Luận án TS: Phát triển DN theo hướng xanh tại Hà Nội - Phạm Hoàng Long

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH PHẠM HOÀNG LONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP THEO HƯỚNG XANH - NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: KINH TẾ PHÁT TRIỂN HÀ NỘI – 2024 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AEC Cộng đồng Kinh tế ASEAN ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á BĐKH Biến đổi khí hậu BVMT Bảo vệ môi trường CFP Hiệu suất tài chính doanh nghiệp CNC Công nghệ cao CNHT Công nghiệp hỗ trợ CNH-HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa DN Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa EFA Exploratory Factor Analysis Phương pháp phân tích nhân tố khám phá EU Liên minh Châu Âu FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài FTA Hiệp định thương mại tự do GRDP Tổng sản phẩm quốc nội vùng GIS Đổi mới xanh GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn ICT Công nghệ thông tin và Truyền thông JETRO Tổ chức Xúc tiến Mậu dịch Nhật Bản KHCN Khoa học công nghệ KTQT Kinh tế quốc tế METI Bộ công nghiệp và Thương mại quốc tế Nhật Bản ODA Hỗ trợ phát triển chính thức OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế PGI Chỉ số xanh cấp tỉnh R&D Nghiên cứu và phát triển SMEs Doanh nghiệp nhỏ và vừa SXSH Sản xuất sạch hơn TĐĐQG Tập đoàn đa quốc gia TĐPTBQ Tốc độ phát triển bình quân TPP Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt TFP Năng suất các nhân tố tổng hợp TTX Tăng trưởng xanh UBND Ủy ban nhân dân USD Đô la Mỹ VCCI Liên đoàn Thương mại & Công nghiệp Việt Nam Phạm Hoàng Long MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Những công trình nghiên cứu về phát triển doanh nghiệp (ngành công nghiệp hỗ trợ). Những công trình nghiên cứu về phát triển doanh nghiệp gắn với các hoạt động xanh.

Tổng hợp những vấn đề đã nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận án. 24 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP THEO HƯỚNG XANH. Khái niệm và nội dung phát triển doanh nghiệp theo hướng xanh. Tiêu chí đánh giá phát triển doanh nghiệp theo hướng xanh.

Yếu tố ảnh hưởng và mô hình nghiên cứu phát triển doanh nghiệp theo hướng xanh. Kinh nghiệm về phát triển doanh nghiệp theo hướng xanh. 51 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THEO HƯỚNG XANH CÁC DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI. Bối cảnh kinh tế - xã hội của thành phố hà nội tác động đến việc phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ theo hướng xanh.

Thực trạng phát triển theo hướng xanh của các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn Thành phố Hà Nội giai đoạn 2011-2021. Đánh giá về kết quả phát triển theo hướng xanh doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn Thành phố Hà Nội. 117 CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THEO HƯỚNG XANH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI. Quan điểm và định hướng của Thành phố Hà Nội về phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ theo hướng xanh.

Mục tiêu của thành phố hà nội trong việc phát triển doanh nghiệp theo hướng xanh (doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ). Giải pháp để phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ theo hướng xanh trên địa bàn Thành phố Hà Nội .4 Một số kiến nghị. 152 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 169 DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.

Bộ tiêu chí đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp. Tổng hợp các tiêu chí đánh giá phát doanh nghiệp gắn với việc triển khai các hoạt động xanh. Bảng tổng hợp các yếu tố tác động đến phát triển doanh nghiệp theo hướng xanh. Đề xuất bộ tiêu chí và thang đo đánh giá phát triển doanh nghiệp theo hướng xanh.

Các yếu tố tác động đến mức độ phát triển xanh của doanh nghiệp do tác giả đề xuất. Yếu tố Cơ chế chính sách của chính phủ và địa phương. Yếu tố tương tác của các thành phần trong hệ sinh thái DN 46 Bảng 2. Yếu tố lãnh đạo quản lý doanh nghiệp.

Yếu tố năng lực tài chính của doanh nghiệp. Yếu tố văn hóa của doanh nghiệp. Các lĩnh vực CNHT và khả năng cung ứng cho ngành CN của Hà Nội. Quy mô của các DN CNHT trên địa bàn TP Hà Nội.

Giá trị sản xuất DN CNHT trên địa bàn TP Hà Nội. Chỉ số tăng trưởng giá trị sản xuất CN và CNHT giai đoạn 2011 -2021 (theo giá so sánh năm 2010). Tổng hợp đánh giá vai trò và lợi ích của phát triển doanh nghiệp theo hướng xanh. Đánh giá mức độ phát triển xanh của doanh nghiệp thông qua tiêu chí xây dựng chiến lược phát triển xanh.

Đánh giá mức độ phát triển xanh của doanh nghiệp thông qua tiêu chí sử dụng các yếu tố đầu vào xanh. Đánh giá mức độ phát triển xanh của doanh nghiệp thông qua tiêu chí đổi mới công nghệ. Phát triển số lượng lao động làm việc tại các DN CNHT trên địa bàn TP Hà Nội. Quy mô lao động trong các doanh nghiệp năm 2021.

