Nghiên cứu các nhân tố thu hút lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam - Luận án TS

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ----------------------------- NGUYỄN PHƯƠNG TRANG NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ THU HÚT LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI CÓ KỸ NĂNG VÀO VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KINH TẾ QUỐC TẾ HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------------------------------- NGUYỄN PHƯƠNG TRANG NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ THU HÚT LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI CÓ KỸ NĂNG VÀO VIỆT NAM Chuyên ngành: KINH TẾ QUỐC TẾ Mã số: 9310106 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. NGÔ THỊ TUYẾT MAI 2. LƯU BÍCH NGỌC HÀ NỘI - 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng Luận án tiến sĩ này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Người cam đoan Nguyễn Phương Trang ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii DANH MỤC CÁC BẢNG .vii PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp chính của Luận án. Hạn chế của Luận án.

Kết cấu của Luận án.25 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ THU HÚT LAO ĐỘNG CÓ KỸ NĂNG DI CƯ QUỐC TẾ VÀO MỘT QUỐC GIA. Tổng quan các công trình nghiên cứu lao động có kỹ năng di cư quốc tế. Tổng quan các nghiên cứu về các nhân tố thu hút lao động có kỹ năng di cư quốc tế ở cấp độ vĩ mô. Khoảng trống nghiên cứu .38 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 .40 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÁC NHÂN TỐ THU HÚT LAO ĐỘNG CÓ KỸ NĂNG DI CƯ QUỐC TẾ VÀO MỘT QUỐC GIA.

Một số khái niệm. Lao động di cư quốc tế. Lao động có kỹ năng. Lao động có kỹ năng di cư quốc tế.

Sự phát triển các dòng dịch chuyển và đặc điểm của lao động có kỹ năng di cư quốc tế. Tổng quan các lý thuyết về lao động di cư quốc tế. Các lý thuyết về lao động di cư cấp độ vĩ mô. Các lý thuyết về lao động di cư cấp độ trung gian.

Các lý thuyết về lao động di cư ở cấp độ vi mô. Một số nhận định chung về các lý thuyết lao động di cư quốc tế. Mô hình nghiên cứu các nhân tố thu hút lao động có kỹ năng di cư quốc tế. Kinh nghiệm vận dụng các nhân tố thu hút lao động trong chính sách thu hút lao động nước ngoài có kỹ năng.

Kinh nghiệm của Singapore. Kinh nghiệm của Nhật Bản. Kinh nghiệm của Trung Quốc. Bài học kinh nghiệm tham khảo cho Việt Nam .75 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 .77 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI CÓ KỸ NĂNG VÀO VIỆT NAM VÀ ĐẶC ĐIỂM CÁC NHÂN TỐ THU HÚT Ở CẤP ĐỘ VĨ MÔ.

Thực trạng lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam. Đặc điểm các nhân tố thu hút lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam 84 3. Nhân tố về đầu tư trực tiếp nước ngoài và hội nhập quốc tế của Việt Nam. Nhân tố về thực trạng về sử dụng và nhu cầu với lao động có kỹ năng.

Nhân tố về chất lượng môi trường thể chế và các điều kiện thu hút lao động nước ngoài có kỹ năng.90 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 .114 CHƯƠNG 4 PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ THU HÚT LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI CÓ KỸ NĂNG VÀO VIỆT NAM. Mô hình phân tích thực nghiệm các nhân tố thu hút lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam. Kết quả từ mô hình phân tích thực nghiệm. Kết luận từ mô hình phân tích thực nghiệm.

Đối với lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam. Đối với bốn nhóm vị trí việc làm của lao động nước ngoài vào Việt Nam. Khảo sát về quyết định di cư đến Việt Nam của lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam. Các đặc trưng của mẫu khảo sát.

Kết quả phân tích động lực di cư của người lao động nước ngoài có kỹ năng được khảo sát .146 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4 .151 CHƯƠNG 5 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THU HÚT LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI CÓ KỸ NĂNG VÀO VIỆT NAM. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về thu hút lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam. Chủ động hội nhập quốc tế và khuyến khích đầu tư nước ngoài gắn với thu hút lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam. Phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao và trọng dụng lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam.

Phát triển thị trường lao động mở linh hoạt tạo điều kiện toàn dụng lao động. Các giải pháp thu hút lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam .154 TIỂU KẾT CHƯƠNG 5 .163 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.165 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .156 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Giải thích Tiếng Anh Giải thích Tiếng Việt ASEAN Economic 1. AEC Cộng đồng Kinh tế ASEAN Community ASEAN Qualifications 2. AQRF Khung tham chiếu trình độ ASEAN Reference Framework 3.

BHXH Bảo hiểm xã hội 4. Bộ LĐTBXH Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội 5. BQL KCN Ban Quản lý Khu công nghiệp 6.0 Cách mạng công nghiệp lần thứ tư Comprehensive and Hiệp định Đối tác Toàn diện và 7. CPTPP Progressive Agreement for Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương Trans-Pacific Partnership 8.

