Tài liệu hướng dẫn thiết kế luận án tốt nghiệp bằng LaTeX - Cách sử dụng LaTeX để soạn thảo luận án tốt nghiệp

THIẾT KẾ LUẬN ÁN TỐT NGHIỆP BẰNG LATEX Dr Nicola Talbot Vietnamese Translation by: Thái Phú Khánh Hòa Hóa Học Việt Nam School of Computing Sciences University of East Anglia Ngày 30 tháng 10 năm 2005 Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục a Tóm tắt nội dung Tài liệu được biên soạn nhằm giúp các nghiên cứu sinh những người muốn sử dụng LATEX để soạn thảo luận án Tốt Nghiệp của họ. Nếu bạn chưa làm quen với LATEX tôi khuyên bạn trước hết nên đọc LATEX for Complete Novices [5]. Các ví dụ được nêu ra trong tài liệu này bạn có thể download từ thư mục examples trên website của tác giả. Nếu muốn xem các ví dụ bằng tiếng Việt, hãy tra cứu ở VNOSS chúng tôi sẽ hỏi ý kiến của anh Nguyễn Đại Quí nhằm giúp đỡ việc upload các ví dụ mẫu bằng tiếng Việt, sau khi thiết kế xong luận án của bạn đừng quên gửi file LATEX nguồn lên VNOSS để mọi người tham khảo nhé.

Tài liệu này cũng được tìm thấy ở định dạng khả chuyển (PDF) dưới dạng khổ giấy A4 để in ấn hoặc dưới dạng slide trình chiếu trên màn hình. Bản dịch được nhóm H2VN duyệt vào: Ngày 30 tháng 10 năm 2005. Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục b Tài liệu gốc bằng tiếng Anh và các file đính kèm bạn có thể tải về từ: http://theoval.uk/~nlct/latex/thesis/thesis. Bản dịch tiếng Việt có thể tải về từ: H2VN1 , VietTUG2 , VNOSS3 hoặc VnTEX4.

1 Hóa Học Việt Nam 2 Nhóm những người Việt Nam sử dụng T X (Vietnamese TeX Users Group) E 3 Cộng Đồng mã nguồn mở Việt Nam 4 Dự án VnT X tác giả Hàn Thế Thành E Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục c MỤC LỤC 1 Giới thiệu 1 2 Bắt đầu như thế nào 3 3 Chia nhỏ một tài liệu lớn ra nhiều file 5 4 Thay đổi phong cách tài liệu 9 4.1 Cải biến đối tượng văn bản .2 Thay đổi đầu đề trang của các mục .3 Thay đổi tiêu đề chương .4 Thêm vào phần mục lục .5 Định nghĩa một phong cách dàn trang mới. 16 5 Tạo danh mục cho tài liệu tham khảo 19 5.1 Các tham chiếu ngược .2 Các lỗi thường gặp .1 Khoảng trắng kép .2 Thay đổi trang tiêu đề .3 Trích dẫn văn bản đầu vào của LATEX .4 Môi trường tabbing .5 Các định lý và thuật toán. 45 Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục i 7 Tạo chỉ mục và danh sách các thuật ngữ 55 7.1 Tạo chỉ mục .1 Những vướng mắc thường gặp .2 Tạo một bảng chú giải thuật ngữ. 64 8 Nhiều float không được xử lý 68 Tài liệu tham khảo 69 Chỉ mục 70 Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục ii 1 GIỚI THIỆU Trong các trường Đại Học ở nước ta hiện nay qui định về cách trình bày luận án tốt nghiệp có thể khác với phong cách của các trường trên thế giới.

Nhìn chung luận án của các sinh viên trong nước trông rất thiếu chuyên nghiệp và còn mang nặng tính hình thức nhiều, ví dụ như khi bạn làm luận án bạn phải để tên giáo viên hướng dẫn ở phía trên của người thực hiện thay vì chỉ đề cập đến tên của họ vào phần “Cảm Ơn”. Thậm chí phong cách trình bày luận án là do mỗi trường tự đề ra mà không có một định dạng chuẩn nào trong cả nước, có đôi khi một vài người phản biện họ cãi nhau về cách trình bày tài liệu của sinh viên. Hầu hết người ta khi làm luận án thường sử dụng MS Word hay viết tay rồi thuê các dịch vụ văn phòng đánh máy lại, và công việc chỉnh sửa rất mất nhiều thời gian. Gần đây một số sinh viên ở các trường Đại Học Quốc Gia đã quan tâm đến LATEX và sử dụng nó để soạn thảo tài liệu khoa học, đây là một dấu hiệu rất đáng mừng.