Trình độ lao động làm việc tại các doanh nghiệp CNHT trên địa bàn TP Hà Nội. Đánh giá mức độ phát triển xanh của doanh nghiệp thông qua tiêu chí kiểm soát, xử lý phát thải. Đánh giá mức độ phát triển xanh của doanh nghiệp thông qua tiêu chí sử dụng hiệu quả năng lượng và tiết kiệm nước. Đánh giá mức độ phát triển xanh của doanh nghiệp thông qua tiêu chí phát triển sản phẩm, dịch vụ xanh.

Đánh giá của doanh nghiệp về mức độ tác động của cơ chế chính sách đến phát triển doanh nghiệp theo hướng xanh. Đánh giá của DN về yếu tố tương tác của các thành phần trong hệ sinh thái doanh nghiệp. Đánh giá của DN CNHT về tác động của yếu tố Lãnh đạo quản lý doanh nghiệp đến phát triển xanh. Đánh giá của DN về tác động của yếu tố năng lực tài chính.

Đánh giá của DN về tác động của yếu tố văn hóa .22: Độ tin cậy của thang đo các biến độc lập .23 Độ tin cậy của thang đo các biến .24 Kiểm định KMO and Bartlett's .25 Tổng phương sai giải thích. Kiểm định KMO và Bartlett cho biến phụ thuộc. Bảng tổng hợp độ tin cậy của các nhân tố trong mô hình nghiên cứu. Bảng hệ số Heterotrait-monotrait Ratio.

Hệ số phóng đại phương sai (VIF). Kết quả sự phù hợp của mô hình với số liệu nghiên cứu 114 Bảng 3.31 Hệ số R-square. Hệ số f-square. 115 DANH MỤC ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.

Khung phân tích phát triển DN CNHT theo hướng xanh. Phát triển doanh nghiệp theo hướng xanh. Cấp độ phát triển xanh của doanh nghiệp. Mô hình các yếu tố tác động đến phát triển xanh của doanh nghiệp.

Tính cấp thiết của đề tài Quá trình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam những thập niên gần đây đã đạt được nhiều thành công đáng ghi nhận. Tuy nhiên, đi cùng với những thành tựu, nền kinh tế đất nước nói chung cũng xuất hiện nhiều bất cập, mà điển hình là mô hình hiện tại đang chú trọng tới tăng trưởng theo hướng gia tăng các nguồn lực, tận dụng (hay nói cách khác là khai thác tối đa) nguồn tài nguyên thiên nhiên phục vụ sản xuất dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về môi trường, biến đổi khí hậu. Tham gia vào các diễn đàn thế giới, nhận thức được tầm quan trọng của tăng trưởng xanh, chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Chính phủ phê duyệt ngày 01/10/2021 theo Quyết định 1658/QĐ-TTg. Chiến lược đề ra các mục tiêu về thực hiện chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hóa các ngành kinh tế; áp dụng mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn thông qua khai thác và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên, năng lượng dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát huy lợi thế cạnh tranh, giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường.

Thủ đô Hà nội, trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội của cả nước, là một trong những địa phương đi đầu trong việc thực hiện các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước trong đó có thực hiện tăng trưởng xanh trong các ngành, các lĩnh vực sản xuất kinh doanh. Hà nội giữ vai trò dẫn dắt, là mô hình điểm để các địa phương khác thực hiện việc phát triển kinh tế theo hướng xanh. Tuy nhiên, điều bất ngờ và cần được xem xét ở đây chính là theo số liệu công bố mới nhất của VCCI (2022), về chỉ số xanh cấp tỉnh, Hà Nội xếp hạng 63/63 tỉnh thành, với nhiều chỉ tiêu ở mức thấp nhất như: giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tác động tiêu cực của BĐKH; chính sách ưu đãi và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp trong bảo vệ môi trường. Câu hỏi ở đây là: Số liệu này nói lên điều gì; Thành phố Hà Nội cần làm gì trong thời gian tới để giải quyết bài toán về tăng trưởng xanh.

2 Xét về góc độ doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội, ngoài các doanh nghiệp thương mại và dịch vụ chiếm số lượng lớn trên tổng số doanh nghiệp trên địa bàn, các doanh nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ là bộ phận công nghiệp quan trọng, đóng vai trò to lớn trong thay đổi cơ cấu ngành công nghiệp.Porter (1990) muốn nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia hay một ngành trên thị trường quốc tế thì cần phải có công nghiệp hỗ trợ có khả năng cạnh tranh quốc tế. Đồng thời, công nghiệp hỗ trợ là một bộ phận trong cụm ngành hay chuỗi giá trị, nó đóng vai trò quyết định tới sự thành công và phát triển của các doanh nghiệp trung tâm cũng như cả cụm ngành hay chuỗi giá trị.1 Sản phẩm của ngành công nghiệp hỗ trợ là yếu tố cấu thành nên sản phẩm công nghiệp hoàn chỉnh liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực. Đồng thời doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ là doanh nghiệp sản xuất và có nhiều tác động đến các vấn đề về ô nhiễm môi trường. Theo số liệu thống kê năm 2021, Hà Nội có khoảng 900 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực CNHT.

Trong đó, khoảng 300 doanh nghiệp có hệ thống sản xuất và sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, đủ năng lực cung ứng tham gia vào mạng lưới sản xuất toàn cầu của các tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam.