Luận án tiến sĩ - Nhân tố ảnh hưởng đến phát triển năng lượng tái tạo ở Việt Nam

BÞ GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O TR¯âNG Đ¾I HâC KINH T¾ QUàC DÂN --------------------------------- NGUYÄN M¾NH HÙNG CÁC NHÂN Tà ÀNH H¯äNG TàI PHÁT TRIÂN NNG L¯þNG TÁI T¾O ä VIÆT NAM LU¾N ÁN TI¾N SĨ NGÀNH KINH T¾ PHÁT TRIÂN HÀ NÞI - 2023 BÞ GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O TR¯âNG Đ¾I HâC KINH T¾ QUàC DÂN --------------------------------- NGUYÄN M¾NH HÙNG CÁC NHÂN Tà ÀNH H¯äNG TàI PHÁT TRIÂN NNG L¯þNG TÁI T¾O ä VIÆT NAM Chuyên ngành: Kinh t¿ phát triÃn Mã sá: 9310105 LU¾N ÁN TI¾N SĨ Người hướng dẫn khoa học: GS. Ngô ThÁng Lÿi HÀ NÞI - 2023 i LâI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi ph¿m sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi ph¿m quy định liêm chính học thuật trong nghiên cứu khoa học cāa Tr°ßng Đ¿i học Kinh tế Quốc dân. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Nghiên cąu sinh NguyÅn M¿nh Hùng ii LâI CÀM ¡N Nghiên cứu sinh xin bày tỏ lòng biết ¡n sâu sắc tới GS.TS Ngô Thắng Lợi, ng°ßi thầy đáng kính đã trực tiếp h°ớng dẫn, chỉ bÁo và động viên để Nghiên cứu sinh hoàn thành luận án này.

Nghiên cứu sinh xin trân trọng cÁm ¡n những ý kiến đóng góp chân thành và quý báu cāa các nhà khoa học, các Thầy giáo, Cô giáo trong Khoa Kế ho¿ch và Phát triển, Viện đào t¿o sau đ¿i học Tr°ßng Đ¿i học Kinh tế quốc dân, Lãnh đ¿o và các đßng nghiệp trong ngành điện Việt Nam đã t¿o mọi điều kiện, trao đái, chia sẻ và giúp Nghiên cứu sinh hoàn thành luận án. Cuối cùng Nghiên cứu sinh xin bày tỏ lßi cÁm ¡n tới gia đình, b¿n bè thân thiết đã động viên Nghiên cứu sinh trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án cāa mình. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Nghiên cąu sinh NguyÅn M¿nh Hùng iii MĀC LĀC LâI CAM ĐOAN. iii DANH MĀC VI¾T TÀT .vii DANH MĀC BÀNG.

viii DANH MĀC HÌNH. 1 CH¯¡NG 1: TàNG QUAN NGHIÊN CĄU VÀ CÁC NHÂN Tà ÀNH H¯äNG TàI PHÁT TRIÂN NNG L¯þNG TÁI T¾O ä VIÆT NAM. Các nghiên cąu vÁ nng l°ÿng tái t¿o. Nghiên cąu vÁ phát triÃn nng l°ÿng tái t¿o.

Các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển năng lượng tái tạo. Đánh giá táng quan và KhoÁng tráng nghiên cąu. Về các nhân tố Ánh h°áng đến phát triển năng l°ợng tái t¿o á Việt Nam. Cách tiếp cận nghiên cứu và đánh giá các nhân tố Ánh h°áng đến phát triển năng l°ợng tái t¿o.

Nghiên cứu phát triển năng l°ợng tái t¿o trong bối cÁnh biến đái khí hậu. Những h¿n chế trong các nghiên cứu về phát triển năng l°ợng tái t¿o á Việt Nam .22 K¾T LU¾N CH¯¡NG 1. 23 CH¯¡NG 2: C¡ Sä LÝ LU¾N VÀ CÁC NHÂN Tà ÀNH H¯äNG TàI PHÁT TRIÂN NNG L¯þNG TÁI T¾O ä VIÆT NAM. Khái niệm năng l°ợng tái t¿o.

Vai trò cāa năng l°ợng tái t¿o. Phân lo¿i năng l°ợng tái t¿o. Phát triÃn nng l°ÿng tái t¿o. Khái niệm và nội hàm.

Tiêu chí đánh giá phát triển năng l°ợng tái t¿o. Các lý thuy¿t liên quan đ¿n các nhân tá Ánh h°ång tái phát triÃn nng l°ÿng tái t¿o. Lý thuyết về phát triển bền vững. Lý thuyết hai nhóm nhân tố cāa Herzberg.

Lý thuyết công bằng năng l°ợng. Các nhân tá Ánh h°ång tái phát triÃn nng l°ÿng tái t¿o. Tài nguyên năng l°ợng tái t¿o. Ph°¡ng pháp tiếp cận sÁn xuÃt năng l°ợng tái t¿o.

