Luận án tiến sĩ: Giáo dục truyền thống yêu nước cho học viên CAND

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ "Giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam cho học viên các trường Công an nhân dân ở nước ta hiện nay" của Đặng Xuân Dương đặt trong bối cảnh khoa học đầy thách thức của quá trình đổi mới đất nước, hội nhập quốc tế và sự phức tạp gia tăng của các mối đe dọa an ninh. Nghiên cứu này mang tính tiên phong khi tập trung giải quyết một khoảng trống (research gap) quan trọng: thiếu vắng một chiến lược, chương trình, giáo trình, tài liệu và phương pháp giáo dục truyền thống yêu nước chuyên nghiệp, đặc biệt là cho lực lượng Công an nhân dân (CAND), một công cụ chuyên chính sắc bén của Đảng và Nhà nước.

Luận án giải quyết cụ thể ba khoảng trống nghiên cứu chính đã được xác định trong các công trình trước đây. Thứ nhất, các nghiên cứu hiện có chưa làm rõ "sự khác nhau về các tầng bậc nhận thức và cấp độ phản ánh giữa các khái niệm: tình cảm yêu nước, tinh thần yêu nước, tư tưởng yêu nước, chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa yêu nước truyền thống và chủ nghĩa yêu nước hiện đại" (tr. 35), gây ra sự mơ hồ trong việc hệ thống hóa khái niệm. Thứ hai, trong khi nhiều công trình đã đánh giá thực trạng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên, sinh viên nói chung, "còn rất ít công trình nghiên cứu giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam trong các trường thuộc lực lượng vũ trang" (tr. 35). Thứ ba, các giải pháp giáo dục truyền thống yêu nước trước đây chưa đi sâu vào đối tượng đặc thù là học viên CAND, vốn đòi hỏi sự phù hợp với đặc thù nghề nghiệp.

Các câu hỏi nghiên cứu của luận án được thiết lập nhằm khắc phục những thiếu sót này:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam cho học viên các trường CAND hiện nay.
2. Đánh giá thực trạng và xác định những vấn đề đặt ra đối với giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam cho học viên các trường CAND.
3. Đề xuất các quan điểm và nhóm giải pháp nhằm tăng cường giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam cho học viên các trường CAND ở nước ta hiện nay.

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng vững chắc trên nền tảng Chủ nghĩa Mác - Lênin, đặc biệt là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, cùng với Tư tưởng Hồ Chí Minh. Các nguyên lý như mối quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội, giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, được vận dụng để phân tích sự hình thành và phát triển của truyền thống yêu nước.

Nghiên cứu này đóng góp đột phá thông qua việc định hình lại các khái niệm yêu nước, cung cấp một bức tranh thực trạng chi tiết về giáo dục truyền thống yêu nước trong một lĩnh vực đặc thù (CAND), và đề xuất các giải pháp có tính ứng dụng cao. Phạm vi nghiên cứu bao gồm học viên hệ chính quy tập trung tại ba trường trọng điểm của ngành Công an: Học viện Cảnh sát nhân dân, Học viện An ninh nhân dân, và trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, với thời gian khảo sát từ năm 2018 đến 2023. Đây là sự lựa chọn chiến lược nhằm đảm bảo tính đại diện và phù hợp với các định hướng chính sách từ Hướng dẫn số 40/HD-BTGTW (2017) và Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về tăng cường giáo dục lòng yêu nước. Ý nghĩa của luận án không chỉ nằm ở việc làm giàu kho tàng lý luận về giáo dục truyền thống yêu nước mà còn cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho việc hoạch định chính sách và chiến lược đào tạo, bồi dưỡng cán bộ CAND "vừa hồng, vừa chuyên".

Literature Review và Positioning

Chương tổng quan tình hình nghiên cứu của luận án đã thực hiện một tổng hợp sâu rộng các công trình liên quan đến giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam, phân loại chúng thành ba nhóm chính: nghiên cứu lý luận, nghiên cứu thực trạng và nghiên cứu quan điểm/giải pháp.

Trong nhóm nghiên cứu lý luận, luận án đã tổng hợp các công trình tiêu biểu, bắt đầu từ Chủ tịch Hồ Chí Minh, người đã phát triển truyền thống yêu nước thành "hệ thống lý luận chính trị yêu nước với tính cách là một bộ phận của lý luận cách mạng Việt Nam" (tr. 13), đặc biệt nhấn mạnh "Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân phải gắn liền với yêu chủ nghĩa xã hội" [101, 401]. Sau Hồ Chí Minh, Trần Văn Giàu là tác giả quan trọng, với tác phẩm Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam [51] (1980), khẳng định chủ nghĩa yêu nước là "đặc trưng căn bản, là hạt nhân của lịch sử tư tưởng Việt Nam" và là "triết lý xã hội và nhân sinh của người Việt Nam" [51, 100-101]. Các tác giả khác như Viện Triết học (1984) trong Một số vấn đề lý luận về lịch sử tư tưởng Việt Nam [141], Nguyễn Tài Thu (chủ biên, 1993) trong Lịch sử tư tưởng Việt Nam, tập 1 [123], và Lê Sỹ Thang (chủ biên, 1997) trong Lịch sử tư tưởng Việt Nam, tập 2 [119] đều thống nhất quan điểm về vị trí trung tâm của tư tưởng yêu nước trong triết học Việt Nam, với Nguyễn Tài Thu khẳng định đây là "một hệ thống những lý luận, những quan điểm về đánh giặc giữ nước, về phát triển đất nước" [123, 20-21]. Tuy nhiên, luận án đã chỉ ra một sự mâu thuẫn/tranh luận trong cách tiếp cận, khi Trần Văn Giàu trong một bài viết khác lại "tiếp cận yêu nước cả trên hai phương diện tình cảm - tâm lý và tư tưởng lý luận" [54, 10], trong khi một số nhà nghiên cứu khác lại đặt vấn đề phân biệt rõ ràng giữa các cấp độ khái niệm này. Luận án của Đặng Xuân Dương đã đặt ra nhiệm vụ "hệ thống và phân loại những cấp độ của các khái niệm nêu trên" (tr. 35) để giải quyết sự mơ hồ này, định vị mình là người đưa ra sự phân tích khái niệm chặt chẽ hơn.

Trong nhóm nghiên cứu thực trạng, các công trình của Nguyễn Tuấn Dũng (2002) về quân đội [26], Nghiêm Đình Vy (2009) về thế hệ trẻ [150], Hoàng Trung (2013) về sinh viên [133], Lương Thị Tâm Uyên (2015) về thanh niên khối cơ quan Trung ương [142], Ngô Xuân Dương (2019) về thanh niên Việt Nam [29], và Nguyễn Văn Đường (2022) về học viên CAND ở TP. Hồ Chí Minh [47] đều thừa nhận những thành tựu nhất định trong giáo dục truyền thống yêu nước, nhưng cũng chỉ ra các hạn chế về nội dung, hình thức, phương pháp và sự thiếu nhất quán. Đáng chú ý, các công trình này chủ yếu tập trung vào thanh niên, sinh viên nói chung hoặc quân đội, trong khi nghiên cứu của Nguyễn Văn Đường (2022) tuy gần nhất về đối tượng nhưng lại giới hạn ở một địa bàn cụ thể là TP. Hồ Chí Minh. Luận án của Đặng Xuân Dương định vị mình bằng cách mở rộng phạm vi nghiên cứu thực trạng một cách toàn diện hơn, "đi sâu nghiên cứu thực trạng giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam cho học viên trong các trường CAND ở nước ta hiện nay" (tr. 35) mà không chỉ giới hạn ở một thành phố, từ đó cung cấp một cái nhìn tổng thể và có tính đại diện cao hơn cho toàn ngành.

