Nghiên cứu sinh kế của hộ nông dân vùng ven khu đô thị ecopark huyện văn giang t

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc n«ng nghiÖp hµ néi. NguyÔn thÞ an Nghiªn cøu sinh kÕ cña hé n«ng d©n vïng ven khu ®« thÞ ecopark huyÖn v¨n giang, tØnh h−ng yªn Chuyªn ngµnh: kinh tÕ n«ng nghiÖp M/ sè: 60.15 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: Pgs. nguyÔn tuÊn s¬n hµ néi - 2013 LỜI CAM ðOAN
* Tác giả xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu riêng của tác giả. Các số liệu, thông tin trích dẫn trong luận văn là trung thực và ñều ñược ghi rõ nguồn gốc.

Kết quả nghiên cứu trong luận văn chưa từng ñược sử dụng hoặc công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, tháng 01 năm 2014 TÁC GIẢ LUẬN VĂN Nguyễn Thị An Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp i LỜI CẢM ƠN
* Trong suốt quá trình học tập và thực tập tốt nghiệp, ngoài sự cố gắng của bản thân, Tôi ñã nhận ñược sự quan tâm, giúp ñỡ nhiệt tình của nhiều tập thể, cá nhân trong và ngoài trường. Trước hết, Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành ñến toàn thể Quý Thầy giáo, Cô giáo trong Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội, Quý Thầy Cô giáo trong Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn ñã trang bị cho tôi những kiến thức quý báu trong học tập. ðặc biệt, cho phép Tôi ñược bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Thầy giáo PGS.TS Nguyễn Tuấn Sơn - Giảng viên Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, người ñã dành nhiều thời gian, tâm huyết tận tình chỉ bảo hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện ñề tài.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Huyện uỷ, HðND, UBND Huyện Văn Giang cùng ðảng ủy, Hội ñồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân và các bà con nông dân xã Phụng Công, xã Xuân Quan và xã Cửu Cao ñã tạo ñiều kiện thuận lợi, giúp ñỡ tôi trong quá trình thực tập tại ñịa bàn. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia ñình, người thân, bạn bè ñã ñộng viên, giúp ñỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, tháng 01 năm 2014 TÁC GIẢ LUẬN VĂN Nguyễn Thị An Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ii MỤC LỤC LỜI CAM ðOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC BẢNG. vi DANH MỤC SƠ ðỒ, BIỂU ðỒ, HÌNH, HỘP. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ðỀ TÀI .2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.1 Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể .3 ðỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU .1 ðối tượng nghiên cứu .2 Phạm vi nghiên cứu.4 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ SINH KẾ CỦA HỘ NÔNG DÂN.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ðỀ TÀI.1 Lý luận về sinh kế của hộ nông dân.2 Ảnh hưởng của ñô thị hóa ñến sinh kế của hộ nông dân vùng ven khu ñô thị.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN.1 Sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân trong phát triển các vùng ven ñô ở một số nước trên thế giới .2 Giải quyết việc làm nâng cao thu nhập cho người dân các vùng ven ñô của Việt Nam. 20 Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp iii PHẦN III. ðẶC ðIỂM ðỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 ðẶC ðIỂM ðỊA BÀN NGHIÊN CỨU .1 ðặc ñiểm về tự nhiên .2 ðiều kiện kinh tế - xã hội .2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Phương pháp chọn ñiểm và chọn mẫu nghiên cứu.2 Phương pháp thu thập thông tin.3 Phương pháp xử lý thông tin .4 Phương pháp phân tích thông tin.5 Hệ thống chỉ tiêu sử dụng trong ñề tài. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .1 TỔNG QUAN CHUNG TÌNH HÌNH ðÔ THỊ HÓA VÀ KHU ðÔ THỊ ECOPARK Ở HUYỆN VĂN GIANG, TỈNH HƯNG YÊN.1 Khái quát quá trình ñô thị hóa huyện Văn Giang.2 Tình hình thu hồi ñất ñể phát triển ñô thị ở huyện Văn Giang .3 Tổng quan về khu ñô thị Ecopark.2 THỰC TRẠNG SINH KẾ CỦA NGƯỜI DÂN CÁC XÃ VÙNG VEN KHU ðÔ THỊ ECOPARK HUYỆN VĂN GIANG, TỈNH HƯNG YÊN.1 Thực trạng sinh kế của người dân huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên .2 Nguồn lực của các hộ ñiều tra huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.3 PHÂN TÍCH CÁC HOẠT ðỘNG SINH KẾ CỦA CÁC HỘ DÂN HUYỆN VĂN GIANG TRONG NHỮNG NĂM QUA .1 Các mô hình sinh kế của hộ dân huyện Văn Giang.2 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng ñến sự thay ñổi sinh kế của hộ dân huyện Văn Giang .4 ðỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SINH KẾ BÊN VỮNG HỘ NÔNG DÂN HUYỆN VĂN GIANG THỜI GIAN TỚI.

