Nghiên cứu tỷ lệ rối loạn tình dục và yếu tố liên quan ở cặp vợ chồng vô sinh tại Huế

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC HỒ THỊ THANH TÂM NGHIÊN CỨU TỶ LỆ RỐI LOẠN TÌNH DỤC VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở CẶP VỢ CHỒNG VÔ SINH Ngành : SẢN PHỤ KHOA Mã số : 9 72 01 05 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ - 2022 Công trình được hoàn thành tại: TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC, ĐẠI HỌC HUẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. TRƯƠNG QUANG VINH PGS. LÊ MINH TÂM Phản biện 1: Phản biện 2: Phản biện 3: Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp……….năm 2022 Có thể tìm hiểu luận án tại: - Thư viện Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế - Thư viện Quốc gia - Trung tâm học liệu - Đại học Huế 1 MỞ ĐẦU 1. ĐẶT VẤN ĐỀ Vô sinh chiếm khoảng 15% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản.

Tiếp cận điều trị vô sinh đã trở nên phổ biến, tuy nhiên tỷ lệ thành công chưa cao với nhiều áp lực, tốn kém nhiều thời gian và tiền của. Ở đối tượng vô sinh, rối loạn tình dục gia tăng và không những làm chồng chất thêm các tác động tiêu cực từ vô sinh như giảm chất lượng cuộc sống, gây bất ổn cho mối quan hệ, mà nghiêm trọng hơn còn có thể giảm khả năng sinh sản và khi điều trị vô sinh thì giảm tỷ lệ thành công, tăng nguy cơ từ bỏ điều trị. Các công bố quốc tế cho thấy tỷ lệ rối loạn tình dục nữ từ 17,5% - 87,5%, cao nhất ở các quốc gia Hồi giáo, tỷ lệ xuất tinh sớm từ 13,5% - 75%, giao động nhiều nhất với các nghiên cứu sử dụng công cụ đánh giá không được chuẩn hóa, tỷ lệ rối loạn cương ít có khác biệt hơn, từ 15% - 30,5%. Các yếu tố liên quan với rối loạn tình dục bao gồm các yếu tố về vô sinh cùng nhiều yếu tố về văn hóa - xã hội, tuổi, lối sống, sức khỏe tinh thần và thể chất, mối quan hệ và bạn đời…, tuy nhiên ít nhất quán giữa các nghiên cứu.

Các bộ công cụ tự báo cáo đã chuẩn hóa để đánh giá chức năng tình dục có nhiều ưu điểm nhất trong nghiên cứu, “Chỉ số chức năng tình dục nữ – FSFI”, “Chỉ số quốc tế về chức năng cương dương – IIEF” và “Công cụ chẩn đoán xuất tinh sớm – PEDT” hiện được sử dụng nhiều nhất. Việt Nam trong nền văn hóa xã hội đặc trưng, rất cần có dữ liệu riêng. Tuy nhiên, nghiên cứu về rối loạn tình dục ở đối tượng này chỉ mới có 1 báo cáo sơ bộ về thực trạng rối loạn tình dục nam, vì vậy chúng tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu tỷ lệ rối loạn tình dục và các yếu tố liên quan ở cặp vợ chồng vô sinh” nhằm mục tiêu: 1. Xác định tỷ lệ rối loạn tình dục ở người vợ, người chồng và cặp vợ chồng vô sinh bằng các bộ công cụ FSFI, IIEF và PEDT.

Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến rối loạn tình dục ở người vợ và người chồng của cặp vợ chồng vô sinh. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN Trong bối cảnh đạt được các kết quả đáng tin cậy khi nghiên cứu về lĩnh vực tình dục là khó khăn và thách thức, thì đây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam đã xác thực các bộ công cụ đánh giá chức năng tình dục FSFI, IIEF và PEDT là đáng tin cậy, có hiệu lực đo lường tốt, phù hợp cho đối tượng vô sinh và sử dụng các bộ công cụ này, với cấu trúc phù hợp, để xác định các tỷ lệ rối loạn tình dục nữ, rối loạn cương, xuất tinh sớm và các yếu tố liên quan độc lập với các rối loạn này ở cặp vợ chồng vô sinh. Những kết quả này có đóng góp thiết thực trong quản lý vô sinh và cho một số chuyên ngành liên quan. Giá trị khoa học: Cung cấp bằng chứng đáng tin cậy về các tỷ lệ và các yếu tố liên quan độc lập với các rối loạn tình dục tại Việt Nam, trên đối tượng vô sinh, góp phần khẳng định các rối loạn này rất phổ biến và liên quan với nhiều yếu tố.

Nghiên cứu còn khẳng định được giá trị các phiên bản FSFI, IIEF và PEDT này, đặc biệt IIEF có cấu trúc khác bản gốc, chỉ 2 nhân tố, nhưng nội dung chức năng cương vẫn đảm bảo là một thang đo đạt chuẩn để chẩn đoán rối loạn cương. Giá trị thực tiễn: Có cơ sở để kiến nghị bổ sung đánh giá sức khỏe tình dục vào quản lý vô sinh và tạo sự quan tâm về vấn đề này với bác sĩ lâm sàng. Cung cấp 3 bộ công cụ để tầm soát các rối loạn tình dục trong nghiên cứu và hỗ trợ sàng lọc trong thực hành lâm sàng. Đặc biệt, miền nội dung chức năng cương – IIEF nên được dùng như một công cụ sàng lọc nhanh rối loạn cương.

Cung cấp các yếu tố liên quan độc lập để sử dụng tư vấn can thiệp, trong thực hành lâm sàng cũng như nghiên cứu về hiệu quả can thiệp. BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN Luận án gồm 134 trang: Đặt vấn đề 2 trang, tổng quan tài liệu 36 trang, đối tượng và phương pháp nghiên cứu 20 trang, kết quả nghiên cứu 32 trang, bàn luận 41 trang, kết luận 2 trang, kiến nghị 1 trang. Luận án có 27 bảng, 1 hình, 3 sơ đồ, 4 biểu đồ, 187 tài liệu tham khảo, trong đó có 18 tài liệu tiếng Việt và 169 tài liệu tiếng Anh. 3 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

TỔNG QUAN VỀ VÔ SINH 1. CHU KỲ ĐÁP ỨNG TÌNH DỤC 4 giai đoạn Ham muốn - Hưng phấn - Cực khoái - Thư giãn. ĐỊNH NGHĨA – PHÂN LOẠI RỐI LOẠN TÌNH DỤC 1. NGUYÊN NHÂN VÀ YẾU TỐ LIÊN QUAN VỚI RỐI LOẠN TÌNH DỤC 1.

Nguyên nhân và yếu tố liên quan với rối loạn tình dục nữ Rối loạn tình dục (RLTD) nữ hiện vẫn chưa khẳng định được các nguyên nhân thực sự, mà các tài liệu đều chỉ trình bày ở mức độ là các yếu tố liên quan, gồm: Các vấn đề về sức khỏe tinh thần, tính cách, tuổi, các yếu tố văn hóa xã hội, hoạt động thể chất, mối quan hệ, vô sinh, mang thai, vấn đề sàn chậu, bệnh lý phụ khoa, bệnh lý mạn tính, một số thuốc, hoạt động tình dục và các RLTD của bạn tình… 1. Nguyên nhân và yếu tố liên quan với rối loạn tình dục nam 1. Nguyên nhân và yếu tố liên quan với rối loạn cương  Nguyên nhân rối loạn cương Các nguyên nhân gây rối loạn cương (RLC) gồm: Các yếu tố tâm thần, bệnh lý thần kinh, rối loạn nội tiết, bệnh lý gây tổn thương mạch máu (đái tháo đường, tăng cholesterol máu, tăng huyết áp…), một số thuốc (thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc chống trầm cảm, thuốc nội tiết…) và các bất thường giải phẫu tại dương vật.  Yếu tố liên quan với rối loạn cương Gồm các yếu tố sau: Tuổi, nghề nghiệp, rượu bia, thuốc lá, hoạt động thể chất, béo phì, vô sinh, các triệu chứng bất thường hoặc phẫu thuật hoặc chấn thương ở đường tiết niệu dưới và bệnh lý toàn thân.