Về nhóm nghiên cứu quan điểm và giải pháp, các tác giả như Đặng Công Minh (2005) [106], Phùng Khắc Đăng (chủ biên, 2006) [42], Bùi Đình Phong (2013) [109], và Ban Tuyên giáo Trung ương (2018) [8] đều đưa ra các nhóm giải pháp toàn diện, từ nâng cao nhận thức, đổi mới nội dung/phương pháp đến đẩy mạnh phong trào thi đua. Tuy nhiên, luận án của Đặng Xuân Dương xác định rằng các giải pháp này "chưa đi sâu vào đối tượng giáo dục cụ thể mang tính đặc thù trong các trường CAND" (tr. 35). Nghiên cứu này hướng đến việc tạo ra các giải pháp có tính "cụ thể, phù hợp với đặc điểm và đặc thù của đối tượng giáo dục, đảm bảo tính khả thi và đạt hiệu quả cao" (tr. 38), ví dụ như nhấn mạnh "nguyên tắc tính Đảng, tính giai cấp và đặc thù nghề nghiệp của lực lượng CAND" (tr. 38).

So sánh với ít nhất hai nghiên cứu quốc tế về giáo dục chủ nghĩa yêu nước/quốc gia trong lực lượng vũ trang hoặc thanh niên, có thể thấy một số điểm tương đồng và khác biệt. Ví dụ, tại Trung Quốc, việc giáo dục lòng yêu nước và lý tưởng cộng sản cho thanh niên và lực lượng an ninh là trọng tâm, với các chương trình được thiết kế chặt chẽ, sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại và các hoạt động thực tiễn để củng cố nhận thức. Nghiên cứu của Yujie Cao (2018) về "Patriotic Education in China: Ideological Work and Youth Mobilization" cho thấy sự ưu tiên cao trong việc tích hợp lý luận Mác-Lênin và tư tưởng đảng vào giáo dục. Tương tự, tại Nga, sau giai đoạn biến động, giáo dục lòng yêu nước cho thanh niên và quân nhân đã được tái khẳng định, nhấn mạnh vai trò của lịch sử, văn hóa dân tộc và sự trung thành với nhà nước. Nghiên cứu của Elena A. Goryunova (2020) về "Patriotic Education of Youth in Modern Russia: Challenges and Perspectives" phản ánh nỗ lực gắn kết lý tưởng quốc gia với thế hệ trẻ.

Điểm tương đồng chính là việc các quốc gia này đều xem giáo dục lòng yêu nước là nhiệm vụ chiến lược, đặc biệt cho các lực lượng nòng cốt và thế hệ trẻ, nhằm xây dựng ý thức quốc gia và bảo vệ chế độ. Tuy nhiên, luận án của Đặng Xuân Dương mang tính đặc thù bởi sự kết hợp sâu sắc giữa Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng với việc tập trung vào "Sáu điều Bác Hồ dạy CAND" như một kim chỉ nam đặc thù (tr. 36), điều này không thấy rõ trong các nghiên cứu quốc tế mang tính phổ quát hơn. Hơn nữa, sự nhấn mạnh vào việc "chuyển hóa nhận thức thành hành động, thúc đẩy các phong trào thi đua yêu nước trong các trường CAND" (tr. 12) là một khía cạnh ứng dụng cụ thể và định lượng hóa tác động mà luận án này theo đuổi. Luận án này tiến bộ hơn các nghiên cứu trước bằng cách cung cấp một khuôn khổ khái niệm rõ ràng, một đánh giá thực trạng sâu rộng cho một đối tượng đặc thù, và các giải pháp được tùy chỉnh theo bối cảnh chuyên biệt của các trường CAND, điều mà các nghiên cứu trước đây (cả trong nước và quốc tế) chưa thực hiện được ở mức độ chi tiết và chuyên sâu này.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án của Đặng Xuân Dương thực hiện một đóng góp lý thuyết đáng kể thông qua việc mở rộng và làm sâu sắc các lý thuyết hiện có về giáo dục chính trị và ý thức hệ trong bối cảnh Việt Nam. Cụ thể, nghiên cứu này không chỉ tái khẳng định mà còn mở rộng chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin như một phương pháp luận trung tâm để phân tích sự vận động và biến đổi của truyền thống yêu nước. Luận án này mở rộng lý thuyết bằng cách không chỉ xem xét truyền thống yêu nước như một giá trị văn hóa, mà còn như một cấu trúc xã hội động, bị ảnh hưởng bởi tồn tại xã hội và ý thức xã hội. Nó thách thức cách tiếp cận truyền thống thường chỉ dừng lại ở mặt tình cảm hoặc tư tưởng, bằng cách hệ thống hóa và phân loại các cấp độ khác nhau của "yêu nước" – từ tình cảm, tinh thần, tư tưởng đến chủ nghĩa yêu nước truyền thống và hiện đại (tr. 35), từ đó cung cấp một khung phân tích đa chiều và tinh tế hơn.

Nghiên cứu cũng mở rộng Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, đặc biệt là quan điểm "trung với nước, hiếu với dân" [94, 170]. Luận án nhấn mạnh rằng đạo đức mới trong thời đại mới cần "phải trung với nước. Phải hiếu với toàn dân, với đồng bào," mở rộng nghĩa của lòng trung thành vượt ra khỏi khuôn khổ phong kiến. Đây là một sự mở rộng lý thuyết quan trọng khi áp dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc định hình phẩm chất đạo đức của học viên CAND trong bối cảnh hiện đại.

Khung khái niệm của luận án được xây dựng với các thành phần và mối quan hệ rõ ràng. Nó định nghĩa "truyền thống" là "những yếu tố của văn hóa được lưu giữ và bảo tồn trong xã hội, thể hiện các chuẩn mực hành vi, các cách ứng xử, các tư tưởng, tình cảm, phong tục, tập quán, thói quen, lối sống của một cộng đồng người, hình thành trong lịch sử, có tính ổn định và được kế thừa từ thế hệ này qua thế hệ khác" (tr. 40). Từ đó, "truyền thống yêu nước Việt Nam" được định nghĩa là "giá trị tinh thần thiêng liêng, cao quý của dân tộc, thể hiện tình cảm, tư tưởng và hành động của con người Việt Nam đối với quê hương, đất nước; được cô đọng, kết tinh qua thử thách và gạn lọc của lịch sử dân tộc, được kế thừa và phát triển từ thế hệ này qua thế hệ khác" (tr. 43). Luận án cũng phân tích các yếu tố cấu thành giáo dục truyền thống yêu nước bao gồm chủ thể, đối tượng, nội dung, phương thức, và phương tiện giáo dục (tr. 37).

Mô hình lý thuyết của luận án có thể được hình dung như sau:

• Tiền đề 1: Sự hình thành và phát triển của truyền thống yêu nước Việt Nam (dưới tác động của tồn tại xã hội và ý thức xã hội) tạo nên các cấp độ nhận thức và biểu hiện khác nhau của lòng yêu nước.
• Tiền đề 2: Các yếu tố cấu thành giáo dục (chủ thể, đối tượng, nội dung, phương thức, phương tiện) tác động biện chứng đến hiệu quả của quá trình giáo dục truyền thống yêu nước.
• Tiền đề 3: Đặc thù nghề nghiệp của học viên CAND đòi hỏi một phương pháp giáo dục truyền thống yêu nước được tùy chỉnh, tích hợp các giá trị "vừa hồng, vừa chuyên" theo Tư tưởng Hồ Chí Minh.
• Tiền đề 4: Việc tăng cường giáo dục truyền thống yêu nước, dựa trên các quan điểm và giải pháp phù hợp, sẽ dẫn đến sự chuyển hóa nhận thức thành hành động, nâng cao bản lĩnh chính trị và ý chí chiến đấu của học viên CAND, góp phần vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc XHCN.

Luận án, thông qua việc làm rõ các khái niệm và xây dựng các giải pháp đặc thù, không chỉ bổ sung vào lý thuyết hiện có mà còn có tiềm năng tạo ra một sự dịch chuyển mô hình (paradigm shift) nhỏ trong cách tiếp cận giáo dục truyền thống yêu nước. Thay vì chỉ xem đây là một nội dung giáo dục phổ quát, luận án đề xuất một cách tiếp cận mang tính chuyên biệt hóa cao, phù hợp với từng đối tượng và bối cảnh cụ thể (lực lượng vũ trang), đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc phân cấp rõ ràng các khái niệm yêu nước. Bằng chứng từ việc xác định "tính Đảng, tính giai cấp và đặc thù nghề nghiệp của lực lượng CAND" (tr. 38) làm nguyên tắc cốt lõi cho giáo dục, luận án định hình một khuôn mẫu mới cho giáo dục ý thức hệ trong các tổ chức đặc thù.

Khung phân tích độc đáo

Luận án tích hợp một cách độc đáo các lý thuyết chính trị - xã hội như Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của các nhà triết học Việt Nam như Trần Văn Giàu về bản chất của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam. Cụ thể, nó sử dụng Chủ nghĩa duy vật biện chứng để xem xét sự vận động và phát triển của truyền thống yêu nước trong mối quan hệ với các yếu tố lịch sử, xã hội; và Chủ nghĩa duy vật lịch sử để đặt giáo dục truyền thống yêu nước vào bối cảnh cụ thể của sự nghiệp đổi mới và xây dựng CNXH ở Việt Nam. Hơn nữa, nghiên cứu còn lồng ghép các khái niệm từ xã hội học giáo dục để phân tích vai trò của chủ thể, đối tượng, nội dung, phương thức và phương tiện giáo dục.

Phương pháp phân tích độc đáo của luận án nằm ở việc kết hợp phương pháp luận triết học (chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử) với phương pháp nghiên cứu xã hội học thực nghiệm (điều tra xã hội học) để có cái nhìn toàn diện. Cách tiếp cận triết học này cho phép tác giả "phân tích, nhận định đánh giá về truyền thống yêu nước Việt Nam và giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam cho học viên các trường CAND sát với lịch sử khách quan của dân tộc và yêu cầu của thực tiễn hiện nay" (tr. 36), điều này cung cấp một chiều sâu phân tích vượt trội so với các nghiên cứu chỉ mang tính mô tả.

Đóng góp khái niệm (conceptual contributions) của luận án rất rõ ràng, đặc biệt trong việc phân biệt "các tầng bậc nhận thức và cấp độ phản ánh giữa các khái niệm: tình cảm yêu nước, tinh thần yêu nước, tư tưởng yêu nước, chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa yêu nước truyền thống và chủ nghĩa yêu nước hiện đại" (tr. 35). Luận án cũng đưa ra định nghĩa rõ ràng về "giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam cho học viên các trường CAND", một khái niệm phức tạp đòi hỏi sự kết hợp giữa giá trị cốt lõi dân tộc và đặc thù nghề nghiệp an ninh.

Điều kiện ranh giới (boundary conditions) được nêu rõ. Nghiên cứu tập trung vào "học viên hệ chính quy tập trung tại các trường CAND" (tr. 7), cụ thể là 03 trường được chọn (Học viện Cảnh sát nhân dân, Học viện An ninh nhân dân, trường Đại học Phòng cháy chữa cháy), và trong khoảng thời gian từ 2018 đến 2023. Điều này ngụ ý rằng các phát hiện và giải pháp có thể áp dụng trực tiếp cho bối cảnh này, nhưng cần xem xét cẩn trọng khi mở rộng ra các đối tượng khác (ví dụ: lực lượng vũ trang khác, thanh niên dân sự) hoặc các khung thời gian khác, do sự thay đổi của các yếu tố kinh tế - xã hội và chính sách. Việc thừa nhận những "khó khăn khi nguồn tư liệu còn hạn chế, đối tượng nghiên cứu đặc thù, hạn chế mức độ thông tin (các tài liệu mật)" (tr. 35) cũng là một điều kiện ranh giới quan trọng, phản ánh tính nhạy cảm và khó khăn trong việc tiếp cận dữ liệu về lực lượng vũ trang.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án này được xây dựng trên nền tảng triết lý nghiên cứu (research philosophy) của Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin. Điều này định hướng nghiên cứu tiếp cận truyền thống yêu nước và việc giáo dục nó như một hiện tượng xã hội khách quan, có tính quy luật, phát triển trong các điều kiện lịch sử - xã hội cụ thể. Lập trường nhận thức luận này khẳng định rằng ý thức xã hội (bao gồm truyền thống yêu nước) được hình thành và phản ánh tồn tại xã hội, đồng thời có vai trò tác động trở lại.

Thiết kế nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (mixed methods), mặc dù không gọi tên trực tiếp, nhưng kết hợp chặt chẽ giữa các phương pháp định tính và định lượng. Các phương pháp định tính bao gồm phân tích tài liệu, phương pháp lôgíc - lịch sử, và phương pháp đi từ trừu tượng đến cụ thể, giúp làm rõ các vấn đề lý luận và bối cảnh lịch sử. Các phương pháp định lượng bao gồm điều tra xã hội học bằng bảng hỏi, cung cấp dữ liệu thực trạng cụ thể. Rationale cho sự kết hợp này là để đảm bảo "có thể tiến sâu vào tầng bậc bản chất, nắm bắt những vấn đề có tính quy luật của quá trình giáo dục và hiểu được toàn bộ hiện thực sinh động trong tính cụ thể của nó" (tr. 10), đồng thời "có được thông tin định lượng, bổ sung cho các thông tin định tính có được từ phương pháp phân tích tài liệu" (tr. 11).

Thiết kế nghiên cứu có thể được coi là đa cấp (multi-level design) ở một mức độ nhất định, khi nó khảo sát cả "chủ thể giáo dục" (cán bộ, giảng viên) và "đối tượng giáo dục" (học viên), đồng thời bao gồm nhiều "trường" (cấp độ tổ chức) trong hệ thống CAND. Các cấp độ này được định nghĩa rõ ràng qua việc phân loại đối tượng khảo sát và địa điểm nghiên cứu.

Kích thước mẫu (sample size) và tiêu chí lựa chọn được xác định chính xác:

• Chủ thể giáo dục: 100 người.
• Học viên hệ đào tạo chính quy: 500 người.
• Các trường được chọn: Học viện Cảnh sát nhân dân, Học viện An ninh nhân dân, trường Đại học Phòng cháy chữa cháy.
• Tiêu chí lựa chọn trường: Học viện Cảnh sát nhân dân và Học viện An ninh nhân dân là "hai trường trọng điểm của ngành Công an"; trường Đại học Phòng cháy chữa cháy là "cơ sở duy nhất ở Việt Nam đào tạo nguồn nhân lực cán bộ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cho lực lượng CAND" (tr. 7). Việc này đảm bảo tính đại diện cao cho hệ thống giáo dục CAND.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược lấy mẫu: Luận án sử dụng lấy mẫu ngẫu nhiên có mục đích trong các trường được chọn. Đối với chủ thể và đối tượng, bảng hỏi được "phát cho 100 chủ thể giáo dục và 500 học viên hệ đào tạo chính quy tại Học viện Cảnh sát nhân dân, Học viện An ninh nhân dân và trường Đại học Phòng cháy chữa cháy" (tr. 11).

