Luận án tiến sĩ: Quản lý nhà nước du lịch bền vững Điện Biên - Nguyễn Quang Hưng

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN QUANG HƯNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH Ở TỈNH ĐIỆN BIÊN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ HÀ NỘI - 2026 MỤC LỤC MỞ ĐẦU…………………………………………………………. 1 Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH…………………………. Tổng quan công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 12 1. Đánh giá chung về kết quả nghiên cứu của các công trình được tổng quan ……………………………………………………….

Những vấn đề được lựa chọn nghiên cứu trong đề tài luận án và khung phân tích ……………………………………………………. 39 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH………………………………………… 41 2. Khái quát về du lịch theo hướng bền vững và quản lý nhà nước về du lịch theo hướng bền vững…………………………………. Quản lý nhà nước về du lịch theo hướng bền vững của chính quyền cấp tỉnh………………………………………………………….

Kinh nghiệm quản lý nhà nước về du lịch theo hướng bền vững của một số địa phương và bài học rút ra đối với tỉnh Điện Biên. 78 Chương 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH Ở TỈNH ĐIỆN BIÊN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG………. Tiềm năng, lợi thế phát triển du lịch ở tỉnh Điện Biên theo hướng bền vững………………………………………………………. Thực trạng quản lý nhà nước về du lịch ở tỉnh Điện Biên theo hướng bền vững giai đoạn 2018-2025………………………………….

Đánh giá chung về thực trạng quản lý nhà nước về du lich ở tỉnh Điện Biên theo hướng bền vững…………………………………. 132 Chương 4 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH Ở TỈNH ĐIỆN BIÊN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TRONG BỐI CẢNH MỚI…………. Bối cảnh mới và định hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về du lịch ở tỉnh Điện Biên theo hướng bền vững ………………………. Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về du lịch ở tỉnh Điện Biên theo hướng bền vững trong bối cảnh mới ……………………….

156 KẾT LUẬN ……………………………………………………… 185 KIẾN NGHỊ ……………………………………………………… 187 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ …………………………………. 188 TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………. 200 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Viết tắt Diễn đạt QLNN Quản lý nhà nước KT-XH Kinh tế - xã hội HĐND Hội đồng nhân dân UBND Ủy ban nhân dân DLBV Du lịch bền vững PTDL Phát triển du lịch PTDLBV Phát triển du lịch bền vững PTBV Phát triển bền vững KCHT Kết cấu hạ tầng HĐDL Hoạt đông du lịch CQĐP Chính quyền địa phương KHCN Khoa học công nghệ CBCC Cán bộ, công chức NNL Nguồn nhân lực TNDL Tài nguyên du lịch BVMT Bảo vệ môi trường TNTN Tài nguyên thiên nhiên NCS Nghiên cứu sinh DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Viết tắt Diễn đạt Tiếng Việt GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GRDP Gross Regional Domestic Tổng sản phẩm trên địa Product bàn IUOTO International Union of Liên đoàn Quốc tế các Official Travel Organisation Tổ chức lữ hành UNESCO United Nations Educational Tổ chức Giáo dục, Khoa Scientific and Cultural học và Văn hoá của Liên Organization hiệp quốc UNWTO United Nations World Tourism Nay được đổi Organization tên thành UN Tổ chức du lịch của Liên Tourism Hiệp Quốc WCED World Commission on Environment and Ủy ban thế giới về môi Development trường và phát triển DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 1.1: Tổng hợp các công trình nghiên cứu liên quan đến nội dung quản lý nhà nước về du lịch theo hướng bền vững……….2: Tổng hợp các công trình nghiên cứu liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về du lịch theo hướng bền vững………………………………………………………….1: Tiêu chí dánh giá QLNN về du lịch theo hướng bền vững 69 Bảng 3.1 Doanh thu của ngành du lịch tỉnh Điện Biên giai đoạn 2018-2025………………………………………………………….2: Số lượng di sản văn hóa phi vật thể được bảo tồn ở tỉnh Điện Biên giai đoạn 2021-2025………………………………….3: Thu, chi ngân sách tỉnh Điện Biên giai đoạn 2021-2025 141 DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ Trang Sơ đồ 1.1: Khung phân tích của luận án…………………………… 40 Hình 3.1: Tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh Điện Biên giai đoạn 2021-2025………………………………………………………….2 Xây dựng chính sách du lịch của tỉnh Điện Biên………. Quảng bá xúc tiến du lịch của tỉnh Điện Biên………….4: Số lượt khách du lịch Điện Biên giai đoạn 2018-2025 … 110 Hình 3.5: Du khách biết đến du lịch Điện Biên qua các hình thức quảng bá, xúc tiến du lịch………………………………………….6: Mục đích khách du lịch đến Điện Biên………………….7: Đánh giá của khách du lịch về việc bảo tồn, giữ gìn các giá trị văn hóa của tỉnh Điện Biên………………………………….8 Công tác bảo tồn giá trị văn hóa, di tích lịch sử phù hợp với tình hình thực tế và nguồn lực của tỉnh……………………….9: Đánh giá của du khách về môi trường du lịch ở tỉnh Điện Biên………………………………………………………… 117 Hình 3.10: Công tác đảm bảo kết cấu hạ tầng du lịch của tỉnh Điện Biên………………………………………………………….11: Thời gian lưu trú trung bình của khách du lịch giai đoạn 2018-2025 ở tỉnh Điện Biên………………………………… 120 Hình 3.12: Quản lý phát triển nhân lực du lịch trên địa bàn tỉnh Điện Biên………………………………………………………….13: Công tác đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội trong du lịch theo hứơng bền vững của tỉnh Điện Biên………………….14: Đánh giá của khách du lịch đối với việc đảm bảo an ninh, trật tư an toàn xã hội trong các địa điểm du lịch và ở địa phương Điện Biên………………………………………………….15: Trình độ chuyên môn được đào tạo của CBCC QLNN về du lịch của tỉnh Điện Biên……………………………………… 145 Hình 4.1: Mô hình CQĐP hai cấp ở Việt Nam…………………….

Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu Về mặt lý luận, du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, đóng góp lớn vào sự phát triển KT – XH của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Du lịch là ngành có tính đặc thù cao, liên ngành, liên vùng, có tác động lan tỏa mạnh mẽ, không chỉ đóng góp trực tiếp vào GDP mà còn thúc đẩy sự phát triển của nhiều ngành liên quan. Không thể phủ nhận vai trò to lớn của du lịch trong nền kinh tế toàn cầu và mỗi quốc gia, nhưng thực tiễn quốc tế đã chứng minh rằng bất kỳ sự phát triển loại hình du lịch nào, dù là du lịch đại chúng hay du lịch thay thế đều có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực cho môi trường tự nhiên và xã hội [60]. Xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính ổn định và sự PTBV của hệ sinh thái kinh tế du lịch, việc tăng cường vai trò điều tiết của QLNN trở thành một tất yếu khách quan.

Sự can thiệp của Nhà nước không chỉ đóng vai trò định hướng chiến lược nhằm khai thác tối ưu các lợi thế so sánh và nguồn lực đặc thù của địa phương, mà còn là công cụ thiết yếu để giảm thiểu các tác động tiêu cực của các HĐDL đến môi trường, đến các giá trị văn hóa của địa phương. Vì vậy, QLNN đối với du lịch theo hướng bền vững được các nhà hoạch định chính sách và các học giả, đã thực hiện nhiều nghiên cứu để tối ưu hóa các nguồn TNTN, kinh tế, xã hội và đô thị, phù hợp với nhu cầu và xu hướng chuyển đổi cơ cấu của ngành du lịch, nhằm tạo ra hiệu quả kinh tế cao dựa trên sự gia tăng tốc độ tăng trưởng tại địa phương, để nâng cao thu nhập thực tế từ HĐDL [54]. Ở Việt Nam, các nghiên cứu về du lịch, PTDL bền vững hay QLNN về du lịch là chủ đề hấp dẫn các nhà nghiên cứu, đặc biệt là khi Việt Nam ban hành và thực hiện chiến lược PTBV. Các nghiên cứu chủ yếu được thực hiện ở một địa phương hoặc một vùng kinh tế nhất định với những cách tiếp cận khác nhau, tuy nhiên các công trình chưa nghiên cứu một cách toàn diện, đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về du lịch theo 2 hướng bền vững ở một địa phương vùng biên giới trong bối cảnh mới khi Việt Nam thực hiện cách mạng tinh gọn bộ máy, tổ chức CQĐP hai cấp.

Về mặt thực tiễn, tỉnh Điện Biên với dân số hơn 600 nghìn người, với 19 dân tộc, có nguồn TNTN, với nhiều sản vật đặc trưng miền núi vùng Tây Bắc nổi tiếng. Điện Biên có bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc anh em đang chung sống, với văn hoá ẩm thực đa dạng phong phú. Bên cạnh đó, Điện Biên là mảnh đất lịch sử anh hùng, giàu truyền thống cách mạng, giàu tài nguyên lịch sử dựng nước và giữ nước, gắn với chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, có vị trí giáp biên giới với nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. Du lịch ở tỉnh Điên Biên được đánh giá có nhiều tiềm năng, thế mạnh để phát triển thành ngành kinh tế mũi nhọn, làm động lực quan trọng tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và đóng góp cho sự phát triển của địa phương [36].

Với tiềm năng thế mạnh đó của tỉnh, Quy hoạch tỉnh Điện Biên giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt định hướng “PTDL trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh, dựa trên ba trụ cọt chính là: Du lịch lịch sử văn hóa; du lịch sinh thái, khám phá cảnh quan thiên thiên nhiên và du lịch nghỉ dưỡng, giải trí, chăm sóc sức khỏe; phấn đấu đến năm 2030, du lịch đóng góp trên 10% GRDP của tỉnh. Đến năm 2050, Điện Biên là trọng điểm du lịch văn hóa - lịch sử - sinh thái quốc gia hướng tới đẳng cấp quốc tế, phát triển mạnh dịch vụ thương mại và vùng biên giới ổn định, vững chắc”. Chủ trương này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra nhiều cơ hội để tỉnh Điện Biên PTDL và trở thành thế mạnh của tỉnh. Nhận thức được cơ hội đó và thế mạnh của địa phương trong PTDL, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân tỉnh Điện Biên đặc biệt quan tâm đến phát huy những thế mạnh đó trên địa bàn, trong đó, công tác QLNN về du lịch được tăng cường.

Các loại hình du lịch có thế mạnh như du lịch lịch sử - văn hóa, du lịch sinh thái, du lịch lễ hội và du lịch cộng đồng tiếp tục được tỉnh 3 đầu tư, mở rộng và nâng cao chất lượng dịch vụ. Công tác thu hút đầu tư phát triển hạ tầng du lịch, dịch vụ, xây dựng các sản phẩm du lịch đặc sắc, độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống được chú trọng, đặc biệt là các sản phẩm gắn với bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ.