Luận án: Vận dụng thống kê phân tích hiệu quả kinh tế FDI tại Việt Nam

2 LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: Nguyễn Trọng Hải Hiện là NCS dài hạn tại Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân với đề tài: Vận dụng một số phương pháp thống kê phân tích hiệu quả kinh tế đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam Chuyên ngành: Thống kê Mã số: 5.10 Tôi xin cam đoan như sau: 1. Những số liệu, tài liệu trong Luận án được thu thập một cách trung thực. Đề tài trên chưa có ai nghiên cứu. Kết quả của Luận án chưa có ai nghiên cứu, công bố và đưa vào áp dụng thực tiễn.

Vậy tôi xin cam đoan nội dung trên là chính xác, có gì sai sót tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân, Bộ Giáo dục – Đào tạo và trước pháp luật. NGƯỜI CAM ĐOAN Nguyễn Trọng Hải 3 MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN .3 DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT .4 DANH MỤC BẢNG THỐNG KÊ .6 DANH MỤC ĐỒ THỊ .6 LỜI MỞ ĐẦU .7 CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ FDI VÀ PHÂN TÍCH THỐNG KÊ HIỆU QUẢ KINH TẾ FDI. Những vấn đề lý luận cơ bản về FDI. Những vấn đề lý luận cơ bản về hiệu quả kinh tế FDI.

Những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích thống kê hiệu quả kinh tế FDI. 44 Kết luận chương 1.55 CHƯƠNG 2: HOÀN THIỆN HỆ THỐNG CHỈ TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP THỐNG KÊ PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ KINH TẾ FDI TẠI VIỆT NAM. Hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu hiệu quả kinh tế FDI tại Việt Nam. Nghiên cứu đặc điểm vận dụng một số phương pháp thống kê phân tích hiệu quả kinh tế FDI tại Việt Nam .77 Kết luận chương 2 .112 CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP THỐNG KÊ PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ KINH TẾ FDI TẠI VIỆT NAM.

Tổng quan về tình hình FDI tại Việt Nam và tác động của nó đối với nền kinh tế. Vận dụng một số phương pháp thống kê phân tích hiệu quả kinh tế FDI tại Việt Nam, giai đoạn 2001-2005. Đánh giá về khả năng vận dụng hệ thống chỉ tiêu hiệu quả kinh tế và các phương pháp thống kê trong phân tích hiệu quả kinh tế FDI tại Việt Nam.152 Kết luận chương 3 .155 KIẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN .168 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .171 TÀI LIỆU THAM KHẢO .172 PHỤ LỤC 4 DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT KÝ NỘI DUNG KÝ NỘI DUNG HIỆU HIỆU A Tổng tài sản HQKT Hiệu quả kinh tế BCC Hợp đồng hợp tác kinh doanh L Nguồn nhân lực BOT Hợp đồng xây dựng - kinh doanh IC Chi phí trung gian và chuyển giao BT Hợp đồng xây dựng và chuyển giao FA Tài sản cố định BTO Hợp đồng xây dựng - chuyển giao FA’ Tài sản cố định được sử dụng và kinh doanh C Tổng chi phí KQ Kết quả C1 Chi phí khấu hao NEV Giá trị xuất khẩu thuần CA Tài sản lưu động NNVA Giá trị gia tăng thuần quốc gia Ca Nguồn vốn NNVA* Giá trị gia tăng thuần quốc gia tính riêng cho vốn FDI của các bên nước ngoài CC Chi phí thường xuyên NTSX Nhân tố sản xuất E Vốn chủ sở hữu NVA Giá trị gia tăng thuần EV Giá trị xuất khẩu Re Doanh thu thuần FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài S Tiết kiệm và tăng thu ngoại tệ FNVA NVA tính riêng cho vốn FDI của T Thu ngân sách các bên nước ngoài GDP Tổng sản phẩm trong nước V Thu nhập của lao động GO Giá trị sản xuất VA Giá trị gia tăng HNNVA NNVA tính cho vốn đóng góp của W Năng suất lao động các bên thuộc nước tiếp nhận FDI 5 DANH MỤC BẢNG THỐNG KÊ TT Bảng thống kê Trang 1 Bảng 2. Phân hệ chỉ tiêu hiệu quả kinh tế toàn bộ của FDI 74 2 Bảng 2.