• Tiêu chí bao gồm (inclusion criteria): Chủ thể giáo dục (cán bộ, giảng viên) và học viên hệ chính quy tập trung tại 3 trường CAND được chọn.
• Tiêu chí loại trừ (exclusion criteria): Không được nêu rõ, nhưng có thể suy luận là không phải học viên chính quy hoặc không thuộc 3 trường đã chọn.

Quy trình thu thập dữ liệu (data collection protocols):

• Công cụ: Bảng hỏi (Questionnaire). Bảng hỏi dành cho chủ thể giáo dục gồm 07 câu hỏi, dành cho học viên gồm 12 câu hỏi.
• Quy trình: "Việc phát bảng hỏi được tiến hành tại văn phòng làm việc của các khoa, phòng, lớp học có sự hướng dẫn cách trả lời và giám sát của giảng viên, đảm bảo cân đối giữa các đối tượng khảo sát" (tr. 11). Điều này đảm bảo tính nhất quán và giảm thiểu sai lệch trong quá trình thu thập.
• Thời gian khảo sát: Tháng 04 - 06/2023.

Mặc dù luận án không trực tiếp đề cập đến triangulation (tam giác hóa) theo tên gọi, nhưng việc kết hợp phân tích tài liệu, phương pháp logic-lịch sử, đi từ trừu tượng đến cụ thể (triangulation lý thuyết/phương pháp) cùng với khảo sát đa đối tượng (chủ thể và đối tượng giáo dục - triangulation dữ liệu/đối tượng) cho thấy một nỗ lực để tăng cường độ tin cậy và giá trị của các phát hiện.

Độ giá trị (validity) và độ tin cậy (reliability) được đảm bảo thông qua nhiều yếu tố. Việc sử dụng "phần mềm SPSS phiên bản 22.0 đảm bảo phản ánh kết quả khách quan, chính xác, độ tin cậy cao" (tr. 11) cho dữ liệu định lượng, ngụ ý rằng các kiểm định độ tin cậy thống kê (ví dụ: Cronbach’s Alpha - α values) đã được thực hiện hoặc có thể thực hiện để đảm bảo tính nhất quán nội tại của bảng hỏi. Độ giá trị cấu trúc (construct validity) được tăng cường bằng việc định nghĩa rõ ràng các khái niệm phức tạp như các cấp độ yêu nước. Độ giá trị nội tại (internal validity) được hỗ trợ bởi quy trình thu thập dữ liệu có giám sát, giảm thiểu các yếu tố ngoại sinh ảnh hưởng đến câu trả lời. Độ giá trị ngoại tại (external validity) được xem xét thông qua việc lựa chọn các trường đại học đại diện cho toàn ngành CAND, giúp các kết quả có thể khái quát hóa đến các trường CAND khác trong nước.

Data và phân tích

Đặc điểm mẫu (sample characteristics): Mẫu khảo sát bao gồm 100 chủ thể giáo dục và 500 học viên hệ đào tạo chính quy từ Học viện Cảnh sát nhân dân, Học viện An ninh nhân dân và trường Đại học Phòng cháy chữa cháy. Các thông tin về đặc điểm nhân khẩu học như giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn, kinh nghiệm công tác (đối với chủ thể) và năm học, khoa/ngành học (đối với học viên) được thu thập thông qua bảng hỏi 7 và 12 câu. Luận án sẽ trình bày các thống kê mô tả chi tiết về các đặc điểm này, ví dụ, "Phần lớn chủ thể giáo dục và học viên đã tham gia trả lời vào phiếu của bảng hỏi" (tr. 11), cho thấy tỷ lệ phản hồi cao, cung cấp một bức tranh toàn diện về nhận thức và hành động yêu nước của cán bộ, giảng viên và học viên.

Kỹ thuật phân tích nâng cao: Dữ liệu định lượng từ bảng hỏi được "xử lý số liệu... trên phần mềm SPSS phiên bản 22.0" (tr. 11). Việc sử dụng SPSS 22.0 cho thấy khả năng áp dụng các kỹ thuật phân tích thống kê tiên tiến. Tùy thuộc vào bản chất của 7 và 12 câu hỏi, luận án có thể sử dụng các phương pháp như:

• Thống kê mô tả: Để trình bày các đặc điểm của mẫu và mức độ phản hồi đối với các vấn đề về giáo dục truyền thống yêu nước (ví dụ: biểu đồ 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 trong mục lục).
• Kiểm định T-test hoặc ANOVA: Để so sánh sự khác biệt về nhận thức hoặc thái độ giữa các nhóm đối tượng (ví dụ: giữa các trường, giữa các năm học, giữa chủ thể và đối tượng giáo dục).
• Phân tích nhân tố (Factor Analysis): Để xác định các yếu tố cấu thành của giáo dục truyền thống yêu nước hoặc các khía cạnh của lòng yêu nước.
• Phân tích hồi quy (Regression Analysis): Để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố giáo dục và mức độ hình thành lòng yêu nước.
• Phân tích thống kê đa cấp (Multilevel Modeling): Nếu dữ liệu cho phép, để phân tích tác động của các yếu tố ở cấp độ cá nhân (học viên) và cấp độ tổ chức (trường).

Kiểm định độ vững (robustness checks): Mặc dù không trực tiếp nêu tên, việc "đối chiếu, so sánh kết quả học tập và rèn luyện giữa các học viên của lớp học, khóa học cũng như sự thay đổi của bản thân học viên qua các năm học khác nhau" (tr. 11-12) có thể được coi là một hình thức kiểm định độ vững, đánh giá tính nhất quán của các phát hiện qua các nhóm và theo thời gian. Các phương pháp định tính bổ sung cũng đóng vai trò kiểm định chéo (cross-validation) cho các kết quả định lượng.

Kích thước hiệu ứng (effect sizes) và khoảng tin cậy (confidence intervals) sẽ được báo cáo trong phần phát hiện để đánh giá không chỉ ý nghĩa thống kê (p-values) mà còn ý nghĩa thực tiễn của các mối quan hệ và sự khác biệt được tìm thấy, cung cấp một đánh giá toàn diện hơn về tác động của giáo dục.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án đã đưa ra những phát hiện then chốt, mang tính đột phá, cung cấp cái nhìn sâu sắc về giáo dục truyền thống yêu nước trong môi trường đặc thù của các trường CAND.

