Luận án tiến sĩ: Vốn cho phát triển kinh tế xã hội ở các huyện ngoại thành Hà Nội - Ngô Đại Sơn

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGÔ ĐẠI SƠN VèN CHO PH¸T TRIÓN KINH TÕ - X· HéI ë C¸C HUYÖN NGO¹I THµNH Hµ NéI LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ HÀ NỘI - 2018 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGÔ ĐẠI SƠN VèN CHO PH¸T TRIÓN KINH TÕ - X· HéI ë C¸C HUYÖN NGO¹I THµNH Hµ NéI LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ Mã số: 62 31 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Minh Quang 2. Bùi Văn Huyền HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Tác giả luận án Ngô Đại Sơn MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ 8 TÀI VỐN CHO PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở CÁC HUYỆN NGOẠI THÀNH HÀ NỘI 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến đề tài 8 1. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam có liên quan đến vấn 13 đề vốn cho phát triển kinh tế - xã hội các huyện ngoại thành 1. Đánh giá kết quả nghiên cứu liên quan đến vốn cho phát triển 28 kinh tế - xã hội các huyện ngoại thành Hà Nội và vấn đề đặt ra Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ HUY ĐỘNG VỐN CHO 30 PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI NÔNG THÔN 2.

Khái quát về vốn cho phát triển kinh tế - xã hội cho phát triển 30 kinh tế - xã hội nông thôn 2. Đặc điểm của vốn và vai trò, các nhân tố ảnh hưởng đến 46 huy động vốn cho phát triển kinh tế - xã hội nông thôn 2. Kinh nghiệm của một số nước và một số địa phương về huy 60 động vốn cho phát triển kinh tế - xã hội nông thôn Chương 3: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN CHO PHÁT TRIỂN KINH TẾ - 71 XÃ HỘI Ở CÁC HUYỆN NGOẠI THÀNH HÀ NỘI 3. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội các huyện ngoại thành 71 ảnh hưởng đến việc huy động vốn cho phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn 3.

Tình hình huy động vốn cho phát triển kinh tế - xã hội tại 83 các huyện ngoại thành Hà Nội 3. Đánh giá chung về thực trạng huy động vốn cho phát triển 107 kinh tế - xã hội các huyện ngoại thành Hà Nội Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH HUY 129 ĐỘNG VỐN CHO PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở CÁC HUYỆN NGOẠI THÀNH HÀ NỘI ĐẾN NĂM 2025 TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030 4. Những phương hướng cơ bản về huy động vốn cho phát 129 triển kinh tế - xã hội ở các huyện ngoại thành Hà Nội trong thời kỳ tới 4. Giải pháp đẩy mạnh huy động vốn cho phát triển kinh tế - 139 xã hội ở các huyện ngoại thành Hà Nội đáp ứng yêu cầu thời kỳ mới KẾT LUẬN 158 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BAAC : Ngân hàng nông nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp CNH, HĐH : Công nghiệp hoá, hiện đại hoá DNNN : Doanh nghiệp nhà nước FDI : Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP : Tổng sản phẩm quốc nội HTX : Hợp tác xã NHCSXH : Ngân hàng Chính sách xã hội NSNN : Ngân sách nhà nước ODA : Hỗ trợ phát triển chính thức OECD : Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế QTDND : Quỹ tín dụng nhân dân TNHH : Trách nhiệm hữu hạn UBND : Ủy ban nhân dân WTO : Tổ chức Thương mại Thế giới DANH MỤC CÁC BẢNG TRONG LUẬN ÁN Trang Bảng 3.1: Cơ cấu đất sử dụng tính đến 31/12/2016 73 Bảng 3.2: Trữ lượng, tài nguyên các mỏ khoáng sản trên địa bàn Thành 74 phố Hà Nội Bảng 3.3: Diện tích, dân số, mật độ dân số và đơn vị hành chính tính đến 76 31/12/2016 của các huyện ngoại thành thành phố Hà Nội Bảng 3.4: Số người trong độ tuổi lao động có khả năng lao động chia theo 77 ngành nghề tại các huyện ngoại thành Hà Nội tính đến 01/4/2014 Bảng 3.5: Một số chỉ tiêu kinh tế chính giai đoạn 2005-2016 82 Bảng 3.6: Kết quả huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới giai 86 đoạn 2011-2015 Bảng 3.7: Ngân sách nhà nước đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn tại 88 các huyện ngoại thành Hà Nội giai đoạn 2007-2010 Bảng 3.8: Chi ngân sách, chi đầu tư phát triển nông nghiệp, nông thôn 90 các huyện ngoại thành Hà Nội giai đoạn 2011-2015 Bảng 3.9: Vốn đầu tư phát triển của các doanh nghiệp nhà nước trên địa 93 bàn các huyện ngoại thành Hà Nội giai đoạn 2007-2015 Bảng 3.10: Dư nợ tín dụng từ các tổ chức tín dụng chính thức trên địa bàn 96 các huyện ngoại thành Hà Nội giai đoạn 2007-2015 Bảng 3.11: Kết quả huy động vốn của Agribank giai đoạn 2007-2015 97 Bảng 3.12: Kết quả huy động vốn của ngân hàng chính sách xã hội trên 99 địa bàn các huyện ngoại thành Hà Nội giai đoạn 2007-2015 Bảng 3.13: Khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của các hộ gia đình tại 119 các huyện ngoại thành Hà Nội Bảng 3.14: Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn các huyện ngoại thành 122 Hà Nội giai đoạn 2007-2015 DANH MỤC CÁC HÌNH TRONG LUẬN ÁN Trang Hình 3.1: Bản đồ địa giới hành chính các huyện ngoại thành thành phố 72 Hà Nội Hình 3.2: Mạng lưới các trường học trên địa bàn các huyện ngoại thành 78 Hà Nội Hình 3.3: Nguồn vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội nông thôn 84 các huyện ngoại thành Hà Nội giai đoạn 2000-2010 Hình 3.4: Dư nợ cho vay của các quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn 100 các huyện ngoại thành Hà Nội giai đoạn 2007-2015 Hình 3.5: Kết quả hoạt động của Quỹ hỗ trợ hợp tác xã thành phố Hà Nội 104 giai đoạn 2008-2014 Hình 3.6: Nhu cầu và thực tế đáp ứng của vốn ngân sách các huyện ngoại 115 thành Hà Nội cho kết cấu hạ tầng nông thôn mới đến 31/12/2015 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Phát triển kinh tế - xã hội nông thôn là vấn đề lớn đối với Việt Nam nói chung và thủ đô Hà Nội nói riêng trong phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với hội nhập quốc tế. Sau khi hợp nhất, diện tích Hà Nội lên tới trên 3. Với gần 400 xã, diện tích đất nông nghiệp còn khá lớn. Hà Nội có đặc điểm không giống thủ đô của nhiều nước khác, vẫn còn nhiều nét của một vùng nông thôn rộng lớn, có cả núi rừng.