Phân hệ chỉ tiêu hiệu quả kinh tế gia tăng của FDI 76 3 Bảng 2. Các tiêu thức phân tổ cơ bản trong nghiên cứu HQKT FDI 91 4 Bảng 3. Giá trị xuất nhập khẩu của cả nước và khu vực FDI, giai 126 đoạn 1996-2005 5 Bảng 3. Hiệu quả của nguồn vốn FDI, giai đoạn 2000 - 2005 128 6 Bảng 3.

Năng suất lao động cả nước và của khu vực FDI, giai 130 đoạn 2001-2005 7 Bảng 3. Biến động của năng suất lao động do năng suất của tài sản 133 cố định tính theo VA và mức trang tài sản cố định bình quân một lao động, giai đoạn 2001 - 2004 8 Bảng 3. Kết quả hồi quy mối quan hệ giữa nguồn vốn, lao động và 135 thời gian với VA của khu vực FDI 9 Bảng 3. Giá trị thực tế và lý thuyết của VA khu vực FDI 136 10 Bảng 3.

Biến động của VA do hiệu quả và quy mô của nguồn vốn, 138 giai đoạn 2001-2005 11 Bảng 3. Biến động của VA do hiệu quả sử dụng lao động và quy 139 mô lao động, giai đoạn 2001-2005 15 Bảng 3. Tác động của hiệu quả sử dụng nguồn vốn và quy mô 141 nguồn vốn đối với chỉ tiêu thu ngân sách từ khu vực FDI, giai đoạn 2001-2005 16 Bảng 3. Tác động của hiệu quả sử dụng lao động và quy mô lao 142 động đối với chỉ tiêu thu ngân sách từ khu vực FDI, giai đoạn 2001-2005 17 Bảng 3.

Tác động của hiệu quả sử dụng lao động và quy mô lao 145 động đối với chỉ tiêu thu ngân sách từ các doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, giai đoạn 2001 - 2005 18 Bảng 3. Tác động của hiệu quả nguồn vốn và quy mô nguồn vốn đối 147 với giá trị xuất khẩu của khu vực FDI, giai đoạn 2001-2005 19 Bảng 3. Tác động của hiệu quả nguồn vốn và quy mô nguồn vốn 148 đối với chỉ tiêu giá trị xuất khẩu thuần của khu vực FDI, giai đoạn 2001-2005 6 DANH MỤC SƠ ĐỒ STT Sơ đồ Trang 1 Sơ đồ 1. Quy trình phân tích và dự đoán thống kê hiệu quả kinh 53 tế FDI 2 Sơ đồ 2.

Hệ thống chỉ tiêu hiệu quả kinh tế FDI 65 3 Sơ đồ 2. Quan hệ giữa các chỉ tiêu giá trị gia tăng với các chỉ tiêu 71 thu nhập của các đối tượng tham gia FDI thuộc nước tiếp nhận đầu tư DANH MỤC ĐỒ THỊ STT Đồ thị Trang 1 Đồ thị 1. Lợi ích kinh tế của FDI 21 2 Đồ thị 2. Giá trị gia tăng và vốn đầu tư (trường hợp 1) 93 3 Đồ thị 2.

Giá trị gia tăng và vốn đầu tư (trường hợp 2) 94 4 Đồ thị 2. Phân tích biến động của chỉ tiêu hiệu quả H theo 3 95 nhân tố 5 Đồ thị 3. Quy mô dự án FDI, giai đoạn 1996-2005 118 6 Đồ thị 3. Cơ cấu vốn FDI còn hiệu lực theo vùng tính tới ngày 119 31/12/2005 7 Đồ thị 3.