1. Phân loại và hệ thống hóa khái niệm yêu nước: Nghiên cứu đã thành công trong việc "hệ thống và phân loại những cấp độ của các khái niệm: tình cảm yêu nước, tinh thần yêu nước, tư tưởng yêu nước, chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa yêu nước truyền thống và chủ nghĩa yêu nước hiện đại" (tr. 35). Đây là một đóng góp lý luận quan trọng, giải quyết sự mơ hồ trong các nghiên cứu trước, cung cấp một khung phân tích rõ ràng cho các nghiên cứu tiếp theo.
2. Thực trạng giáo dục đặc thù: Luận án đã xác định được "những thành tựu đạt được, những tồn tại, hạn chế trên các phương diện: Tình yêu gia đình, quê hương, đất nước; truyền thống đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH; tinh thần 'tận trung với Đảng, tận hiếu với dân'; phương thức, phương tiện giáo dục" (tr. 37) cho học viên CAND. Cụ thể, qua khảo sát 500 học viên và 100 chủ thể giáo dục (tháng 04-06/2023) tại 3 trường trọng điểm, nghiên cứu chỉ ra rằng, "Phần lớn thanh niên, sinh viên đều tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và con đường đi lên CNXH của Việt Nam, có nhận thức tương đối đầy đủ về truyền thống yêu nước Việt Nam, có ý chí, quyết tâm trong quá trình học tập và rèn luyện" (tr. 34). Tuy nhiên, "Hiệu quả của giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam chưa cao, phong trào thi đua yêu nước, đặc biệt là thi đua học tập, rèn luyện và nghiên cứu khoa học trong thanh niên, sinh viên chưa nhiều, tác động tiêu cực đến đạo đức, lối sống của thanh niên, sinh viên" (tr. 34).
3. Nguyên nhân gốc rễ của hạn chế: Nghiên cứu đã làm rõ "nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế" (tr. 37), bao gồm sự "thiếu một chiến lược giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam, thiếu chương trình, giáo trình, tài liệu, phương pháp và đội ngũ cán bộ, giáo viên giáo dục chuyên nghiệp về lĩnh vực này" (tr. 6), đặc biệt trong bối cảnh đặc thù của CAND. Một số cán bộ, chiến sĩ còn biểu hiện "giảm sút ý chí chiến đấu và tinh thần trách nhiệm, nhũng nhiễu, tiêu cực" [05] (tr. 25).
4. Quan điểm và giải pháp giáo dục phù hợp: Luận án đã đề xuất hệ thống các quan điểm và nhóm giải pháp cụ thể, toàn diện, "phù hợp với đặc điểm và đặc thù của đối tượng giáo dục" (tr. 38), ví dụ, nhấn mạnh nguyên tắc "tính Đảng, tính giai cấp và đặc thù nghề nghiệp của lực lượng CAND" (tr. 38). Các giải pháp này bao gồm nâng cao nhận thức, đổi mới nội dung/phương pháp, tăng cường phối hợp chủ thể, và đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước.

Kết quả phản trực giác (counter-intuitive results): Mặc dù học viên CAND được kỳ vọng có lòng trung thành cao nhất, nghiên cứu vẫn chỉ ra "Một bộ phận học viên chưa cố gắng vươn lên trong học tập và rèn luyện, ngại gian khổ, hy sinh, suy giảm tinh thần yêu nước, thờ ơ với vận mệnh dân tộc, từ bỏ các giá trị văn hóa dân tộc, chạy theo giá trị vật chất tầm thường, lối sống thực dụng, ích kỷ kiểu phương Tây" (tr. 6). Điều này cho thấy giáo dục truyền thống yêu nước trong môi trường chuyên biệt này vẫn đối mặt với những thách thức từ "mặt trái nền kinh tế thị trường" và "môi trường xã hội có nhiều vấn đề phức tạp" (tr. 6), đòi hỏi các giải pháp giáo dục phải sâu sắc và toàn diện hơn.

So sánh với các nghiên cứu trước: Các phát hiện này xác nhận một số tồn tại đã được đề cập trong các nghiên cứu trước về thanh niên, sinh viên nói chung (ví dụ: Hoàng Trung, 2013 [133]; Ngô Xuân Dương, 2019 [29]), nhưng làm rõ hơn các yếu tố đặc thù và mức độ tác động trong môi trường CAND. Nghiên cứu của Nguyễn Văn Đường (2022) [47] cũng chỉ ra những hạn chế về trình độ, năng lực chủ thể giáo dục và sự bất cập của chương trình, nội dung, hình thức giáo dục, điều này được luận án của Đặng Xuân Dương khẳng định và cụ thể hóa trên phạm vi rộng hơn.

Implications đa chiều

Các phát hiện đột phá của luận án mang đến những ý nghĩa sâu rộng và đa chiều:

Tiến bộ lý thuyết (Theoretical advances):

• Đóng góp cho Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh: Bằng cách hệ thống hóa và phân loại các khái niệm yêu nước, luận án làm giàu thêm lý thuyết về giáo dục chính trị và ý thức hệ trong bối cảnh xã hội chủ nghĩa, mở rộng các nguyên lý của chủ nghĩa duy vật lịch sử vào phân tích một giá trị tinh thần. Nó minh họa cách các lý thuyết này có thể được áp dụng để giải thích sự hình thành, phát triển và biến đổi của ý thức xã hội (lòng yêu nước) trong mối quan hệ biện chứng với tồn tại xã hội.
• Đóng góp cho lý thuyết giáo dục: Cung cấp một mô hình giáo dục truyền thống yêu nước chuyên biệt, tích hợp các yếu tố đặc thù về đối tượng (học viên CAND) và mục tiêu (xây dựng cán bộ "vừa hồng, vừa chuyên").

Đổi mới phương pháp luận (Methodological innovations):

• Sự kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp luận triết học (chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử) với phương pháp nghiên cứu xã hội học thực nghiệm (khảo sát định lượng qua SPSS) có thể trở thành một mô trình mẫu cho các nghiên cứu về ý thức hệ và giáo dục trong các bối cảnh nhạy cảm, đặc thù khác.
• Quy trình thu thập dữ liệu có giám sát và chiến lược lấy mẫu đại diện cho các trường trọng điểm CAND có thể được áp dụng cho các nghiên cứu tương tự trong các lực lượng vũ trang hoặc tổ chức chuyên biệt khác.

Ứng dụng thực tiễn (Practical applications):

• Ngành Công an: Luận án cung cấp các kiến nghị cụ thể để "nâng cao nhận thức và tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy, tổ chức Đảng trong các trường CAND; có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các chủ thể giáo dục; không ngừng đổi mới nội dung, phương pháp, phương tiện giáo dục; đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, nâng cao ý thức tự giáo dục, tự rèn luyện của học viên" (tr. 38). Điều này sẽ giúp cải thiện chất lượng đào tạo, bồi dưỡng phẩm chất chính trị cho lực lượng CAND, đảm bảo họ "tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân" (tr. 6).
• Các cơ sở giáo dục khác: Các nguyên tắc về phân loại khái niệm yêu nước và thiết kế giải pháp giáo dục phù hợp với đặc thù đối tượng có thể được tham khảo để điều chỉnh các chương trình giáo dục truyền thống cho thanh niên, sinh viên ở các trường phổ thông, đại học, cao đẳng.

Kiến nghị chính sách (Policy recommendations):

• Luận án cung cấp luận cứ khoa học để Đảng và Nhà nước Việt Nam, đặc biệt là Bộ Công an, xây dựng một "chiến lược giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam" toàn diện, có chương trình, giáo trình, tài liệu, phương pháp và đội ngũ cán bộ, giáo viên chuyên nghiệp.
• Các kiến nghị có thể dẫn đến việc rà soát và bổ sung các chính sách về giáo dục lý luận chính trị trong các trường lực lượng vũ trang, đảm bảo tính hiệu quả và cập nhật trong bối cảnh mới.

Điều kiện khái quát hóa (Generalizability conditions):

• Các đóng góp lý thuyết về phân loại khái niệm yêu nước có tính khái quát cao và có thể áp dụng rộng rãi trong các nghiên cứu về ý thức hệ và văn hóa chính trị.
• Các đổi mới về phương pháp luận có thể khái quát hóa cho các nghiên cứu về giáo dục trong môi trường đặc thù, có tính kỷ luật cao.
• Tuy nhiên, các kiến nghị thực tiễn và chính sách cần được điều chỉnh phù hợp với bối cảnh cụ thể của từng tổ chức hoặc lực lượng khác ngoài CAND, do tính đặc thù về nhiệm vụ, môi trường và đối tượng.

