hưởng đến nhiều mặt của đời sống con người. Trong lịch sử phát triển tôn giáo đã trải qua nhiều bước thăng trầm và biến đổi. Chủ nghĩa Mác-Lênin lần đầu tiên trong lịch sử tư tưởng đã chỉ ra nguồn gốc, bản chất của tôn giáo trong xã hội loài người. Trong mấy thập kỷ trở lại đây, vấn đề tôn giáo trở nên phức tạp, hiện tượng cuồng tín tôn giáo và sự xuất hiện của nhiều hình thức tín ngưỡng, giáo phái mới đã làm cho giới học giả và các tổ chức chính trị trên thế giới thực sự “lúng túng” trong cách giải quyết vấn đề tôn giáo.

Các vấn đề nghiên cứu cụ thể đó dường như đối nghịch lại với các quan điểm truyền thống, đặc biệt là đối nghịch với các quan điểm của chủ nghĩa Mác về tôn giáo. Cùng với đó, trong những năm gần đây, ở Việt Nam, các tôn giáo có sự phục hồi, phát triển và diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định chính trị- xã hội. Lợi dụng chính sách tự do tôn giáo để truyền đạo trái phép, hành nghề mê tín dị đoan thậm chí là tuyên truyền chống đối lại Đảng và Nhà nước Việt Nam. Từ những vấn đề đặt ra trong hoạt động của tôn giáo, từ yêu cầu của thực tiễn đất nước, đảng Cộng sản Việt Nam cần phải có một chủ trương, chính sách đúng đắn đối với tôn giáo (thể chế hóa bằng các điều luật cụ thể) để làm sao vừa đảm bảo ổn định chính trị, xã hội, xây dựng đất nước, vừa đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân, vừa chống lại những âm mưu chống phá chế độ, làm phương hại đến lợi ích quốc gia.

Nhận thức được điều đó, Đảng và Nhà nước ta thường xuyên tổng kết lý luận và thực tiễn trong việc hoạch định chính sách và thực thi chính sách đối với tôn giáo, trên cơ sở đó tiếp tục hoàn thiện những chủ trương, chính sách đối với tôn giáo, nhằm đáp ứng yêu cầu mới của thực tiễn đất nước và quốc tế. Cùng với sự nghiệp đổi mới, trước hết là đổi mới tư duy, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chính sách cởi mở hơn, thông thoáng hơn tạo điều kiện để các hoạt động tôn giáo được phát triển thuận lợi và phát huy tính tích cực của tôn giáo đối với đời sống xã hội. 1 Tuy nhiên, chúng ta cũng phải thừa nhận rằng, trong quá trình thực hiện chính sách tôn giáo, ở một số nơi, chính quyền và cán bộ làm công tác tôn giáo chưa nhận thức được đầy đủ tinh thần, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nên chưa làm tốt công tác tôn giáo, còn có nhiều nghi kỵ, thành kiến với tôn giáo (như nhấn mạnh mặt tiêu cực của nó, công dân có đạo còn gặp nhiều khó khăn trong những thủ tục hành chính, trong khi xử lý, giải quyết những vấn đề cụ thể liên quan đến tôn giáo còn thờ ơ, thiếu trách nhiệm, để tồn tại hiện tượng khiếu kiện lâu dài việc chính quyền địa phương tranh chấp đất đai, nơi thờ tự của tôn giáo…) dẫn đến sự hiểu lầm của một bộ phận giáo dân và giới chức sắc tôn giáo cho rằng, chủ trương, chính sách của Đảng Cộng sản và Nhà nước ta vẫn muốn cấm cản tôn giáo, làm cho họ không yên tâm, không tin tưởng vào chính sách của Nhà nước đối với tôn giáo. Công tác vận động, hướng dẫn tín đồ và giới chức sắc tôn giáo thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng chưa được quan tâm đúng mức, do vậy chưa khuyến khích, động viên họ thực hiện đúng, đầy đủ chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước… Dựa trên những sai sót trong quá trình thực hiện chính sách tôn giáo nêu trên, các thế lực thù địch tuyên truyền rằng, ở Việt Nam không có tự do tôn giáo, Cộng sản chủ trương cấm đoán tôn giáo, từ đó, gây chia rẽ và phá hoại sự đoàn kết toàn dân tộc.

Chính từ những vấn đề nêu trên, việc tìm hiểu, nghiên cứu quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo, trên cơ sở lý luận đó, kết hợp với thực tiễn và tình hình diễn biến tôn giáo trong nước và quốc tế, xây dựng một chính sách tôn giáo đúng. Tổng kết quá trình thực hiện chính sách tôn giáo rút ra những bài học kinh nghiệm, từ đó có những đánh giá, dự báo, kiến nghị góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo và hoàn thiện chính sách đối với tôn giáo trong tình hình mới hiện nay luôn là một vấn đề có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn cấp bách. Với những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài “Quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng chính sách tôn giáo hiện nay” làm đề tài nghiên cứu cho luận án tiến sĩ triết học của mình. Mục đích, nhiệm vụ của luận án 2.

Mục đích Trên cơ sở làm rõ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo, luận án phân tích sự vận dụng quan điểm này trong tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng chính sách tôn giáo ở Việt Nam hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích trên, luận án thực hiện những nhiệm vụ sau: Thứ nhất, phân tích, làm rõ những quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về nguồn gốc, bản chất, chức năng của tôn giáo cũng như chính sách đối với tôn giáo của các Đảng mácxít Thứ hai, phân tích sự vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trước thời kỳ đổi mới Thứ ba, phân tích sự vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo trong quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với việc xây dựng chính sách tôn giáo ở Việt Nam thời kỳ đổi mới 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo và sự vận dụng của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng chính sách tôn giáo hiện nay. - Phạm vi nghiên cứu: Quan điểm cơ bản của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo.

Nội dung tư tưởng tôn giáo cơ bản của Hồ Chí Minh và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong xây dựng chính sách tôn giáo từ khi thành lập Đảng đến nay. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu - Cơ sở lý luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về tôn giáo. - Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp luận được sử dụng trong luận án là phương pháp luận duy vật biện chứng. Ngoài ra, luận án còn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể như: phương pháp lịch sử- lôgic, phương 3 pháp phân tích- tổng hợp, phương pháp so sánh- đối chiếu, phương pháp quy nạp- diễn dịch… 5.

Đóng góp mới của luận án - Về mặt khoa học: + Trên cơ sở luận giải một cách có hệ thống những quan điểm cơ bản của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo, luận án bước đầu nêu lên ý nghĩa và giá trị của những quan điểm khoa học ấy, đồng thời chỉ ra những điểm còn hạn chế trong những luận điểm về tôn giáo của các ông. + Phân tích quan điểm của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về tôn giáo để từ đó khẳng định Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo trong điều kiện lịch sử- cụ thể của Việt Nam.