Cơ sở tiền ñề cho việc ñề xuất các giải pháp. Quan ñiểm, phương hướng. 92 Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp iv 4. Các giải pháp ñảm bảo sinh kế bền vững cho các hộ dân trên ñịa bàn.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .1 ðối với Nhà nước.2 ðối với chính quyền ñịa phương .3 ðối với các hộ dân .4 ðối với các doanh nghiệp.101 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .102 Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp v DANH MỤC BẢNG STT TÊN BẢNG TRANG Bảng 3.1: Hiện trạng sử dụng đất của huyện Văn Giang năm 2012 32 Bảng 3.2: Dân số và lao ñộng huyện Văn Giang giai ñoạn 2006 - 2012 33 Bảng 3.3: Một số chỉ tiêu phát triển công nghiệp của huyện Văn Giang giai ñoạn 2006 – 2012 37 Bảng 3. Số hộ ñiều tra ở các xã 40 Bảng 3.5 Thu thập thông tin thứ cấp 40 Bảng 4.1: Một số dự án quy hoạch ñô thị trọng ñiểm của huyện Văn Giang giai ñoạn 2008- 2012 46 Bảng 4.2: Thu hồi ñất ñể phát triển ñô thị trên ñịa bàn huyện Văn Giang giai ñoạn 2003 – 2012 48 Bảng 4.3: Diện tích ñất ñai của hộ ñiều tra năm 2012 56 Bảng 4.4: Tình hình cơ bản về chủ hộ các nhóm hộ ñiều tra năm 2012 59 Bảng 4.5: Tình hình lao ñộng và trình ñộ lao ñộng của hộ năm 2012 60 Bảng 4.6: Sự thay ñổi về ñiều kiện lao ñộng của hộ năm 2008 - 2012 61 Bảng 4.7: Chuyển dịch lao ñộng của hộ năm 2010 - 2012 62 Bảng 4.8: Phân bổ sử dụng tiền ñền bù của nhóm hộ ñiều tra năm 2012 65 Bảng 4.9: Khả năng tài chính của các nhóm hộ năm 2012 66 Bảng 4.10: Tình hình thu chi trong SXKD của hộ năm 2012 68 Bảng 4.12: ðánh giá của hộ về sự thay ñổi cơ sở hạ tầng khi ñô thị hóa 71 Bảng 4.13: Kết quả về sự tham gia của người dân trong hoạt ñộng kinh tế - xã hội 73 Bảng 4.14 : Các loại sinh kế của nhóm hộ ñiều tra trước và sau khi xây dựng khu ñô thị Ecopark 75 Bảng 4.15 : Phân loại sinh kế 76 Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp vi Bảng 4.16: Hoạt ñộng chăn nuôi của các hộ ñiều tra năm 2010 - 2012 79 Bảng 4.17: Thu nhập từ sản xuất nông nghiệp của hộ giai ñoạn 2010 - 2012 81 Bảng 4.18: Thu nhập từ sản xuất ngành nghề của hộ giai ñoạn 2010 - 2012 84 Bảng 4.19: Thu nhập từ TM - DV của hộ giai ñoạn 2010 - 2012 85 Bảng 4.20: ðánh giá chung của người dân về thay ñổi của hộ giai ñoạn 2010 – 2012 87 Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp vii DANH MỤC SƠ ðỒ, BIỂU ðỒ, HÌNH, HỘP STT TÊN SƠ ðỒ, BIỂU ðỒ, HÌNH, HỘP TRANG Sơ ñồ 2. Sơ ñồ khung sinh kế bền vững.1: Sơ ñồ hành chính huyện Văn Giang.1: Biến ñộng ñất nông nghiệp và phi nông nghiệp của huyện Văn Giang giai ñoạn 2003 – 2012. 49 Hình 1: Sơ ñồ khu ñô thị Ecopark .1: Thu hồi ñất dẫn ñến nguồn cung lương thực, thực phẩm giảm .2: Sự chuyển dịch lao ñộng .3: Khả năng tài chính của hộ .4: ðầu tư cơ sở vật chất của hộ.5: Cơ sở hạ tầng .6: Tham gia các tổ chức xã hội ở ñịa phương.

74 Hình 2: ðàn bò Brahman ñỏ lai sind của gia ñình anh Nguyễn Văn Huân ở xã Xuân Quan (Hưng Yên). 80 Hình 3: Gốm sứ Xuân Quan. 82 Trường ðại Học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp viii PHẦN I. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ðỀ TÀI Mục tiêu của quá trình công nghiệp hoá - hiện ñại hoá ñất nước là phấn ñấu ñến năm 2020 ñưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện ñại.

Thực hiện mục tiêu ñó, việc phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, các khu ñô thị mới, các trung tâm kinh tế - văn hoá - xã hội là tất yếu và ñó là xu thế tích cực tạo nên ñộng lực mới cho nền kinh tế. Là một quốc gia ñang phát triển có tỷ lệ dân cư ñô thị tương ñối thấp hơn các nước khác, tuy nhiên kể từ khi thực hiện chính sách ñổi mới, tăng trưởng kinh tế và việc chuyển sang nền kinh tế thị trường ñã tạo nên làn sóng thành lập các khu công nghiệp, khu chế xuất. Kết quả là tỷ lệ dân cư ñô thị ñã tăng lên ñáng kể, từ tỷ lệ dân cư ñô thị khá ổn ñịnh vào những năm 1980 ñã tăng lên 26,88% năm 2005 và 29,6% tổng dân số cả nước vào năm 2009, tăng bình quân 3,4%/năm. ðặc biệt mức ñộ ñô thị hoá ở Việt Nam những năm gần ñây tăng khá nhanh nhất là sau khi nước ta gia nhập WTO.

Quá trình ñô thị hoá mang lại cho người dân trên ñịa bàn diễn ra hiện tượng này nhiều lợi ích nhưng nó cũng mang lại nhiều bất lợi cần nhanh chóng ñược giải quyết. Phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và ñô thị hoá ñã và ñang từng bước làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá - hiện ñại hoá; cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch mạnh mẽ theo xu hướng tăng dần tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp. Xu hướng này mang tính tích cực làm thúc ñẩy phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu lao ñộng, tạo cơ hội việc làm, tăng thu nhập cho người lao ñộng nông thôn,. Khi ñô thị hoá diễn ra, giá ñất tăng lên làm cho những người sở hữu ñất có lợi hơn, người dân có thể nhận ñược nhiều tiền ñền bù hơn, có ñiều kiện nâng cao ñời sống vật chất và tinh thần hơn.