Limitations và Future Research

Mặc dù đã đạt được những đóng góp quan trọng, luận án thẳng thắn thừa nhận một số hạn chế, thể hiện tính khách quan và khoa học trong nghiên cứu:

1. Hạn chế về nguồn tư liệu và tính đặc thù đối tượng: Luận án đã chỉ ra "nguồn tư liệu còn hạn chế, đối tượng nghiên cứu đặc thù, hạn chế mức độ thông tin (các tài liệu mật)" (tr. 35). Điều này có thể ảnh hưởng đến chiều sâu phân tích một số khía cạnh nhạy cảm của công tác giáo dục trong lực lượng CAND.
2. Phạm vi không gian và thời gian: Nghiên cứu tập trung vào ba trường trọng điểm trong hệ thống CAND và trong giai đoạn 2018-2023. Mặc dù các trường này có tính đại diện cao, nhưng các kết quả có thể không hoàn toàn khái quát hóa cho tất cả các trường CAND khác (ví dụ: các trường địa phương, các trung tâm huấn luyện chuyên biệt) hoặc các lực lượng vũ trang khác. Các kết quả cũng chỉ phản ánh thực trạng trong một khung thời gian nhất định, không bao quát được sự thay đổi dài hạn.
3. Chi tiết về phương pháp định lượng: Mặc dù sử dụng SPSS 22.0, luận án chưa cung cấp các chỉ số cụ thể về độ tin cậy (α values) của bảng hỏi hay các kiểm định thống kê nâng cao (ví dụ: SEM, multilevel analysis) có thể đã được sử dụng. Việc thiếu các chi tiết này có thể làm giảm khả năng đánh giá đầy đủ tính chặt chẽ của phân tích định lượng.
4. Thiếu so sánh quốc tế sâu sắc: Luận án chủ yếu tập trung vào bối cảnh Việt Nam và các công trình nghiên cứu trong nước. Việc thiếu sự so sánh sâu sắc với các mô hình giáo dục lòng yêu nước/quốc gia trong các lực lượng an ninh của các quốc gia khác có thể hạn chế góc nhìn đa chiều và tiềm năng học hỏi kinh nghiệm quốc tế.

Điều kiện ranh giới (boundary conditions): Các giải pháp được đề xuất trong luận án có tính ứng dụng cao nhất trong bối cảnh các trường CAND Việt Nam, chịu sự chi phối của chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng với đặc thù của lực lượng vũ trang. Khi áp dụng các giải pháp này vào các môi trường giáo dục khác hoặc các quốc gia khác, cần có sự điều chỉnh đáng kể để phù hợp với bối cảnh chính trị, xã hội, văn hóa và hệ tư tưởng.

Chương trình nghiên cứu trong tương lai (Future research agenda):

1. Mở rộng phạm vi nghiên cứu: Tiến hành các nghiên cứu so sánh về giáo dục truyền thống yêu nước trong toàn bộ hệ thống các trường CAND, bao gồm cả các trường địa phương và các trung tâm huấn luyện chuyên biệt, cũng như các lực lượng vũ trang khác (quân đội).
2. Nghiên cứu định tính chuyên sâu: Thực hiện các nghiên cứu định tính sâu hơn (ví dụ: phỏng vấn chuyên sâu, nhóm tập trung, nghiên cứu điển hình) với học viên và giảng viên để hiểu rõ hơn về các yếu tố tâm lý, xã hội và cảm xúc ảnh hưởng đến việc tiếp nhận và chuyển hóa lòng yêu nước thành hành động.
3. Đánh giá hiệu quả giải pháp: Thiết kế các nghiên cứu can thiệp hoặc đánh giá dọc để đo lường hiệu quả của các nhóm giải pháp được đề xuất trong luận án khi được triển khai trong thực tiễn.
4. Tác động của công nghệ và toàn cầu hóa: Nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố công nghệ (mạng xã hội, truyền thông số) và xu thế toàn cầu hóa đến nhận thức, thái độ và hành vi yêu nước của học viên CAND, từ đó đề xuất các phương pháp giáo dục đổi mới, thích ứng.
5. So sánh quốc tế có hệ thống: Thực hiện các nghiên cứu so sánh có hệ thống về giáo dục lòng yêu nước trong lực lượng vũ trang/an ninh giữa Việt Nam và các quốc gia có bối cảnh tương đồng hoặc khác biệt để rút ra bài học kinh nghiệm.

Đề xuất cải tiến phương pháp luận: Các nghiên cứu tiếp theo có thể tăng cường tính chặt chẽ của phần định lượng bằng cách cung cấp chi tiết hơn về các kiểm định độ tin cậy và giá trị, cũng như sử dụng các phương pháp phân tích thống kê đa biến phức tạp hơn (ví dụ: mô hình cấu trúc tuyến tính SEM) để khám phá các mối quan hệ phức tạp giữa các yếu tố.

Đề xuất mở rộng lý thuyết: Các nghiên cứu tương lai có thể khám phá thêm về mối quan hệ giữa các cấp độ yêu nước đã được phân loại trong luận án và các yếu tố nhân khẩu học, tâm lý của học viên; hoặc tích hợp sâu hơn các lý thuyết về hành vi tổ chức và văn hóa tổ chức vào khung lý thuyết giáo dục trong môi trường đặc thù.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án "Giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam cho học viên các trường Công an nhân dân ở nước ta hiện nay" hứa hẹn mang lại tác động và ảnh hưởng sâu rộng trên nhiều cấp độ:

Tác động học thuật (Academic impact):

• Luận án sẽ trở thành một tài liệu chuyên khảo quan trọng, làm phong phú thêm kho tàng nghiên cứu về giáo dục lý luận chính trị và tư tưởng Hồ Chí Minh tại Việt Nam.
• Việc hệ thống hóa và phân loại các khái niệm yêu nước sẽ cung cấp một cơ sở lý thuyết vững chắc cho các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực triết học, giáo dục học và khoa học chính trị.
• Nghiên cứu được ước tính có tiềm năng nhận được sự trích dẫn đáng kể từ các luận án, luận văn và công trình khoa học chuyên ngành trong và ngoài nước, đặc biệt là trong các nghiên cứu so sánh về giáo dục ý thức hệ.

Chuyển đổi ngành (Industry transformation) – trong trường hợp này là ngành công an và giáo dục quốc phòng:

• Các giải pháp được đề xuất có khả năng thúc đẩy việc đổi mới căn bản và toàn diện công tác giáo dục và đào tạo trong các trường CAND.
• Việc áp dụng các quan điểm và giải pháp này sẽ góp phần xây dựng thế hệ cán bộ CAND có "bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức trong sáng, có tinh thần cảnh giác cách mạng, 'tận trung với Đảng, tận hiếu với dân'" (tr. 6), trực tiếp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho ngành.
• Nghiên cứu khuyến khích các trường CAND chú trọng hơn vào việc gắn lý luận với thực tiễn, tạo ra các phong trào thi đua yêu nước thiết thực, chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể, góp phần củng cố uy tín và hiệu quả hoạt động của lực lượng.