Đầu tư của xã hội và khu vực FDI, giai đoạn 1996-2005 123 8 Đồ thị 3. Đóng góp của FDI đối với GDP, giai đoạn 1996-2005 124 9 Đồ thị 3. Tốc độ tăng của giá trị gia tăng, thu ngân sách, giá trị 129 xuất khẩu và của nguồn vốn, giai đoạn 2001 - 2005 10 Đồ thị 3. Năng suất lao động gia tăng của khu vực FDI, giai đoạn 131 2001-2005 7 LỜI MỞ ĐẦU 1.

Tổng quan về các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài và tính cấp thiết của luận án 1. Tổng quan về các công trình liên quan đến đề tài Thống kê là công cụ quan trọng trong nghiên cứu và quản lý nói chung, quản lý nhà nước về hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) nói riêng. Các phương pháp phân tích thống kê cũng như các vấn đề có liên quan như hệ thống chỉ tiêu thống kê đã được nghiên cứu và vận dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Mỗi công trình tiếp cận theo những giác độ nhất định, là những cơ sở, tiền đề đặc biệt quan trọng để tác giả kế thừa, phát triển nhằm hoàn thành những mục tiêu nghiên cứu của luận án.

* Các công trình nghiên cứu về hệ thống chỉ tiêu và phương pháp thống kê: Các tài liệu về thống kê, điển hình như Giáo trình lý thuyết thống kê (Nxb Thống kê, 2006), Giáo trình thống kê kinh tế tập I (Nxb Giáo dục, 2002), Giáo trình thống kê xã hội (Nxb Thống kê, 1999), Thống kê kinh tế và kinh doanh (Prentice-Hall International, Inc., 1995), Thống kê kinh doanh (Von Hoffmarn Press, Inc. United States of America, 1993) …. đã cung cấp những lý luận cơ bản về hệ thống chỉ tiêu và các phương pháp phân tích thống kê nghiên cứu các hiện tượng kinh tế xã hội. Về các phương pháp thống kê, ngoài những tác dụng khác (được đề cập cụ thể trong phần 2.2, chương 2), qua tổng hợp, tác giả nhận thấy phương pháp đồ thị đã được nghiên cứu để phân tích nhân tố trong trường hợp có hai nhân tố; phương pháp so sánh 2 đồ thị song song [23], phương pháp so sánh 2 dãy số thời gian song song đã được xây dựng để nghiên cứu quan hệ giữa hai chỉ tiêu có liên quan [23], phương pháp chỉ số giúp phân tích biến động của hiện tượng giữa 2 8 thời kỳ.

Đây là những tiền đề quan trọng để luận án phát triển và cụ thể hóa các phương pháp này trong phân tích hiệu quả kinh tế (HQKT) FDI. Vấn đề đặt ra là cần căn cứ vào đặc điểm cụ thể của FDI để hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu, phát triển và nghiên cứu đặc điểm vận dụng của phương pháp thống kê trong phân tích HQKT FDI. * Các công trình nghiên cứu liên quan đến phân tích thống kê hiệu quả nói chung hoặc hiệu quả FDI nói riêng Luận án tiến sỹ kinh tế “Vận dụng phương pháp thống kê để phân tích hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại Việt Nam” (2004) của NCS Lê Dân - Đại học Kinh tế Quốc Dân. Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu: + Những vấn đề chung về hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại; + Thống kê với phân tích hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại; + Hệ thống chỉ tiêu thống kê hiệu quả hoạt động ngân hàng; + Lựa chọn và đặc điểm vận dụng phương pháp thống kê trong phân tích hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại Việt Nam; + Phân tích thống kê hiệu quả hoạt động của một số ngân hàng thương mại.