Nhu cầu năng l°ợng tái t¿o. Sự chÃp nhận cāa công chúng. Tác động môi tr°ßng. Lợi nhuận tài chính cāa các dự án năng l°ợng tái t¿o.

Môi tr°ßng đầu t° các dự án năng l°ợng tái t¿o. Sự thích ứng năng l°ợng tái t¿o. Chính sách năng l°ợng cāa chính phā. Kinh nghiÇm quác t¿ vÁ phát triÃn nng l°ÿng tái t¿o.

Kinh nghiệm đến từ Ân Độ. Kinh nghiệm đến từ V°¡ng Quốc Anh. Kinh nghiệm đến từ Đan M¿ch. Phát triển năng l°ợng tái t¿o t¿i Đài Loan.

Phát triển năng l°ợng tái t¿o t¿i Hàn Quốc. Phát triển năng l°ợng tái t¿o t¿i Trung Quốc. Kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam .61 CH¯¡NG 3: PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĄU. Quy trình nghiên cąu.

Xây dāng mô hình nghiên cąu dā ki¿n. GiÁ thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu định tính .2 Ph°¡ng pháp nghiên cứu định l°ợng.

Táng hợp, xây dựng thang đo và phiếu khÁo sát. Thiết kế và mẫu nghiên cứu định l°ợng. Thu thập dữ liệu. Phân tích dữ liệu trong nghiên cứu định l°ợng .86 K¾T LU¾N CH¯¡NG 3.

88 v CH¯¡NG 4: THĀC TR¾NG PHÁT TRIÂN NNG L¯þNG TÁI T¾O CĂA VIÆT NAM THâI GIAN QUA VÀ K¾T QUÀ NGHIÊN CĄU CÁC NHÂN Tà ÀNH H¯äNG TàI PHÁT TRIÂN NNG L¯þNG TÁI T¾O ä VIÆT NAM .TiÁm nng, đánh h°áng phát triÃn NLTT å ViÇt Nam. Tiềm năng phát triển cāa ngành NLTT t¿i Việt Nam .2 Định h°ớng và các chính sách phát triển NLTT á Việt Nam giai đo¿n 2011- 2020 .2 Thāc tr¿ng phát triÃn NLTT å ViÇt Nam giai đo¿n 2011-2020 .1 Phát triển các dự án năng l°ợng tái t¿o .2 Kết quÁ phát triển năng l°ợng tái t¿o .3 Một số nguyên nhân gây ra các h¿n chế trong phát triển NLTT cāa Việt Nam thßi gian qua. K¿t quÁ nghiên cứu định lượng các nhân tố ảnh hưởng tới phát triển năng lượng tái tạo ở Việt Nam. Kết quÁ thống kê mô tÁ.

Kết quÁ đánh giá độ tin cậy, độ giá trị cāa thang đo. Kết quÁ đánh giá mô hình đo l°ßng. Đánh giá mô hình cÃu trúc .116 K¾T LU¾N CH¯¡NG 4. 118 CH¯¡NG 5: THÀO LU¾N K¾T QUÀ NGHIÊN CĄU VÀ ĐÀ XUÂT ĐàNH H¯àNG GIÀI PHÁP, KHUY¾N NGHà PHÁT TRIÂN NNG L¯þNG TÁI T¾O ä VIÆT NAM.

ThÁo lu¿n k¿t quÁ nghiên cąu. Nhân tố chÃp nhận cāa cộng đßng có tác động tích cực tới phát triển năng l°ợng tái t¿o. Nhân tố thích ứng với năng l°ợng tái t¿o có tác động tích cực tới phát triển năng l°ợng tái t¿o. Nhân tố ph°¡ng pháp tiếp cận sÁn xuÃt năng l°ợng tái t¿o có tác động tích cực tới phát triển năng l°ợng tái t¿o.

Nhân tố tác động môi tr°ßng có tác động tích cực tới phát triển năng l°ợng tái t¿o. Nhân tố tài nguyên năng l°ợng tái t¿o có tác động tích cực tới phát triển năng l°ợng tái t¿o. Nhân tố nhu cầu về năng l°ợng tái t¿o có tác động tích cực tới phát triển năng l°ợng tái t¿o. Nhân tố lợi nhuận tài chính có tác động tích cực tới phát triển năng l°ợng tái t¿o.

Nhân tố môi tr°ßng đầu t° các dự án năng l°ợng tái t¿o có tác động tích cực tới phát triển năng l°ợng tái t¿o. Nhân tố quÁn trị có tác động tiêu cực tới phát triển năng l°ợng tái t¿o. Nhân tố chính sách năng l°ợng cāa chính phā có tác động tiêu cực tới phát triển năng l°ợng tái t¿o. Quan điÃm và Đánh h°áng phát triÃn nng l°ÿng tái t¿o căa ViÇt Nam.