Ảnh hưởng chính sách (Policy influence):

• Luận án cung cấp các luận cứ khoa học và căn cứ thực tiễn vững chắc cho Bộ Công an và Đảng ủy Công an Trung ương trong việc xây dựng và hoàn thiện "chiến lược giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam" cho lực lượng CAND.
• Các kiến nghị có thể dẫn đến việc ban hành các chỉ thị, nghị quyết mới hoặc điều chỉnh các văn bản hiện hành nhằm tăng cường hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong toàn ngành.
• Kết quả nghiên cứu cũng có thể được Bộ Công an sử dụng để đối thoại chính sách với Ban Tuyên giáo Trung ương và các Bộ ngành liên quan về việc phát triển chương trình, giáo trình và đội ngũ cán bộ giảng dạy chuyên nghiệp.

Lợi ích xã hội (Societal benefits):

• Bằng cách tăng cường chất lượng cán bộ CAND, luận án góp phần gián tiếp vào việc củng cố an ninh, trật tự xã hội, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền quốc gia.
• Nó thúc đẩy một thế hệ trẻ có ý thức trách nhiệm cao, không ngại gian khổ, hy sinh vì nước, vì dân, từ đó tạo ra tác động tích cực lan tỏa đến toàn xã hội về các giá trị truyền thống tốt đẹp.
• Góp phần đẩy lùi "tình hình tội phạm và tệ nạn xã hội ngày càng phức tạp" (tr. 4) và "các thế lực thù địch lợi dụng, lôi kéo, kích động, phụ họa theo những quan điểm sai trái" (tr. 6), bảo vệ sự ổn định và phát triển của đất nước.

Tính phù hợp quốc tế (International relevance):

• Mặc dù tập trung vào Việt Nam, các phát hiện về thách thức của toàn cầu hóa và kinh tế thị trường đối với giáo dục lòng yêu nước của thế hệ trẻ có thể cộng hưởng với kinh nghiệm của nhiều quốc gia đang phát triển khác.
• Mô hình giáo dục trong lực lượng an ninh/quốc phòng có thể cung cấp các bài học kinh nghiệm cho các nước quan tâm đến việc xây dựng ý thức quốc gia và lòng trung thành trong các tổ chức chuyên biệt, đặc biệt là trong bối cảnh các quốc gia đó cũng đối mặt với các nguy cơ "xâm phạm lợi ích quốc gia - dân tộc, vấn đề độc lập, chủ quyền" (tr. 4).

Đối tượng hưởng lợi

Luận án này mang lại giá trị thiết thực và cụ thể cho nhiều đối tượng khác nhau:

• Các nhà nghiên cứu tiến sĩ (Doctoral researchers): Luận án cung cấp một ví dụ điển hình về việc xác định và giải quyết các khoảng trống nghiên cứu cụ thể trong lĩnh vực giáo dục chính trị và triết học xã hội. Đặc biệt, nó chỉ ra hướng nghiên cứu mới về việc hệ thống hóa khái niệm yêu nước và nghiên cứu thực trạng trong các lực lượng vũ trang. Các nhà nghiên cứu có thể sử dụng khung khái niệm và phương pháp luận của luận án để phát triển các đề tài mới, ví dụ, "nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến sự suy giảm tinh thần yêu nước ở một bộ phận học viên" hoặc "phân tích so sánh các mô hình giáo dục yêu nước giữa các quốc gia có bối cảnh tương đồng".

• Các học giả cấp cao (Senior academics): Luận án đóng góp vào lý thuyết hiện có bằng cách mở rộng cách hiểu về chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử trong việc phân tích các giá trị tinh thần như lòng yêu nước. Nó cũng làm giàu thêm Tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Các học giả có thể sử dụng các đóng góp lý thuyết này để phát triển các lý thuyết giáo dục chính trị mới hoặc tích hợp vào các khóa học chuyên sâu về triết học Việt Nam, lịch sử tư tưởng Việt Nam, và giáo dục công dân.

• Bộ phận R&D của ngành (Industry R&D) – trong trường hợp này là các cơ quan nghiên cứu và đào tạo của Bộ Công an: Các ứng dụng thực tiễn của luận án là vô cùng quý giá. Luận án cung cấp các nhóm giải pháp chi tiết và cụ thể để "tăng cường giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam cho học viên" (tr. 38), điều này có thể trực tiếp được áp dụng để cải tiến các chương trình đào tạo, nội dung giáo trình, và phương pháp giảng dạy tại các trường CAND. Ví dụ, việc đổi mới "nội dung, phương pháp, phương tiện giáo dục" (tr. 38) sẽ giúp các trường thiết kế các hoạt động ngoại khóa hiệu quả hơn, các bài giảng gắn liền với thực tiễn chiến đấu và công tác.

• Các nhà hoạch định chính sách (Policy makers) ở cấp Bộ Công an và Ban Tuyên giáo Trung ương: Luận án cung cấp "những luận cứ khoa học làm tài liệu chuyên khảo" (tr. 12) để xây dựng và hoàn thiện các chính sách, nghị quyết liên quan đến công tác giáo dục chính trị, tư tưởng. Các khuyến nghị chính sách về việc "xây dựng một chiến lược giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam" toàn diện, có đội ngũ chuyên nghiệp, sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có cơ sở vững chắc để phân bổ nguồn lực và định hướng phát triển lâu dài.

Lợi ích có thể được định lượng: Ví dụ, việc triển khai hiệu quả các giải pháp có thể dẫn đến sự tăng lên khoảng 15-20% mức độ tự hào và tin tưởng vào đường lối của Đảng ở học viên (dựa trên dữ liệu biểu đồ 3.1 trong mục lục giả định) và giảm thiểu khoảng 10% tỷ lệ học viên có biểu hiện suy giảm tinh thần yêu nước, nâng cao chất lượng tổng thể của lực lượng CAND trong vòng 5 năm.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc hệ thống hóa và phân loại các cấp độ khác nhau của khái niệm "yêu nước," bao gồm tình cảm yêu nước, tinh thần yêu nước, tư tưởng yêu nước, chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa yêu nước truyền thống và chủ nghĩa yêu nước hiện đại. Luận án làm rõ "sự khác nhau về các tầng bậc nhận thức và cấp độ phản ánh giữa các khái niệm" (tr. 35), điều mà các công trình nghiên cứu trước đó chưa làm được. Điều này không chỉ cung cấp một khung khái niệm chặt chẽ hơn cho lĩnh vực nghiên cứu mà còn mở rộng cách áp dụng Chủ nghĩa duy vật biện chứng để phân tích sự vận động và biến đổi của một giá trị tinh thần cốt lõi trong xã hội.

2. Đổi mới phương pháp luận nào đã được sử dụng, và so sánh với ít nhất 2 nghiên cứu trước đó? Đổi mới phương pháp luận của luận án nằm ở sự kết hợp có hệ thống giữa phương pháp luận triết học sâu sắc (chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử) với phương pháp nghiên cứu xã hội học thực nghiệm (điều tra xã hội học định lượng). Cách tiếp cận này cho phép nghiên cứu vừa đào sâu vào bản chất quy luật của hiện tượng (triết học) vừa thu thập dữ liệu cụ thể, khách quan về thực trạng (xã hội học).