EU European Union Liên minh Châu Âu European-Vietnam Free Hiệp định thương mại tự do Việt 9. EVFTA Trade Agreement Nam – Liên minh châu Âu 10. FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài 11. FTA Free Trade Agreement Hiệp định Thương mại tự do 12.

GPLĐ Giấy phép lao động General Statistics Office 13. GSO Tổng cục Thống kê of Vietnam HSFP Highly Skilled Foreign Thị thực chuyên gia nước ngoài có 14. Professional kỹ năng cao International Labour 15. ILO Tổ chức Lao động Quốc tế Organization International Organization 16.

IOM Tổ chức Di cư Quốc tế for Migration International Standard Phân loại chuẩn quốc tế về nghề 17. ISCO Classification of nghiệp Occupations vi STT Từ viết tắt Giải thích Tiếng Anh Giải thích Tiếng Việt 18. MNEs Multinational enterprises Các công ty đa quốc gia Mutual Recognition 19. MRAs Các Thỏa thuận công nhận lẫn nhau Arrangements Organization for 20.

OECD Economic Cooperation Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế and Development Provincial 21. PCI Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh Competitiveness Index 22. Sở LĐTBXH Sở Lao động - Thương binh và Xã hội 23. SSA Sub-Saharan Africa Các nước châu Phi cận Sahara Science, Technology, Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, 24.

STEM Engineering, Mathematics Toán học 25. UBND Ủy ban nhân dân 26. WEF World Economic Forum Diễn đàn Kinh tế Thế giới World Trade 27. WTO Tổ chức Thương mại Thế giới Organization vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.

Tổng hợp đối tượng và mẫu nghiên cứu. Tổng hợp Biến, Thang đo và nguồn thông tin .1: Các nhân tố “hút – đẩy” lao động có kỹ năng di cư quốc tế. Các lý thuyết về di cư được xác định theo việc bắt đầu di cư hoặc kéo dài quá trình di cư. Phân loại các lý thuyết về di cư theo cấp độ nghiên cứu.

Các nhân tố tiềm năng ảnh hưởng tới di cư. Các loại thẻ việc làm của Singapore dựa theo mức lương hàng tháng. Phân bổ lao động nước ngoài có kỹ năng theo loại hình nghề nghiệp. Phân bổ lao động nước ngoài có kỹ năng theo khu vực.

Phân bổ lao động nước ngoài theo nguồn gốc xuất xứ trong năm 2020 .4 Dự báo cơ cấu lao động có việc làm theo nhóm nghề đến năm 2025. Tóm tắt thông tin các biến sử dụng trong mô hình. Ma trận tương quan giữa các biến trong mô hình. Mô hình các nhân tố hút tác động tới lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam: Ước lượng mô hình ảnh hưởng cố định và ảnh hưởng ngẫu nhiên.

Mô hình các nhân tố hút tác động tới lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam: Ước lượng mô hình theo vùng. Mô hình các nhân tố hút tác động tới lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam: Đánh giá tác động của sự thay đổi trong môi trường thể chế. Mô hình các nhân tố hút tác động tới lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam: Sử dụng mô hình thay thế. Kiểm định mô hình sử dụng các kỹ thuật định lượng khác.

Tác động ngắn hạn và dài hạn của đầu tư nước ngoài và môi trường thể chế tới lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam. Mô hình các nhân tố hút tác động tới bốn nhóm vị trí việc làm của lao động nước ngoài vào Việt Nam. Mô hình các nhân tố hút tác động tới bốn nhóm vị trí việc làm của lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam với các mô hình định lượng khác. Mô hình các nhân tố hút tác động tới bốn nhóm vị trí việc làm của lao động nước ngoài có kỹ năng vào Việt Nam: Sử dụng mô hình thay thế .137 viii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.1: Khung lựa chọn ra quyết định di cư của lao động di cư quốc tế.

Tóm tắt mô hình các nhân tố hút-đẩy ảnh hưởng tới quyết định di cư của lao động di cư quốc tế có kỹ năng ở cấp độ vĩ mô, vi mô và trung gian (meso)63 Hình 2. Mô hình các nhân tố hút ảnh hưởng tới quyết định di cư của lao động di cư quốc tế có kỹ năng ở cấp độ vĩ mô. Số lao động người nước ngoài được cấp phép lao động trong năm theo tỉnh/thành phố giai đoạn 2016 - 2020 .2 Mô tả trực quan phân bổ lao động nước ngoài có kỹ năng theo các vị trí việc làm tại từng tỉnh, thành phố của Việt Nam. Phân bổ lao động nước ngoài theo từng nhóm vị trí việc làm theo địa bàn.

Dự báo cơ cấu lao động có việc làm theo trình độ chuyên môn kỹ thuật đến năm 2030 .5: Quy trình cấp giấy phép lao động cho người lao động nước ngoài .6: Quy trình xác nhận người lao động nước ngoài không thuộc diện cấp giấy phép lao động.7: Bộ máy tổ chức thực hiện .8: Bộ máy tổ chức thực hiện cấp TW. Phân bổ lao động nước ngoài có kỹ năng được khảo sát theo nghề nghiệp 144 Hình 4.