Nguyên nhân và yếu tố liên quan với xuất tinh sớm Sinh bệnh học của xuất tinh sớm (XTS) vẫn chưa được hiểu biết rõ ràng, nên nguyên nhân thực sự gây XTS chưa được biết và các yếu tố nguy cơ hầu như chưa được xác định bởi y học bằng chứng. CÁC BỘ CÔNG CỤ CHẨN ĐOÁN RỐI LOẠN TÌNH DỤC Các bộ công cụ tự báo cáo có nhiều ưu điểm nhất trong nghiên cứu vì dễ sử dụng, tiếp cận tương đối tế nhị, phản ánh được chức năng tình dục trong bối cảnh tự nhiên, đạt được tiêu chuẩn khái quát và nắm bắt được nhận thức chủ quan một cách khách quan. Chỉ số chức năng tình dục nữ - FSFI Bộ FSFI được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn cầu để đánh giá chức năng tình dục (TD) nữ bằng công cụ tự báo cáo. FSFI gồm 6 miền nội dung ham muốn, hưng phấn, tiết dịch âm đạo, cực khoái, thỏa mãn TD và giao hợp đau, đánh giá trong 4 tuần vừa qua.

Tổng điểm FSFI có ngưỡng để chẩn đoán RLTD nữ. FSFI đạt các tiêu chuẩn trắc nghiệm tâm lý để đánh giá chức năng tình dục nữ, chẩn đoán rối loạn tình dục nữ qua quá trình xây dựng đạt tiêu chuẩn và củng cố mạnh mẽ hiệu lực đo lường FSFI được xây dựng đạt chuẩn, phát triển các phiên bản mới, tương đồng các biện pháp đo lường khác và ứng dụng rộng rãi. Một số lưu ý khi sử dụng công cụ FSFI FSFI chưa có ngưỡng chẩn đoán hợp lệ cho các miền nội dung 1. Chỉ số quốc tế về chức năng cương dương - IIEF IIEF được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu và được xem là “tiêu chuẩn vàng” để đánh giá chức năng cương dương.

IIEF có 5 miền nội dung về chức năng cương, thỏa mãn giao hợp, cực khoái, ham muốn TD và thỏa mãn TD, đánh giá chức năng cương dương 4 tuần vừa qua. IIEF đạt các tiêu chuẩn trắc nghiệm tâm lý để đánh giá chức năng cương dương, chẩn đoán và đánh giá đáp ứng điều trị rối loạn cương qua quá trình xây dựng đạt tiêu chuẩn và củng cố mạnh mẽ hiệu lực đo lường 5 1. Một số lưu ý khi sử dụng công cụ IIEF Các miền nội dung IIEF để đánh giá chức năng cương dương và chỉ miền nội dung chức năng cương có ngưỡng chẩn đoán RLC. Công cụ chẩn đoán xuất tinh sớm - PEDT PEDT là một bộ công cụ được xây dựng để đánh giá tình trạng XTS, gồm có 5 mục hỏi.

PEDT xây dựng được ngưỡng chẩn đoán XTS là có thể (9 – 10 điểm) và chắc chắn (≥ 11 điểm). PEDT đạt các tiêu chuẩn trắc nghiệm tâm lý để chẩn đoán xuất tinh sớm qua quá trình xây dựng đạt tiêu chuẩn và củng cố mạnh mẽ hiệu lực đo lường 1. Một số lưu ý khi sử dụng công cụ PEDT PEDT phù hợp với các tiêu chuẩn chẩn đoán mới nhưng không phân biệt XTS nguyên phát hay thứ phát. MỐI LIÊN QUAN GIỮA RỐI LOẠN TÌNH DỤC VÀ VÔ SINH 1.

Rối loạn tình dục là nguyên nhân của vô sinh 1. Rối loạn tình dục là hậu quả của vô sinh và điều trị vô sinh 1. Rối loạn tình dục và vô sinh cùng tồn tại trong một bệnh lý 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1.

Trên thế giới 1. Về tỷ lệ rối loạn tình dục ở người vợ trong cặp vô sinh Tỷ lệ này được báo cáo từ 17,5% – 87,5, cao nhất ở các quốc gia Hồi giáo, cao hơn nhóm chứng có khả năng sinh sản.