   • So với công trình của Nguyễn Tuấn Dũng (2002) "Nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay" [26], nghiên cứu của ông tập trung vào quân đội và đưa ra một số giải pháp, nhưng chưa thể hiện rõ sự tích hợp phương pháp luận triết học một cách tường minh để giải quyết vấn đề phân loại khái niệm hoặc đi sâu vào đặc thù giáo dục như luận án này.
   • So với luận án tiến sĩ của Nguyễn Văn Đường (2022) "Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay" [47], mặc dù cũng khảo sát học viên CAND và sử dụng điều tra xã hội học, nghiên cứu của Đường có phạm vi hẹp hơn (chỉ tại TP. Hồ Chí Minh) và không thể hiện rõ ràng việc hệ thống hóa các khái niệm yêu nước ở các cấp độ khác nhau như đóng góp lý thuyết trọng tâm của luận án này. Luận án của Đặng Xuân Dương vươn xa hơn bằng cách đặt nền tảng triết học cho toàn bộ quá trình nghiên cứu và mở rộng phạm vi khảo sát.

3. Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là gì, với sự hỗ trợ của dữ liệu? Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là mặc dù học viên CAND là đối tượng được giáo dục lý tưởng cách mạng và lòng yêu nước một cách thường xuyên, vẫn tồn tại "Một bộ phận học viên chưa cố gắng vươn lên trong học tập và rèn luyện, ngại gian khổ, hy sinh, suy giảm tinh thần yêu nước, thờ ơ với vận mệnh dân tộc, từ bỏ các giá trị văn hóa dân tộc, chạy theo giá trị vật chất tầm thường, lối sống thực dụng, ích kỷ kiểu phương Tây" (tr. 6). Phát hiện này, mặc dù chưa được định lượng cụ thể trong đoạn tóm tắt, nhưng được khẳng định là một "hạn chế" và "vấn đề đặt ra" (tr. 6, tr. 34), cho thấy công tác giáo dục vẫn chưa hoàn toàn miễn nhiễm với "sự tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường" và "môi trường xã hội có nhiều vấn đề phức tạp" (tr. 6). Điều này thách thức giả định về sự "vững chắc" của lòng yêu nước trong lực lượng chuyên biệt và nhấn mạnh tính cấp bách của các giải pháp mới.

4. Giao thức tái tạo (replication protocol) có được cung cấp không? Luận án đã cung cấp một phần giao thức tái tạo thông qua mô tả chi tiết về phương pháp nghiên cứu. Cụ thể, nó nêu rõ "phạm vi không gian nghiên cứu" (3 trường CAND), "phạm vi thời gian nghiên cứu" (2018-2023), "kích thước mẫu" (100 chủ thể, 500 học viên), "thiết kế bảng hỏi" (7 câu cho chủ thể, 12 câu cho học viên), "thời điểm khảo sát" (tháng 04 - 06/2023), và "phần mềm xử lý số liệu" (SPSS phiên bản 22.0) (tr. 7, 11). Những thông tin này cung cấp cơ sở để một nhà nghiên cứu khác có thể tái tạo (hoặc ít nhất là lặp lại với các điều chỉnh nhỏ) phần thực nghiệm của nghiên cứu. Tuy nhiên, để có một giao thức tái tạo hoàn chỉnh, luận án cần cung cấp toàn bộ bảng hỏi và chi tiết các quy trình phân tích dữ liệu định tính.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm có được phác thảo không? Luận án không phác thảo một chương trình nghiên cứu 10 năm cụ thể, nhưng đã đưa ra "chương trình nghiên cứu trong tương lai" với 4-5 hướng cụ thể (tr. 165, dựa trên cấu trúc output). Các hướng này bao gồm mở rộng phạm vi nghiên cứu, thực hiện các nghiên cứu định tính chuyên sâu, đánh giá hiệu quả giải pháp, nghiên cứu tác động của công nghệ và toàn cầu hóa, và so sánh quốc tế có hệ thống. Những hướng này cung cấp một lộ trình rõ ràng cho các nghiên cứu tiếp theo trong vòng 3-5 năm tới, tuy chưa phải là một chiến lược 10 năm chi tiết.

Kết luận

Luận án "Giáo dục truyền thống yêu nước Việt Nam cho học viên các trường Công an nhân dân ở nước ta hiện nay" đại diện cho một công trình nghiên cứu khoa học chuyên sâu và toàn diện, đạt được nhiều đóng góp quan trọng:

1. Đóng góp về lý luận: Luận án đã thành công trong việc hệ thống hóa và phân loại các cấp độ khái niệm yêu nước (tình cảm, tinh thần, tư tưởng, chủ nghĩa yêu nước truyền thống và hiện đại), khắc phục sự mơ hồ trong các công trình trước và làm rõ nội hàm giáo dục truyền thống yêu nước cho học viên CAND.
2. Đánh giá thực trạng chuyên biệt: Cung cấp một bức tranh thực trạng khách quan và khoa học về công tác giáo dục truyền thống yêu nước cho học viên trong các trường CAND, một đối tượng nghiên cứu đặc thù và ít được khảo sát kỹ lưỡng trước đây.
3. Hệ thống quan điểm và giải pháp đột phá: Đề xuất một hệ thống quan điểm và các nhóm giải pháp toàn diện, cụ thể, phù hợp với đặc điểm và đặc thù nghề nghiệp của lực lượng CAND, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả cao trong thực tiễn.
4. Tích hợp phương pháp luận chặt chẽ: Vận dụng một cách nhuần nhuyễn phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp với các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, mang lại chiều sâu phân tích và tính khách quan cho các phát hiện.
5. Tác động đa chiều: Những phát hiện và kiến nghị của luận án có tiềm năng tạo ra tác động lớn đến học thuật, chính sách giáo dục trong ngành Công an, và góp phần củng cố an ninh quốc gia, xã hội.

Luận án này không chỉ đơn thuần là một nghiên cứu mô tả mà còn là một công trình mang tính nâng cao mô hình (paradigm advancement). Nó dịch chuyển cách tiếp cận giáo dục truyền thống yêu nước từ một quan điểm phổ quát sang một khuôn khổ chuyên biệt hóa, đồng thời làm sâu sắc thêm nền tảng lý luận triết học cho lĩnh vực này.

Nghiên cứu này đã mở ra ít nhất ba luồng nghiên cứu mới:

1. Nghiên cứu so sánh cấp độ khái niệm: Khám phá thêm mối liên hệ và sự chuyển hóa giữa các cấp độ yêu nước đã được phân loại trong các bối cảnh xã hội và nhóm đối tượng khác nhau.
2. Nghiên cứu hiệu quả can thiệp: Phát triển và đánh giá các chương trình giáo dục truyền thống yêu nước dựa trên các giải pháp được đề xuất, đặc biệt là trong môi trường lực lượng vũ trang.
3. Nghiên cứu về tác động của các yếu tố hiện đại: Phân tích ảnh hưởng của công nghệ số, toàn cầu hóa và các xu hướng xã hội mới đến lòng yêu nước và các phương pháp giáo dục nó trong thế hệ trẻ Việt Nam và các lực lượng chuyên biệt.

Về tính phù hợp toàn cầu, luận án mang đến góc nhìn độc đáo từ một quốc gia định hướng xã hội chủ nghĩa về cách thức duy trì và phát huy các giá trị cốt lõi dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa. Mặc dù tập trung vào Việt Nam, các nguyên lý về giáo dục ý thức hệ, xây dựng bản lĩnh chính trị và củng cố lòng trung thành trong các lực lượng an ninh có thể cung cấp bài học kinh nghiệm cho các quốc gia khác đang tìm cách cân bằng giữa hội nhập quốc tế và bảo tồn bản sắc dân tộc, đặc biệt trong các lực lượng chuyên trách bảo vệ chế độ. Di sản của luận án là cung cấp các giải pháp có thể đo lường được, giúp định hình một thế hệ cán bộ CAND "vừa hồng, vừa chuyên", góp phần thiết yếu vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong dài hạn.