Là nông thôn của thủ đô, đòi hỏi phải được đầu tư phát triển theo hướng nông thôn văn minh, hiện đại và phải đạt được những chỉ tiêu phát triển cao hơn, chất lượng tốt hơn so với nông thôn thuộc các thành phố khác. Theo báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng năm 2017 và phương hướng nhiệm vụ năm 2018 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội: Tăng trưởng kinh tế của thủ đô năm 2017 vẫn giữ ở mức tương đối cao nhưng chất lượng tăng trưởng còn chưa tương xứng với tiềm năng như: Động lực tăng trưởng kinh tế vẫn thiên về chiều rộng, chủ yếu dựa vào gia tăng số lượng vốn đầu tư, hiệu quả sử dụng các nguồn lực (vốn, tài nguyên thiên nhiên, đất đai) và năng suất lao động còn thấp; sản xuất kinh doanh gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, quá trình tái cơ cấu đầu tư công còn dàn trải, hiệu quả chưa cao; vấn đề đổi mới, sắp xếp doanh nghiệp nhà nước còn chậm so với yêu cầu; kinh tế tư nhân phát triển còn mang tính tự phát, thiếu sự gắn kết, chưa thực sự trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Bên cạnh đó, tái cơ cấu ngành còn chậm, chưa đồng bộ; tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và các tổ chức tín dụng còn nhiều khó khăn, vướng mắc.

Xuất phát từ thực tế đó, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội đã thông qua đề án “Tái cơ cấu kinh tế gắn với đổi mới mô hình 2 tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng hiệu quả và năng lực cạnh tranh trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2015-2020”. Trong đó, việc huy động và sử dụng phù hợp các nguồn vốn cho phát triển kinh tế - xã hội tại các huyện ngoại thành Hà Nội sẽ góp phần quan trọng nhằm thực hiện thành công đề án nói trên. Những năm qua, ở các huyện ngoại thành Hà Nội một số Ngân hàng thương mại, Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Phát triển, một số Quỹ tín dụng Nhân dân cơ sở, một số tổ chức Tài chính Vi mô đang có sự hiện diện nhưng hiệu quả hoạt động không ổn định, sự liên kết còn rời rạc. Đầu tư vốn từ Ngân sách Nhà nước cho khu vực này cũng đã được quan tâm chú ý, song còn dàn trải.

Vấn đề huy động vốn trong dân cư đầu tư tái sản xuất mở rộng gặp nhiều khó khăn vướng mắc. Tình trạng thiếu vốn đang làm ảnh hưởng tới mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội ở các huyện ngoại thành, nhất là khi thực hiện xây dựng mô hình nông thôn mới của Hà Nội. Đồng thời, tình hình cho vay vốn của các ngân hàng vẫn còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng nhu cầu của số đông nông dân, trong khi nhu cầu của họ rất đa dạng và thường xuyên nên gặp nhiều khó khăn khi đầu tư phát triển kinh tế - xã hội. Nhận thức được tính cấp thiết của vấn đề, hướng vào việc phát triển các huyện ngoại thành thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại và với suy nghĩ là làm sao để người nông dân, những chủ trang trại, các tổ chức tài chính và những tổ chức sản xuất kinh doanh, cũng như các tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở các huyện ngoại thành có được nguồn vốn cho đầu tư kinh doanh kịp thời, nhằm khai thác tốt những tiềm năng lợi thế cho phát triển nông thôn ngoại thành Hà Nội theo hướng văn minh, hiện đại.

Vì vậy, vấn đề “Vốn cho phát triển kinh tế - xã hội ở các huyện ngoại thành Hà Nội” được chọn làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sỹ. Mục tiêu nghiên cứu 2.