Hiện nay các nghiên cứu sinh khoa học cũng như sinh viên các trường đại học thường được khuyến cáo sử dụng LATEX để soạn thảo luận án tốt nghiệp, đặc biệt là khi luận án của họ có liên quan đến nhiều biểu thức toán học. Tài liệu được biên soạn với mục đích là một bài giới thiệu ngắn về cách thiết kế và định dạng tài liệu của bạn và cách định nghĩa các kiểu trang, đầu đề của chương, khác với phong cách trình bày cổ điển. Nếu bạn bạn chưa bao giờ đụng đến LATEX thì bạn nên tìm đọc LATEX for Complete Novices [5] và một số tài liệu Việt Ngữ liên quan có thể tìm thấy ở VietTUG hoặc tham vấn các chuyên gia về TEX trên VNOSS. Tài liệu này viết cho những người đã có những kiến thức cơ bản về LATEX.

Xuyên suốt tài liệu này, mã nguồn sẽ được minh họa dưới dạng như sau: Đây là một \textbf{ví dụ}. Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục 1 Và kết quả tương ứng sẽ được minh họa dưới dạng sau: Đây là một ví dụ. Các định nghĩa về lệnh sẽ được dùng font chữ đánh máy dưới dạng như sau: \documentclass[tùy chọn]{file viết riêng cho từng lớp tài liệu} Định nghĩa Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục 2 2 BẮT ĐẦU NHƯ THẾ NÀO Nếu bạn được ai đó chỉ bảo dùng một class (lớp tài liệu) file nào đó, thì hãy cứ làm theo như những gì mà người có kinh nghiệm hướng dẫn bạn, còn nếu không tôi khuyên bạn nên dùng file của lớp report. Trước khi bạn tiến hành soạn thảo tài liệu nên chú ý rằng kiểu cấu trúc tài liệu nào bạn nên chọn.

Trừ khi giáo viên hướng dẫn của bạn yêu cầu, nếu không tôi khuyên bạn trước hết nên lập ra sườn của tài liệu mà ít nhiều trông giống như dưới đây: \documentclass[a4paper]{report} \usepackage[utf8x]{vietnam} \usepackage{urwvn} \begin{document} \title{VÍ DỤ MẪU VỀ LUẬN ÁN TỐT NGHIỆP} \author{Tên của bạn} \date{Tháng 10 năm 2005} \maketitle \pagenumbering{roman} \tableofcontents \listoffigures \listoftables \chapter*{Lời cảm ơn} Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục 3 \begin{abstract} \end{abstract} \pagenumbering{arabic} \chapter{Giới thiệu} \label{ch:gioithieu} \chapter{Vào đề} \label{ch:vaode} \chapter{Phương pháp nghiên cứu} \label{ch:phuongphap} \chapter{Kết quả thu được} \label{ch:ketqua} \chapter{Kết luận} \label{ch:ketluan} \bibliographystyle{plain} \bibliography{thesis} \end{document} Nếu bạn đã download file nguồn của ví dụ này, nó sẽ giúp bạn xác định rằng tài liệu của bạn được định dạng đúng trước khi bạn bắt đầu nhập nội dung của tài liệu. Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục 4 3 CHIA NHỎ MỘT TÀI LIỆU LỚN RA NHIỀU FILE Một số người thích đặt mỗi chương trong một tài liệu lớn thành một file riêng biệt. Bạn có thể làm việc này bằng cách sử dụng dòng lệnh sau: \include{tên của file} Định nghĩa Nếu bạn chỉ muốn làm việc với một hay hai chương, bạn có thể báo cho LATEX biết để đính kèm những file này với lệnh: \includeonly{liệt kê tên file} Định nghĩa ở phần khai báo nơi mà tên của các file mà bạn muốn đính vào cách nhau bằng dấu phẩy. LATEX sẽ đọc tất cả các thông tin về tham chiếu chéo đối với những chương đã không được đính vào danh sách, nhưng sẽ không cập nhật chúng vào file DVI.

Có một lợi điểm với việc này là nếu có một số lượng lớn hình ảnh trong chương kết quả của bạn, mà bạn không muốn đính kèm theo khi làm việc, vì thời gian biên dịch sẽ lâu hơn, đây là một mẹo nhỏ. Tuy nhiên bạn vẫn có thể tham chiếu đến các hình ảnh trong những chương bạn không đính kèm theo khi mà bạn biên dịch tài liệu với LATEX sau khi bỏ lệnh \includeonly. Ví dụ được nêu ra trong Chương 2 bây giờ có thể chia nhỏ ra làm nhiều file: Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục 5 File thesis.tex: \documentclass[a4paper]{report} \usepackage[utf8x]{vietnam} \usepackage{urwvn} \begin{document} \title{VÍ DỤ MẪU VỀ LUẬN ÁN TỐT NGHIỆP} \author{Tên của bạn} \date{Tháng 10 năm 2005} \maketitle \pagenumbering{roman} \tableofcontents \listoffigures \listoftables \chapter*{Lời cảm ơn} \begin{abstract} \end{abstract} \pagenumbering{arabic} \include{gioithieu} \include{vaode} Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục 6 \include{phuongphap} \include{ketqua} \include{ketluan} \bibliographystyle{plain} \bibliography{thesis} \end{document} File gioithieu.tex: \chapter{Giới thiệu} \label{ch:gioithieu} File vaode.tex: \chapter{Vào đề} \label{ch:vaode} File phuongphap.tex: \chapter{Phương pháp} \label{ch:phuongphap} File ketqua.tex: \chapter{Kết quả} \label{ch:ketqua} Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục 7 File ketluan.tex: \chapter{Kết luận} \label{ch:ketluan} Nếu bạn chỉ muốn làm việc với chương Phương Pháp và chương Kết Quả bạn chỉ cần đặt những lệnh sau vào phần khai báo. \includeonly{phuongphap,ketqua} Trước Sau Đầu Cuối Trở lại Tới Chỉ mục 8 4 THAY ĐỔI PHONG CÁCH TÀI LIỆU Bạn có thể định nghĩa lại \Chương, \mục để thay đổi đầu đề của trang trong tài liệu.

Nếu bạn muốn thay đổi thì tôi khuyên rằng bạn tạo một file riêng cho lớp tài (class file) liệu mới. Để làm việc này có hai lý do chính: trước hết, một số lệnh có liên quan sử dụng một ký tự @ mà nó sẽ thay đổi tính năng của nó tùy thuộc vào việc nó có được dùng trong một lớp hay gói lệnh hay trong một file văn bản thông thường, và thứ hai là nếu bạn đặt tất cả các lệnh trong tài liệu gốc của bạn, điều này sẽ quấy rối bộ máy kiểm tra chính tả hay bộ đếm từ1. Như vậy bạn có nên tạo ra một gói lệnh hay một class file hay không? Các gói lệnh nên được thiết kế độc lập với class file. Chẳng hạn như, gói lệnh graphicx làm việc không phụ thuộc vào việc bạn có đang dùng report, article, slide class file hay không.

Nếu lệnh hay môi trường mà bạn muốn định nghĩa theo phong cách riêng của mình, khác so với các class file sẵn có thì bạn nên tạo một class file mới dựa trên phong cách tài liệu mà bạn muốn hướng đến. Còn nếu bạn muốn định nghĩa kiểu trình bày chương mục mới và phong cách mới, mà nó sẽ độc lập với tất cả các phần còn lại của tài liệu, thì có nghĩa là nó phụ thuộc vào class file. Do vậy bạn nên tạo một class file mới bằng việc chỉnh sửa file đã có, sẽ tiết kiếm được nhiều công sức hơn là tạo ra một gói lệnh mới. Hãy xem ví dụ dưới đây.

Nếu bạn muốn tạo một lớp mới gọi là mythesis bạn cần tạo một file gọi là mythesis.cls, và phần mở đầu trong file của bạn sẽ trông giống như thế này: \NeedsTeXFormat{LaTeX2e} \ProvidesClass{mythesis} Kế đến bạn phải xác định được bạn sẽ làm gì với các lựa chọn trong file report.