Luận án: Phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá Việt Nam trong hội nhập quốc tế

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ---- ---- LÊ VĂN CÀNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP QUỐC TẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tp HỒ CHÍ MINH, tháng 07/2019 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ---- ---- LÊ VĂN CÀNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP QUỐC TẾ Chuyên ngành: Kinh tế Chính trị Mã số: 9310102 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS PHẠM THĂNG 2.TS NGUYỄN TIẾN DŨNG Tp HỒ CHÍ MINH, tháng 07/2019 3 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu được sử dụng trong luận án là trung thực, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Nội dung luận án không trùng lặp với các nghiên cứu khác.

Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan này. Tác giả luận án LÊ VĂN CÀNH 4 MỤC LỤC trang DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT i DANH MỤC CÁC BẢNG ii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ iii DANH MỤC CÁC HÌNH iv TÓM TẮT v ABSTRACT vi MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1 2. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI i.

Các công trình nghiên cứu ngoài nước 3 ii. Các công trình nghiên cứu trong nước 6 a. Các nghiên cứu về tình hình sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu của ngành hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam 7 b. Các nghiên cứu về thủ công nghiệp, nghề cổ truyền và vấn đề môi trường gắn với ngành hàng thủ công mỹ nghệ 9 c.

Các nghiên cứu về phát triển bền vững ngành 12 iii. Nhận xét về các công trình nghiên cứu có liên quan đến luận án và khoảng trống mà luận án nghiên cứu 13 a. Nhận xét về các công trình nghiên cứu có liên quan đến luận án 13 b. Khoảng trống mà luận án nghiên cứu 14 3.

MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 15 i. Mục tiêu nghiên cứu 15 ii. Câu hỏi nghiên cứu 16 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 16 i.

Đối tượng nghiên cứu 16 ii. Phạm vi nghiên cứu 17 5. Ý NGHĨA CỦA LUẬN ÁN 17 i. Về phương diện học thuật 17 ii.

Về phương diện thực tiễn 17 6. BỐ CỤC LUẬN ÁN 18 5 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP QUỐC TẾ 1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ MỐI QUAN HỆ KINH TẾ CHÍNH TRỊ - PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG 1.1 Phát triển bền vững -Từ góc nhìn kinh tế chính trị 19 1.2 Phát triển bền vững - Từ góc nhìn triết học đương đại 21 1.3 Tính tất yếu của phát triển bền vững 22 1.2 CÁC LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG 24 1.1 Khái niệm và các lý thuyết phát triển bền vững 24 1.2 Các mô hình phát triển bền vững 29 1.3 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM 34 1.1 Đặc điểm ngành hàng thủ công mỹ nghệ 34 1.2 Cấu trúc ngành thủ công mỹ nghệ mây tre lá 37 1.3 Vị trí, vai trò của ngành thủ công mỹ nghệ mây tre lá trong phát triển kinh tế-xã hội 40 1.4 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ 43 1.3 Những yếu tố tác động đến tiến trình hội nhập quốc tế của Việt Nam 45 1.4 Việt Nam hội nhập thế giới và chỉ có thể phát triển bền vững khi trở thành một nước công nghiệp 46 1.5 Ảnh hưởng của hội nhập quốc tế đối với ngành thủ công mỹ nghệ và mặt hàng mây tre lá 48 1.5 PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ 51 1.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững ngành thủ công mỹ nghệ mây tre lá 51 1.2 Mối quan hệ trong phát triển ngành và các nhân tố phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá của Việt Nam trong hội nhập quốc tế 53 1.6 KINH NGHIỆM MỘT SỐ NƯỚC TRONG KHU VỰC VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ 55 1.1 Kinh nghiệm của Trung Quốc 55 1.2 Kinh nghiệm của Thái Lan 57 6 1.7 KHUNG PHÂN TÍCH ĐỀ NGHỊ CỦA LUẬN ÁN 58 Tóm tắt chương 1 60 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP QUỐC TẾ 2.1 PHƯƠNG PHÁP LUẬN 61 2.1 Phương pháp luận duy vật biện chứng 61 2.2 Phương pháp luận duy vật lịch sử 63 2.3 Phương pháp phân tích logic thống nhất với lịch sử 64 2.4 Phương pháp trừu tượng hóa khoa học 65 2.5 Phương pháp so sánh và đối chiếu 65 2.6 Phương pháp phân tích và tổng hợp 65 2.7 Phương pháp tiếp cận liên ngành 65 2.2 CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỤ THỂ 66 2.1 Phương pháp nghiên cứu định tính 66 2.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng 70 2.3 Hệ thống thông tin và dữ liệu nghiên cứu 72 2.3 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU 73 Tóm tắt chương 2 76 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP QUỐC TẾ 3.1 TỔNG QUAN VỀ NGÀNH HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM 77 3.1 Hoạt động kinh doanh 77 3.2 Về hoạt động sản xuất - chế biến 78 3.3 Về nguồn nguyên liệu sản xuất 84 3.4 Hoạt động bảo đảm chất lượng và vệ sinh an toàn 85 3.2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM VỀ KINH TẾ, XÃ HỘI, MÔI TRƯỜNG THEO TIÊU CHÍ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG 87 7 3.1 Thực trạng phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá về mặt kinh tế 87 3.2 Thực trạng phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá về mặt xã hội 94 3.3 Thực trạng phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá về mặt môi trường 98 3.4 Mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường đến sự phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá của Việt Nam 100 3.3 THỰC TRẠNG THỂ CHẾ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ VIỆT NAM 107 3.1 Chính sách điều tiết kinh tế của Nhà nước đối với hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá 107 3.2 Chính sách điều tiết của Nhà nước đối với trụ cột xã hội 110 3.3 Chính sách điều tiết của Nhà nước đối với trụ cột môi trường 112 3.4 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và sự ra đời các Hợp tác xã kiểu mới 114 3.4 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ 115 3.1 Những đóng góp của ngành hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá Việt Nam trong thời gian qua 115 3.2 Những bất cập trong phát triển hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế 117 3.5 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN GIẢI QUYẾT ĐỂ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM 119 3.1 Phát triển bền vững về kinh tế 119 3.2 Phát triển bền vững về xã hội 120 3.3 Phát triển bền vững về môi trường 120 3.4 Phát triển bền vững về thể chế 120 Tóm tắt chương 3 121 CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG, MỤC TIÊU VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP QUỐC TẾ 4.1 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP QUỐC TẾ 122 8 4.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam trong hội nhập quốc tế 122 4.2 Tiềm năng phát triển hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá của Việt Nam 125 4.2 QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ TRONG HỘI NHẬP QUỐC TẾ 128 4.3 ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP QUỐC TẾ 132 4.1 Định hướng phát triển hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam trong hội nhập quốc tế 132 4.2 Mục tiêu và định hướng giải pháp phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá của Việt Nam trong hội nhập quốc tế 134 4.4 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ CỦA VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP QUỐC TẾ 135 4.1 Nhóm giải pháp bảo đảm sự phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá trên trụ cột kinh tế (Tập trung khâu sản xuất và tiêu thụ sản phẩm) 135 4.2 Nhóm giải pháp bảo đảm kết hợp hài hòa giữa phát triển hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá với giải quyết các vấn đề xã hội 147 4.3 Nhóm giải pháp bảo đảm kết hợp hài hòa giữa phát triển hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá với bảo vệ môi trường sinh thái 151 4.4 Nhóm giải pháp bảo đảm sự kết hợp hài hòa giữa phát triển hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá với cơ chế chính sách của Nhà nước 153 4.5 Giải pháp phát triển Hợp tác xã kiểu mới ngành TCMN mây tre lá Việt Nam 156 Tóm tắt chương 4 158 4.5 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM ĐẢM BẢO SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ MÂY TRE LÁ 159 4. Kiến nghị với Trung ương 159 4.