Quan điểm phát triển cāa Nhà n°ớc. Định h°ớng phát triển cāa Nhà n°ớc. ĐÁ xuÃt giÁi pháp và khuy¿n nghá nhằm phát triÃn nng l°ÿng tái t¿o å ViÇt Nam. GiÁi pháp nhằm phát triển năng l°ợng tái t¿o á Việt Nam.

Đề xuÃt khuyến nghị nhằm phát triển năng l°ợng tái t¿o á Việt Nam. H¿n ch¿ và đánh h°áng nghiên cąu trong t°¢ng lai. Các h¿n chế trong nghiên cứu. Định h°ớng nghiên cứu trong t°¡ng lai .138 K¾T LU¾N CH¯¡NG 5.

140 DANH MĀC CÔNG TRÌNH KHOA HâC ĐÃ CÔNG Bà. 142 TÀI LIÆU THAM KHÀO. 143 PHĀ LĀC 1: PHI¾U KHÀO SÁT. 159 PHĀ LĀC 2: K¾T QUÀ SPSS.

161 PHĀ LĀC 3: DANH SÁCH CÁC NHÀ MÁY ĐIÆN NNG L¯þNG TÁI T¾O ä VIÆT NAM. 169 vii DANH MĀC VI¾T TÀT Vi¿t tÁt Nßi dung NLTT Năng l°ợng tái t¿o IEA C¡ quan năng l°ợng quốc tế KHCN Khoa học công nghệ REG SÁn xuÃt năng l°ợng tái t¿o PTNLTT Phát triển năng l°ợng tái t¿o ER Tài nguyên năng l°ợng tái t¿o PP Ph°¡ng pháp tiếp cận sÁn xuÃt năng l°ợng tái t¿o RD Nhu cầu năng l°ợng tái t¿o RA Thích ứng năng l°ợng tái t¿o IER Môi tr°ßng đầu t° các dự án năng l°ợng tái t¿o GEP Chính sách năng l°ợng cāa chính phā ERR Lợi nhuận tài chính cāa các dự án năng l°ợng tái t¿o EE Tác động môi tr°ßng PA ChÃp nhận cộng đßng LGG QuÁn trị NLTTD Phát triển sÁn xuÃt năng l°ợng tái t¿o CTCP Công ty Cá phần TNHH Trách nhiệm hữu h¿n EVN Tập đoàn Điện lực Việt Nam NSNN Ngân sách nhà n°ớc viii DANH MĀC BÀNG BÁng 2. Tiêu chí đánh giá phát triển năng l°ợng bền vững. Các giÁ thuyết nghiên cứu.

BÁng thang đo các biến. Mã hóa các biến nghiên cứu. Tiềm năng năng l°ợng gió t¿i Việt Nam á độ cao 65m. Táng hợp c¡ chế khuyến khích phát triển điện tái t¿o.

C¡ chế khuyến khích cho dự án điện tái t¿o nối l°ới t¿i Việt Nam. Quy ho¿ch phát triển điện gió các tỉnh. Táng số c¡ sá sÁn xuÃt NLTT á Việt Nam giai đo¿n 2018 - 2022. C¡ cÃu tỷ trọng công suÃt cāa các ngußn NLTT trong táng công suÃt HTĐ Việt Nam và trong táng công suÃt ngußn NLTT cāa Việt Nam.

Đóng góp vào ngân sách nhà n°ớc, t¿o việc làm và thu nhập bình quân ng°ßi lao động cāa các c¡ sá sÁn xuÃt NLTT á Việt Nam giai đo¿n 2018 - 2022. Độ tin cậy táng hợp (Construct Reliability and Validity). Độ giá trị phân biệt (Discriminant Validity – Fornell-Larcker Criterion). Ph°¡ng sai trung bình đ°ợc trích (AVEs).

BÁng hệ số tÁi cāa các nhân tố (Outer Loadings). Hệ số R-square. Hệ số f - square. Hệ số VIF.

Sự phù hợp cāa mô hình nghiên cứu (Model fit) .115 ix DANH MĀC HÌNH Hình 2.1 Chuyển đái năng l°ợng mặt trßi thành điện năng .2 S¡ đß chuyển đái công suÃt trong hệ thống điện gió .3 S¡ đß công nghệ sử dÿng sinh khối cho sÁn xuÃt năng l°ợng .4 Công nghệ địa nhiệt giữa khí đá vỉa, địa nhiệt truyền thống, địa nhiệt cÁi tiến và địa nhiệt siêu tới h¿n. Quy trình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Mô hình các yếu tố tác động tới năng l°ợng tái t¿o.

Tiềm năng kỹ thuật điện gió trên bß và trên biển Việt Nam. Tiềm năng điện mặt trßi t¿i Việt Nam. Tiềm năng phát triển điện sinh khối á Việt Nam. C¡ chế khuyến khích phát triển NLTT á Việt Nam.

C¡ cÃu công suÃt ngußn điện toàn HTĐ Việt Nam đến cuối năm 2022 .